Rozdział 2. Zapobieganie chorobom i zwalczanie chorób
Rozdział 2
Zapobieganie chorobom i zwalczanie chorób
1. Obowiązek powiadamiania, o którym mowa w art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2016/429, dotyczy również:
1) chorób i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. b oraz c, i chorób określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 7 pkt 1 lit. a i pkt 2 innych niż choroby umieszczone w wykazie;
2) osób fizycznych lub osób prawnych mających kontakt ze zwierzętami, lekarzy weterynarii lub każdego, kto powziął informacje wskazujące na możliwość wystąpienia choroby;
3) każdego przypadku padnięcia bydła, owiec lub kóz.
2. Powiadomienie, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2016/429, kieruje się także do powiatowego lekarza weterynarii.
3. Powody, o których mowa w art. 18 ust. 1 lit. a oraz b rozporządzenia 2016/429, obejmują w szczególności poronienie u bydła, świń, owiec i kóz, objawy neurologiczne u zwierząt, znaczną liczbę nagłych padnięć zwierząt, zmiany o charakterze krost, pęcherzy, nadżerek lub wybroczyn na skórze i błonach śluzowych zwierząt kopytnych.
4. W przypadku podejrzenia wystąpienia choroby u zwierząt utrzymywanych w zakładzie, podmioty i inne osoby fizyczne lub osoby prawne utrzymujące zwierzęta w tym zakładzie wprowadzają do czasu wykluczenia wystąpienia tej choroby środki, o których mowa w art. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczania (Dz. Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 64, z późn. zm.14)).
5. Do czasu wprowadzenia środków określonych w art. 54 ust. 1, art. 55 ust. 1, art. 74 ust. 1 i art. 76 ust. 2 rozporządzenia 2016/429 podmioty i inne osoby fizyczne lub osoby prawne utrzymujące zwierzęta, w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby kategorii A, choroby kategorii B lub choroby kategorii C, stosują środki określone w art. 55 ust. 1 lit. c–e, art. 72 ust. 1 i art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2016/429 lub w przepisach Unii Europejskiej wydanych na podstawie art. 55 ust. 2 i art. 74 ust. 4 rozporządzenia 2016/429.
6. Podmioty i inne osoby fizyczne lub osoby prawne, w tym lekarze weterynarii, posiadacze zwierząt domowych, myśliwi, dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, kierownicy laboratoriów urzędowych, o których mowa w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 12 oraz z 2025 r. poz. 1795), kierownicy weterynaryjnych laboratoriów diagnostycznych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o zakładach leczniczych dla zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 24 oraz z 2025 r. poz. 1795), i zarządcy dróg publicznych, wykonują odnoszące się do nich obowiązki, w tym dotyczące przekazywania powiadomień i stosowania środków przy podejrzeniu wystąpienia choroby, i przestrzegają nakazów, zakazów lub ograniczeń mających na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób lub ich zwalczanie.
7. Minister właściwy do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia:
1) choroby podlegające obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części inne niż:
a) choroby umieszczone w wykazie,
b) choroby kategorii A, choroby kategorii B i choroby kategorii C – w przypadku zwierząt lądowych,
c) choroby kategorii A, choroby kategorii B, choroby kategorii C i choroby kategorii D – w przypadku zwierząt wodnych,
2) choroby inne niż choroby umieszczone w wykazie, które na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlegają obowiązkowi powiadamiania na zasadach określonych w art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2016/429 – mając na względzie rozwój sytuacji epidemiologicznej, jak również ochronę zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt oraz międzynarodowe wymagania sanitarno-weterynaryjne obowiązujące w zakresie przemieszczania zwierząt i produktów.
1. Organy Inspekcji Weterynaryjnej prowadzą system zbierania, przechowywania, analizowania i przetwarzania danych i informacji dotyczących występowania chorób oraz monitorowania odzwierzęcych czynników chorobotwórczych i związanej z tymi odzwierzęcymi czynnikami chorobotwórczymi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.
