Sygn. akt VIII Kop 168/25
(...)
POSTANOWIENIE
Dnia 19 sierpnia 2025 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie w VIII Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Dariusz Łubowski
Protokolant: sekr. sąd. Dariusz Markowski
przy udziale Prokuratora: Piotra Stasiaka
w sprawie
A. R.
ściganego na podstawie dyfuzji poszukiwawczej I. numer(...)z dnia 2 kwietnia 2024 roku wydanej przez władze Kirgistanu w celu przeprowadzenia postępowania karnego
wniosku ekstradycyjnego z dnia 02.04.2025 roku o sygn. Nr (...)wydanego przez Prokuraturę Generalną Republiki Kirgiskiej
podejrzanego o popełnienie przestępstwa z art. 262 p. 2, art. 37-252 p. 2, 3, 7 kirgiskiego kodeksu karnego, mogącego być odpowiednikiem art. 258 § 2 i art. 280 § 2 polskiego kodeksu karnego
z wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w (...)o wydanie orzeczenia w przedmiocie prawnej dopuszczalności przekazania ściganego władzom Republiki Uzbekistanu
na podstawie art. 603 k.p.k., art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k.
postanawia:
1.
stwierdzić prawną niedopuszczalność przekazania
A. R., syna N. i Z. z domu E.
, obywatela Kirgistanu, urodzonego (...) w O. (Kirgistan), którego tożsamość ustalono na podstawie paszportu nr (...) wydanego przez władze Kirgistanu w dniu - ważnego do dnia 30.12.2024 roku, ściganego władzom Republiki Kirgiskiej - celem przeprowadzenia postępowania karnego w zakresie objętym wnioskiem ekstradycyjnym,
2.
na podstawie art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z § 4 ust. 1 i 3, § 17 ust. 2 pkt 5 w zw. z § 18 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. R. B. kwotę 1200 (tysiąca dwustu złotych) złotych plus VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej ściganemu z urzędu;
3.
kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
W dniu 5 czerwca 2025 roku Prokuratura Generalna Republiki Kirgiskiej wystąpiła do Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o ekstradycję na terytorium Kirgistanu T. A. celem przeprowadzenia postępowania karnego o, w którym jest podejrzany o popełnienie przestępstwa z art. 262 p. 2, art. 37-252 p. 2, 3, 7 kirgiskiego kodeksu karnego, mogącego być odpowiednikiem art. 258 § 2 i art. 280 § 2 polskiego kodeksu karnego.
Czyn, o którego popełnienie podejrzany jest A. R. polegał na tym, że w 2021 na terenie Kirgistanu A. R. brał udział w organizacji przestępczej (...) i (...), którego celem było utworzenie „kalifatu islamskiego”, gdzie do jego obowiązków należała rekrutacja ludzi w celu zwiększenia personelu (...) i wykonywanie zadań powierzonych przez dowództwo oraz, że 27 stycznia 2023 roku we wsi Z., ul. (...), obwód (...), pod dowództwem koordynatora podziemnej komórki (...) brał udział w rozboju z użyciem broni palnej z art. 262 p. 2, art. 37-252 p. 2, 3, 7 kirgiskiego kodeksu karnego, mogącego być odpowiednikiem art. 258 § 2 i art. 280 § 2 polskiego kodeksu karnego.
Ścigany został zatrzymany w dniu 10 stycznia 2025 roku r. o godz. 10:50 przez funkcjonariuszy Straży Granicznej na podstawie czerwonej noty I. władz Kirgistanu o zatrzymanie i zastosowanie tymczasowego w celu ekstradycji.
Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2025 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie wniósł o wydanie postanowienia w przedmiocie oceny prawnej dopuszczalności wydania ściganego władzom Republiki Kirgiskiej.
Sąd zważył co następuje.
W niniejszej sprawie bez wątpienia zachodzi bezwzględna przesłanka prawnej niedopuszczalności wydania ściganego stypizowana w art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k.
Jak donoszą bowiem organizacje praw człowieka, w Kirgistanie, pomimo zakazu stosowania tortur, okrutnych, nieludzkich i poniżających praktyk i kar, w Republice Kirgiskiej takie zachowania cały czas są stosowane, zwłaszcza w zakładach karnych. Ponadto, raporty wskazują na złe warunki panujące w kirgiskich zakładach karnych – występują braki jedzenia, środków medycznych i ogrzewania, lekarska opieka medyczna nie spełnia wymaganych standardów, a także występuje złe traktowanie więźniów narażające ich życie i zdrowie.
