Udział prokuratora

Udział prokuratora oznacza obecność prokuratora i wykonywanie przez niego uprawnień procesowych w postępowaniu. Nie jest to jednolita instytucja, ponieważ zakres tego udziału zależy od rodzaju sprawy, stadium postępowania oraz szczegółowych przepisów. Prokurator może działać jako oskarżyciel publiczny, uczestnik postępowania albo organ stojący na straży praworządności i interesu publicznego.

W postępowaniu karnym prokurator prowadzi lub nadzoruje postępowanie przygotowawcze, wnosi i popiera oskarżenie oraz podejmuje czynności związane ze stosowaniem środków zapobiegawczych. Uczestniczy także w czynnościach sądu, jeżeli przepisy przewidują jego obecność. W niektórych posiedzeniach jego udział jest obowiązkowy, a w innych może być fakultatywny. W postępowaniu wykonawczym udział prokuratora służy kontroli prawidłowości wykonywania orzeczeń, w tym rozstrzyganiu spraw dotyczących skazanego.

W sprawach o wykroczenia prokurator może przejąć lub podjąć czynności oskarżyciela publicznego, w szczególności wystąpić z wnioskiem o ukaranie albo wyłączyć innego oskarżyciela publicznego. W postępowaniu cywilnym może wszcząć postępowanie lub wstąpić do już prowadzonej sprawy, gdy wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli albo interesu społecznego. Zawiadomienie prokuratora przez sąd nie oznacza jeszcze, że prokurator musi wziąć udział w sprawie. Jeżeli prokurator podejmuje czynności, korzysta z uprawnień określonych dla uczestnika postępowania, choć jego pozycja może różnić się od pozycji strony.

W postępowaniu administracyjnym prokurator może uczestniczyć na każdym etapie w celu zapewnienia zgodności działań organów z prawem. Jego udział może polegać na składaniu wniosków, żądaniu wszczęcia postępowania, zaskarżaniu rozstrzygnięć lub przedstawianiu stanowiska. Skutki niestawiennictwa prokuratora zależą od tego, czy przepis wymaga jego obowiązkowego udziału. Gdy udział jest obligatoryjny, brak prokuratora może uniemożliwić dokonanie określonej czynności albo prowadzić do jej wadliwości.