2. Zakłady lecznicze dla zwierząt oraz laboratoria, o których mowa w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, przekazują powiatowemu lekarzowi weterynarii właściwemu ze względu na siedzibę zakładu leczniczego dla zwierząt lub laboratorium, o którym mowa w art. 25 ust. 2 tej ustawy:
1) informacje o podejrzeniu wystąpienia choroby, o której mowa w załączniku I do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/2002 z dnia 7 grudnia 2020 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do powiadamiania unijnego i sprawozdawczości unijnej w zakresie chorób umieszczonych w wykazie, formatów i procedur dotyczących przedkładania unijnych programów nadzoru i programów likwidacji choroby i sprawozdawczości w ich zakresie oraz wnioskowania o uznanie statusu obszaru wolnego od choroby, a także komputerowego systemu informacyjnego (Dz. Urz. UE L 412 z 08.12.2020, str. 1, z późn. zm.15)), zwanego dalej „rozporządzeniem 2020/2002”, a także o podejrzeniu wystąpienia choroby określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1 – niezwłocznie po powzięciu takiego podejrzenia;
2) comiesięczne informacje o:
a) chorobach umieszczonych w wykazie innych niż choroby, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002,
b) chorobach odzwierzęcych i odzwierzęcych czynnikach chorobotwórczych podlegających obowiązkowi monitorowania,
c) wynikach monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe,
d) chorobach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2.
3. Powiatowy lekarz weterynarii przechowuje i przekazuje wojewódzkiemu lekarzowi weterynarii:
1) informacje o podejrzeniu wystąpienia choroby, o której mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002, lub o potwierdzeniu wystąpienia ogniska tej choroby, a także o podejrzeniu wystąpienia choroby określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1 lub o potwierdzeniu wystąpienia ogniska tej choroby – niezwłocznie po powzięciu podejrzenia wystąpienia tych chorób lub po potwierdzeniu wystąpienia ogniska tych chorób;
2) informacje o wygaszeniu ogniska chorób określonych w pkt 1 – niezwłocznie po jego wygaszeniu;
3) comiesięcznie – informacje o:
a) chorobach umieszczonych w wykazie innych niż choroby, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002,
b) chorobach odzwierzęcych i odzwierzęcych czynnikach chorobotwórczych podlegających obowiązkowi monitorowania,
c) wynikach monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe,
d) chorobach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2.
4. Powiatowy lekarz weterynarii przekazuje:
1) sąsiednim powiatowym lekarzom weterynarii informacje:
a) o podejrzeniu wystąpienia lub o potwierdzeniu wystąpienia: – choroby, o której mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002, – choroby umieszczonej w wykazie innej niż choroby, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002, – choroby odzwierzęcej i odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego podlegających obowiązkowi monitorowania, – choroby określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 – niezwłocznie po powzięciu podejrzenia wystąpienia tych chorób i odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego lub po potwierdzeniu ich wystąpienia,
b) określone w ust. 3 pkt 2;
2) państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu informację o potwierdzeniu wystąpienia choroby odzwierzęcej lub odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego podlegających obowiązkowi monitorowania – niezwłocznie po potwierdzeniu wystąpienia tej choroby lub tego odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego.
5. Wojewódzki lekarz weterynarii przekazuje Głównemu Lekarzowi Weterynarii:
1) niezwłocznie – informacje, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2;
2) comiesięcznie – informacje, o których mowa w ust. 3 pkt 3 lit. a, b oraz d;
3) do końca marca za ubiegły rok – informacje, o których mowa w ust. 3 pkt 3 lit. c.
6. Informacje określone w ust. 2–5 zawierają:
1) imię i nazwisko albo nazwę posiadacza zwierzęcia, u którego podejrzewa się wystąpienie choroby, lub zwierzęcia chorego albo zwierzęcia objętego monitorowaniem;
2) lokalizację zakładu, w którym jest utrzymywane zwierzę, u którego podejrzewa się wystąpienie choroby, lub zakładu, w którym choroba wystąpiła, albo zakładu objętego monitorowaniem, w tym nazwę gminy i miejscowości;
3) jeden z następujących numerów:
a) numer siedziby stada, z którego pochodzi zwierzę, u którego podejrzewa się wystąpienie choroby, lub zwierzę chore albo zwierzę objęte monitorowaniem, nadany zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt,
b) weterynaryjny numer identyfikacyjny zakładu, w którym jest utrzymywane zwierzę, u którego podejrzewa się wystąpienie choroby, lub zakładu, w którym choroba wystąpiła, albo zakładu objętego monitorowaniem,
c) weterynaryjny numer identyfikacyjny zakładu lub podmiotu będącego posiadaczem zwierzęcia, u którego podejrzewa się wystąpienie choroby, lub zwierzęcia chorego albo zakładu objętego monitorowaniem, nadany zgodnie z przepisami o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego;
4) inne informacje niestanowiące danych osobowych niezbędne do zapewnienia sprawnego funkcjonowania systemu przechowywania i przekazywania informacji oraz powiadamiania Komisji Europejskiej.
