Art. 297. k.k. Wyłudzenie kredytu
§ 1. Kto, w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku lub jednostki organizacyjnej prowadzącej podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy albo od organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi – kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, instrumentu płatniczego lub zamówienia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto wbrew ciążącemu obowiązkowi, nie powiadamia właściwego podmiotu o powstaniu sytuacji mogącej mieć wpływ na wstrzymanie albo ograniczenie wysokości udzielonego wsparcia finansowego, określonego w § 1, lub zamówienia publicznego albo na możliwość dalszego korzystania z instrumentu płatniczego.
§ 3. Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wykorzystaniu wsparcia finansowego lub instrumentu płatniczego, określonych w § 1, zrezygnował z dotacji lub zamówienia publicznego albo zaspokoił roszczenia pokrzywdzonego.
Orzecznictwo
Znaleziono 66 orzeczeń dotyczących art. 297 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Uzasadnienie VI Ka 666/22
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła trzech czynów polegających na uczestnictwie w procederze wyłudzania kredytów na zakup samochodów poprzez nakłanianie podstawionych osób do przedkładania podrobionych zaświadczeń o zatrudnieniu i zarobkach. Ustalono, że oskarżony organizował podrobioną dokumentację, dokumentację bankową, rejestrację pojazdów i poszukiwanie nabywców samochodów uzyskanych z kredytów. Podrobione zaświadczenia dotyczyły zatrudnienia w tej samej firmie i miały służyć wykazaniu fikcyjnej zdolności kredytowej osób, które faktycznie nie osiągały wskazywanych dochodów albo nie były tam zatrudnione. Część ustaleń oparto głównie na wyjaśnieniach współuczestnika procederu, potwierdzonych okolicznościami zatrzymania oskarżonego przy sprzedaży samochodu pochodzącego z takiego kredytu oraz posiadaniem przez niego cudzego dokumentu tożsamości z własnym zdjęciem. Z tekstu wynika też, że kredyty dotyczące objętych sprawą pojazdów nie zostały spłacone.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd odwoławczy zmienił wyrok przez wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej art. 270 § 1 k.k., pozostawiając kwalifikację z art. 286 § 1 k.k. w zbiegu z art. 297 § 1 k.k. i przyjmując ciąg przestępstw. W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy. Wymierzono karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że ustalenia co do udziału oskarżonego w wyłudzeniach kredytów były prawidłowe i wynikały z oceny całokształtu materiału dowodowego. Za wiarygodne uznano wyjaśnienia współuczestnika, ponieważ były szczegółowe i znajdowały potwierdzenie w dowodach pośrednich, zwłaszcza w podobnym sposobie działania przy kilku kredytach, identycznym rodzaju fałszywej dokumentacji oraz roli oskarżonego przy sprzedaży pojazdów. Sąd wyjaśnił, że dla art. 297 § 1 k.k. wystarczające było przedłożenie podrobionych zaświadczeń o zatrudnieniu zawierających informacje istotne dla uzyskania kredytu. Jednocześnie uznał, że brak było podstaw do utrzymania dodatkowej kwalifikacji z art. 270 § 1 k.k. wobec przypisanych czynów, dlatego ten przepis usunięto z kwalifikacji.
Wyrok II K 286/18
- Stan sprawy
- Dwaj oskarżeni działali wspólnie i w porozumieniu, aby uzyskać kredyt na cudze dane osobowe. Jeden z nich przekazał drugiemu dane osoby, której tożsamość wykorzystano, a drugi, jako osoba uprawniona do obsługi sprzedaży ratalnej, sporządził nierzetelny wniosek kredytowy i umowę kredytową zawierające nieprawdziwe informacje co do osoby kredytobiorcy i sprzedaży sprzętu AGD. Na dokumentach podrobiono podpisy osoby, na której dane zaciągnięto kredyt, po czym dokumenty przedłożono bankowi. W efekcie bank udzielił kredytu, a środki przelano na rachunek spółki powiązanej z oskarżonymi. Osoba, której dane wykorzystano, nie zawierała tej umowy i dowiedziała się o niej później. Kredyt został następnie spłacony w całości.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uznał obu oskarżonych za winnych występku z art. 286 § 1 k.k. w zbiegu z art. 297 § 1 k.k. i wymierzył jednemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, a drugiemu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a także grzywnę. Orzeczono też przepadek dokumentów stanowiących dowód rzeczowy.