Zastrzeżenia budzi także stan sądownictwa w Republice Kirgiskiej. Liczne źródła, w tym organizacje pozarządowe, prawnicy, urzędnicy państwowi i osoby prywatne, twierdziły, że niektórzy sędziowie płacili łapówki, aby osiągnąć swoje stanowiska. Wielu prawników twierdziło, że sędziowie wszechobecnie przyjmują łapówki. Wiele organizacji pozarządowych opisywało wszechobecne naruszenia prawa do rzetelnego procesu, w tym przymusowe przyznanie się do winy, stosowanie tortur, odmowę dostępu do adwokata oraz wyroki skazujące w przypadku braku wystarczająco rozstrzygających dowodów lub pomimo dowodów uniewinniających. Międzynarodowi obserwatorzy zgłaszali groźby i akty przemocy wobec oskarżonych i obrońców na sali sądowej i poza nią, a także zastraszanie sędziów przez krewnych i przyjaciół ofiar.1
Jak wskazuje (...) 35% osób, które przeżyły, było torturowanych podczas przesłuchań w charakterze podejrzanego, 28% było torturowanych podczas przesłuchań w charakterze świadków, a 24% podczas sprawdzania ich tożsamości przez policję.2
Kirgistan jest państwem całkowicie zanarchizowanym poprzez powszechną korupcję zarówno w organach ścigania jak i sądownictwie. Sądy są obsadzone przez ludzi często nie posiadających nawet wykształcenia prawniczego, a stanowiska sędziów czy prokuratorów można nabywać za łapówkę. Także decyzje organów ścigania, czy prokuratur i orzeczenia sądowe są wydawane w wyniku łapownictwa.
Funkcjonariusze państwowi częstokroć nie władają językiem kirgiskim posługując się językiem rosyjskim, dokumenty a nawet ustawy sporządzane są w języku rosyjskim, który nie jest językiem urzędowym w Kirgistanie.
W świetle powyższego istnieje realna obawa naruszenia podstawowych wolności i praw ściganego w przypadku jego wydania władzom Kirgistanu, tym bardziej, że nie przyznaje się on do postawionego mu zarzutu.
Ponadto wydane ściganego byłoby sprzeczne z prawem polskim – tym samym wystąpiła kolejna przesłanka bezwzględna niedopuszczalności wydania, a mianowicie z art. 604 § 1 pkt 5 k.p.k.
Ponieważ zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego w Polsce prawa są: Konstytucja RP, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, to w sytuacji gdy ekstradycja pozostaje w sprzeczności z tymi aktami normatywnymi, należy ją uznać za niedopuszczalną (tak Hofmański, Sadzik, Zgryzek,
Kodeks, t. 3, 2012, s. 715). Ustawodawca pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wniosku państwa obcego o wydanie osoby ściganej swobodę orzekania w tym sensie, że jest on władny stwierdzić, czy z obowiązujących przepisów prawa, w tym wiążących Polskę dwu- i wielostronnych traktatów międzynarodowych, wynika
in concreto dopuszczalność czy niedopuszczalność wydania tej osoby państwu wnioskującemu (postanowienie SN z 29.07.1997 r., II KKN 313/97, OSNKW 1997/9–10, poz. 85).
Od dnia 19 stycznia 1993 roku Rzeczpospolita Polska jest stroną Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Niewątpliwie zatem w tej sytuacji wydanie ściganego, któremu realnie grozi naruszenie podstawowych praw zawartych w powołanej Konwencji, stanowiłoby rażące naruszenie przepisów prawa, tak krajowego jak i międzynarodowego.
Warto zauważyć także, że gwarancje przewidziane w art. 604 § 1 pkt 5 i 7 oraz art. 3 EKPC obowiązują niezależnie od charakteru przestępstw popełnianych przez osobę ściganą w państwie wzywającym (przestępstwo kryminalne czy też tzw. przestępstwo polityczne). Gwarancje te mają również zastosowanie niezależnie, np. od stwierdzonego faktu nagannego zachowania osoby ściganej. Sąd orzekający w sprawie dopuszczalności wydania osoby ściganej ogranicza się bowiem do skontrolowania, czy zachodzą przeszkody prawne czyniące niedopuszczalnym uwzględnienie wniosku (SN IV KK 422/10, LEX nr 846391).
W tym stanie rzeczy, wniosek władz Republiki Kirgiskiej nie zasługiwał na uwzględnienie.
Dlatego też Sąd postanowił jak na wstępie.
Sędzia Dariusz Łubowski
1 https://www.ecoi.net/en/document/2071208.html
2 Amnesty International Report 2021/2022, The State of the World’s human Rights