7. Główny Lekarz Weterynarii:
1) przechowuje informacje otrzymane zgodnie z ust. 5 i dokonuje ich analizy;
2) wykonuje zadania państwa członkowskiego Unii Europejskiej, o których mowa w art. 19 i art. 20 rozporządzenia 2016/429 oraz w art. 3, art. 4 i art. 11 rozporządzenia 2020/2002;
3) informuje, wykonując postanowienia umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, właściwe organizacje międzynarodowe o występowaniu chorób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
4) informuje niezwłocznie ministra właściwego do spraw rolnictwa o wyznaczeniu pierwotnego ogniska choroby;
5) powiadamia Komisję Europejską oraz inne państwa członkowskie Unii Europejskiej o:
a) chorobach, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002,
b) chorobach umieszczonych w wykazie innych niż choroby, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002,
c) wynikach monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych,
d) wynikach monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.
8. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowe informacje niestanowiące danych osobowych oraz zakres, sposób i terminy przekazywania przez powiatowych lekarzy weterynarii i wojewódzkich lekarzy weterynarii oraz przez podmioty określone w ust. 2 informacji o:
a) chorobach, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002,
b) chorobach umieszczonych w wykazie innych niż choroby, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia 2020/2002,
c) wynikach monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych,
d) wynikach monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe,
e) chorobach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7,
2) szczegółowy zakres, sposób i terminy dokonywania przez Głównego Lekarza Weterynarii powiadomień, o których mowa w ust. 7 pkt 5 lit. c oraz d – mając na względzie zapewnienie sprawnego funkcjonowania systemu przechowywania i przekazywania tych informacji oraz powiadamiania Komisji Europejskiej.
1. Organy Inspekcji Weterynaryjnej w celu oceny stanu epidemiologicznego oraz zapewnienia zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części prowadzą badania kontrolne chorób określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2.
2. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, choroby, dla których prowadzi się badania kontrolne, sposób prowadzenia tych badań i ich zakres, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa epidemiologicznego państwa.
1. Główny Lekarz Weterynarii wykonuje zadania właściwego organu w zakresie nadzoru, o których mowa w art. 26 rozporządzenia 2016/429, w tym w zakresie opracowania koncepcji nadzoru, o której mowa w art. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/689 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie i niektórych nowo występujących chorób (Dz. Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 211, z późn. zm.16)), zwanego dalej „rozporządzeniem 2020/689”.
2. Projekt koncepcji nadzoru, o której mowa w art. 3 rozporządzenia 2020/689, w odniesieniu do danej choroby umieszczonej w wykazie lub danej nowo występującej choroby Główny Lekarz Weterynarii uzgadnia z ministrem właściwym do spraw rolnictwa.
3. Po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa projektu koncepcji nadzoru, o której mowa w art. 3 rozporządzenia 2020/689, w odniesieniu do danej choroby umieszczonej w wykazie lub danej nowo występującej choroby Główny Lekarz Weterynarii przekazuje projekt tej koncepcji ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa do akceptacji.
4. Do zmiany zaakceptowanej koncepcji nadzoru, o której mowa w art. 3 rozporządzenia 2020/689, w odniesieniu do danej choroby umieszczonej w wykazie lub danej nowo występującej choroby stosuje się przepisy ust. 1–3.
1. Główny Lekarz Weterynarii:
1) wykonuje zadania:
a) państwa członkowskiego Unii Europejskiej określone w art. 28 ust. 2 i 3 rozporządzenia 2016/429,
b) właściwego organu określone w art. 11 rozporządzenia 2020/689 – dotyczące unijnego programu nadzoru, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia 2016/429;
2) nadzoruje realizację unijnego programu nadzoru, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia 2016/429.
2. Unijny program nadzoru, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia 2016/429, przed jego przedłożeniem Komisji Europejskiej Główny Lekarz Weterynarii uzgadnia z ministrem właściwym do spraw:
1) finansów publicznych – pod względem finansowym;
2) rolnictwa – pod względem merytorycznym.
3. Po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską unijnego programu nadzoru, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia 2016/429, Główny Lekarz Weterynarii przekazuje ten program ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa. Zatwierdzony unijny program nadzoru, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia 2016/429, Główny Lekarz Weterynarii zamieszcza na stronie internetowej administrowanej przez Główny Inspektorat Weterynarii.
4. Do zmiany zatwierdzonego unijnego programu nadzoru, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia 2016/429, stosuje się przepisy ust. 1–3.
5. Minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa komunikat o:
1) zatwierdzeniu unijnego programu nadzoru, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia 2016/429, oraz jego zmiany;
2) adresie strony internetowej, na której zostały zamieszczone zatwierdzone unijny program nadzoru, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia 2016/429, oraz jego zmiany.
6. Główny Lekarz Weterynarii:
1) zawiera z Komisją Europejską umowę o udzieleniu dotacji, o której mowa w pkt 2.1 akapit piąty załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/690 z dnia 28 kwietnia 2021 r. ustanawiającego program na rzecz rynku wewnętrznego, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, dziedziny roślin, zwierząt, żywności i paszy, oraz statystyk europejskich (Program na rzecz jednolitego rynku) oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 99/2013, (UE) nr 1287/2013, (UE) nr 254/2014 i (UE) nr 652/2014 (Dz. Urz. UE L 153 z 03.05.2021, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem 2021/690”;
2) niezwłocznie informuje ministra właściwego do spraw rolnictwa o zawarciu umowy o udzieleniu dotacji, o której mowa w pkt 2.1 akapit piąty załącznika I do rozporządzenia 2021/690.
1. Główny Lekarz Weterynarii jest właściwy w zakresie opracowywania i przedkładania do zatwierdzenia Komisji Europejskiej:
1) projektów obowiązkowych programów likwidacji chorób, o których mowa w art. 31 ust. 1 rozporządzenia 2016/429;
2) projektów nieobowiązkowych programów likwidacji chorób, o których mowa w art. 31 ust. 2 rozporządzenia 2016/429:
a) objętych finansowaniem unijnym,
b) nieobjętych finansowaniem unijnym;
3) narodowych programów kontroli, o których mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003;
4) programów monitorujących TSE, o których mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 999/2001.
2. Projekty programów wymienionych w ust. 1 Główny Lekarz Weterynarii przed ich przedłożeniem Komisji Europejskiej uzgadnia z ministrem właściwym do spraw:
1) finansów publicznych – pod względem finansowym;
2) rolnictwa – pod względem merytorycznym.
3. Po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską projektów programów i programów wymienionych w ust. 1 Główny Lekarz Weterynarii przekazuje je ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa. Zatwierdzone przez Komisję Europejską programy wymienione w ust. 1 Główny Lekarz Weterynarii zamieszcza na stronie internetowej administrowanej przez Główny Inspektorat Weterynarii.
4. Do zmiany zatwierdzonych programów wymienionych w ust. 1 stosuje się przepisy ust. 1–3.
5. Główny Lekarz Weterynarii jest właściwy w zakresie stwierdzenia spełnienia warunków, o których mowa w art. 31 ust. 2 akapit drugi lit. a oraz b rozporządzenia 2016/429, i wycofania zatwierdzonych nieobowiązkowych programów likwidacji chorób, o których mowa w art. 31 ust. 2 rozporządzenia 2016/429.
6. Minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa komunikat o:
1) zatwierdzeniu programów wymienionych w ust. 1 oraz ich zmian;
2) adresie strony internetowej, na której zostały zamieszczone zatwierdzone programy wymienione w ust. 1 oraz ich zmiany.
7. Główny Lekarz Weterynarii:
1) zawiera z Komisją Europejską umowę o udzieleniu dotacji, o której mowa w pkt 2.1 akapit piąty załącznika I do rozporządzenia 2021/690, w odniesieniu do programów wymienionych w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, pkt 3 i 4;
2) niezwłocznie informuje ministra właściwego do spraw rolnictwa o zawarciu umowy o udzieleniu dotacji, o której mowa w pkt 2.1 akapit piąty załącznika I do rozporządzenia 2021/690, w odniesieniu do programów wymienionych w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, pkt 3 i 4.
1. Główny Lekarz Weterynarii może opracować:
1) krajowy program likwidacji choroby umieszczonej w wykazie innej niż choroba kategorii A, choroba kategorii B lub choroba kategorii C,
2) krajowy program likwidacji choroby innej niż choroba umieszczona w wykazie – biorąc pod uwagę sytuację epidemiologiczną w odniesieniu do danej choroby.
2. Programy, o których mowa w ust. 1, zawierają co najmniej:
1) opis sytuacji epidemiologicznej w odniesieniu do choroby, dla której te programy są opracowywane;
2) analizę szacunkowych kosztów oraz przewidywanych korzyści wynikających z wprowadzenia tych programów;
3) czas trwania tych programów oraz określenie celów pośrednich i celu, który ma zostać osiągnięty do dnia ich zakończenia;
4) określenie obszaru lub kompartmentu, na których będą realizowane te programy;
5) opis środków zapobiegania chorobom, kontroli lub zwalczania chorób, które będą objęte tymi programami, w tym w przypadku podejrzenia wystąpienia lub potwierdzenia wystąpienia choroby objętej tymi programami;
6) opis organizacji stron uczestniczących w tych programach, nadzoru nad tymi stronami i ról tych stron.