- Uzasadnienie
- Sąd oparł ustalenia przede wszystkim na zeznaniach osoby, której dane wykorzystano, dokumentacji bankowej, opinii z zakresu badań dokumentów oraz częściowo na wyjaśnieniach oskarżonych. Uznał, że doszło do przedłożenia nierzetelnych i podrobionych dokumentów zawierających informacje istotne dla uzyskania kredytu, co wypełnia znamiona art. 297 § 1 k.k. Sąd podkreślił, że przestępstwo z tego przepisu ma charakter formalny i jest dokonane już z chwilą przedłożenia takich dokumentów, niezależnie od późniejszej spłaty kredytu. W zakresie oszustwa przyjęto, że bank został wprowadzony w błąd co do osoby kredytobiorcy i rzeczywistej sprzedaży towaru, a korzyść majątkową stanowiły środki, którymi oskarżeni mogli dysponować po uruchomieniu kredytu. Sąd nie dał wiary twierdzeniu, że jeden z oskarżonych nie znał przestępczego celu działań, wskazując na długoletnią ścisłą współpracę oskarżonych i rażące odstępstwa od zasad procedury kredytowej.
Uzasadnienie II AKa 297/22
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła udziału kilku oskarżonych w wyłudzeniu wysokiego kredytu bankowego związanego z transakcją nabycia hoteli oraz w dalszych operacjach na środkach pochodzących z kredytu. Z uzasadnienia wynika, że według ustaleń sądu pierwszej instancji przygotowano i przedłożono w banku fałszywą dokumentację mającą uwiarygodnić działalność spółki i jej zdolność kredytową, a cena transakcyjna została tak skalkulowana, by wygenerować nadwyżkę środków z kredytu. Część tej kwoty miała następnie zostać przekazana za pośrednictwem rachunków i depozytu notarialnego. W materiale przedstawionym użytkownikowi nie podano pełnej treści rozstrzygnięcia sentencji ani wszystkich danych o kwalifikacji przypisanej każdemu z oskarżonych.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd odwoławczy zasadniczo nie podzielił większości zarzutów obrońców dotyczących sprawstwa, oceny dowodów i kwalifikacji związanej z wyłudzeniem kredytu. Z materiału wynika, że część zarzutów uznano za zasadną lub częściowo zasadną, ale udostępniony tekst nie pozwala dokładnie ustalić pełnego zakresu zmian sentencji ani końcowego rozstrzygnięcia wobec wszystkich oskarżonych. Można jedynie stwierdzić, że sąd odwoławczy w szerokim zakresie zaakceptował ustalenia co do wyłudzenia kredytu.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy wskazał, że udział jednego z oskarżonych w wyłudzeniu kredytu wynikał wprost z wyjaśnień współoskarżonych i innych dowodów, które opisywały jego rolę w opracowaniu planu, przygotowaniu dokumentacji kredytowej, obecności przy czynnościach bankowych i notarialnych oraz dalszym rozdysponowaniu środków. Podkreślono, że ewentualne nieprawidłowości po stronie pracownika banku nie znoszą odpowiedzialności osób, które przedłożyły sfałszowaną dokumentację i podały nieprawdziwe informacje istotne dla przyznania kredytu. Sąd odrzucił twierdzenia, że rola oskarżonych miała wyłącznie formalny lub techniczny charakter, uznając, że materiał dowodowy wskazywał na świadome współdziałanie w celu uzyskania kredytu na podstawie nierzetelnych danych. Z udostępnionego fragmentu wynika też, że sąd przyjął znaczenie zawyżonej ceny transakcyjnej jako elementu mechanizmu wyłudzenia i późniejszego przesunięcia części środków.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.