3. Programy, o których mowa w ust. 1, Główny Lekarz Weterynarii uzgadnia z ministrem właściwym do spraw:
1) finansów publicznych – pod względem finansowym;
2) rolnictwa – pod względem merytorycznym.
4. Po uzgodnieniu, o którym mowa w ust. 3, Główny Lekarz Weterynarii przekazuje ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa programy, o których mowa w ust. 1, do zatwierdzenia. Zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw rolnictwa programy, o których mowa w ust. 1, Główny Lekarz Weterynarii zamieszcza na stronie internetowej administrowanej przez Główny Inspektorat Weterynarii.
5. Do zmiany programów, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ust. 1–4.
6. Minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa komunikat o:
1) zatwierdzeniu programów, o których mowa w ust. 1, oraz ich zmian;
2) adresie strony internetowej, na której zostały zamieszczone zatwierdzone programy, o których mowa w ust. 1, oraz ich zmiany.
Art. 17. Finansowanie programów
Realizacja zatwierdzonych programów wymienionych w art. 14–16 jest finansowana ze środków budżetu państwa.
Art. 18. Odszkodowania w programach
Jeżeli zatwierdzone programy wymienione w art. 14–16 przewidują odszkodowania, o których mowa w art. 45 ust. 1 i art. 47 ust. 2, do odszkodowań tych stosuje się przepisy art. 45–47 i przepisy wydane na podstawie art. 48.
1. Główny Lekarz Weterynarii może opracować na wniosek organizacji zrzeszającej podmioty prowadzące działalność w zakresie utrzymywania zwierząt program likwidacji chorób, mając na względzie ułatwienie przemieszczania lub wywozu zwierząt lub produktów pochodzenia zwierzęcego i poprawę sytuacji epidemiologicznej państwa.
2. Program, o którym mowa w ust. 1, jest realizowany przez podmioty, o których mowa w ust. 1, które przystąpiły do tego programu dobrowolnie, pod nadzorem organów Inspekcji Weterynaryjnej.
3. Program, o którym mowa w ust. 1, zawiera co najmniej:
1) dane o sytuacji epidemiologicznej dotyczące danej choroby;
2) warunki uczestnictwa w tym programie, w tym warunki i terminy przystąpienia do programu i rezygnacji z uczestnictwa w nim;
3) zasady i tryb ponoszenia kosztów uczestnictwa w tym programie;
4) analizę szacunkowych kosztów realizacji tego programu i przewidywanych korzyści wynikających z jego realizacji;
5) czas realizacji tego programu i określenie celu, który ma zostać osiągnięty do dnia jego zakończenia;
6) określenie obszaru, na którym będzie realizowany ten program;
7) określenie statusów zdrowotnych stad lub obszarów objętych tym programem, a także celów, które mają zostać osiągnięte w odniesieniu do danego statusu, wymagań niezbędnych do uzyskania i zachowania uznania danego statusu oraz określenie warunków i skutków jego zawieszenia lub cofnięcia;
8) wymagania dotyczące osób pobierających próbki do badań laboratoryjnych w ramach realizacji tego programu;
9) określenie laboratoriów upoważnionych do przeprowadzania badań laboratoryjnych w ramach realizacji tego programu.
4. Koszty realizacji programu, o którym mowa w ust. 1, w tym koszty pobierania próbek do badań laboratoryjnych i koszty tych badań laboratoryjnych oraz koszty nadzoru sprawowanego przez organy Inspekcji Weterynaryjnej, ponoszą podmioty, o których mowa w ust. 1, realizujące ten program.
5. Program, o którym mowa w ust. 1, Główny Lekarz Weterynarii uzgadnia z ministrem właściwym do spraw rolnictwa.
6. Po uzgodnieniu, o którym mowa w ust. 5, Główny Lekarz Weterynarii przekazuje ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa program, o którym mowa w ust. 1, do akceptacji. Zaakceptowany przez ministra właściwego do spraw rolnictwa program, o którym mowa w ust. 1, Główny Lekarz Weterynarii zamieszcza na stronie internetowej administrowanej przez Główny Inspektorat Weterynarii.
7. Do zmiany programu, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ust. 1–6.
8. Minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa komunikat o:
1) zaakceptowaniu programu, o którym mowa w ust. 1, oraz jego zmiany;
2) adresie strony internetowej, na której zostały zamieszczone zaakceptowane program, o którym mowa w ust. 1, oraz jego zmiany.
1. Podmioty objęte zatwierdzonymi i zaakceptowanymi programami wymienionymi w art. 14–16 i art. 19 stosują środki zapobiegania chorobom, kontroli lub zwalczania chorób obejmujące co najmniej środki określone w art. 25 lub art. 27 objęte tymi programami oraz ponoszą koszty związane ze stosowaniem tych środków określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 2.
2. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe rodzaje środków wymienionych w ust. 1 oraz rodzaje kosztów, o których mowa w tym przepisie, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programów wymienionych w art. 14–16 i art. 19, a także choroby oraz gatunki lub kategorie zwierząt objętych tymi programami.
1. Przyznania, zawieszenia i wycofania statusu obszaru wolnego od danej choroby na poziomie zakładu, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2020/689, oraz przyznania i wycofania statusu zakładu zabezpieczonego przed wektorami, o których mowa w art. 44 ust. 1 i 3 rozporządzenia 2020/689, powiatowy lekarz weterynarii dokonuje w drodze decyzji.
2. Główny Lekarz Weterynarii:
1) wykonuje zadania państwa członkowskiego Unii Europejskiej w zakresie występowania do Komisji Europejskiej z wnioskami o:
a) zatwierdzenie statusu obszaru wolnego od choroby dla państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub jego stref, o których mowa w art. 36 ust. 1 i 3 rozporządzenia 2016/429,
b) zatwierdzenie statusu obszaru nieobjętego szczepieniami dla państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub jego stref, o których mowa w art. 36 ust. 3 rozporządzenia 2016/429,
c) uznanie statusu obszaru wolnego od choroby dla kompartmentu, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/429;
2) wykonuje zadanie właściwego organu dotyczące obszaru sezonowo wolnego od zakażenia BTV, o którym mowa w art. 40 ust. 3 rozporządzenia 2020/689;
3) wykonuje zadania państwa członkowskiego Unii Europejskiej dotyczące tymczasowej deklaracji, o których mowa w art. 83 ust. 1 lit. a oraz b rozporządzenia 2020/689;
4) ustanawia, prowadzi i aktualizuje wykazy, o których mowa w art. 38 rozporządzenia 2016/429, oraz podaje te wykazy do publicznej wiadomości na stronie internetowej administrowanej przez Główny Inspektorat Weterynarii;
5) wykonuje zadania państwa członkowskiego Unii Europejskiej w zakresie powiadamiania Komisji Europejskiej w przypadkach, o których mowa w art. 41 ust. 2 i art. 42 ust. 3 rozporządzenia 2016/429.
1. Zadania państwa członkowskiego Unii Europejskiej w zakresie zastosowania środków określonych w art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2016/429 i zniesienia tych środków wykonuje:
1) powiatowy lekarz weterynarii – w przypadku wprowadzenia tych środków lub ich zniesienia na obszarze właściwości tego powiatowego lekarza weterynarii;
2) wojewoda – w przypadku wprowadzenia tych środków lub ich zniesienia na obszarze przekraczającym obszar właściwości powiatowego lekarza weterynarii;
3) minister właściwy do spraw rolnictwa – w przypadku wprowadzenia tych środków lub ich zniesienia na obszarze przekraczającym obszar województwa.
2. Powiatowy lekarz weterynarii w przypadku konieczności wprowadzenia środków określonych w art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2016/429 na obszarze przekraczającym obszar jego właściwości niezwłocznie informuje o tym właściwego wojewódzkiego lekarza weterynarii.
3. Informacja, o której mowa w ust. 2, zawiera co najmniej:
1) określenie choroby;
2) uzasadnienie wprowadzenia określonych środków.
4. Powiatowy lekarz weterynarii na obszarze swojej właściwości wprowadza, w drodze rozporządzenia – aktu prawa miejscowego, środki określone w art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2016/429.
5. Wojewoda na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii wprowadza, w drodze rozporządzenia – aktu prawa miejscowego, środki określone w art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2016/429 na obszarze przekraczającym obszar właściwości powiatowego lekarza weterynarii.
6. Powiatowy lekarz weterynarii uchyla rozporządzenie, o którym mowa w ust. 4, w przypadku, o którym mowa w art. 42 ust. 2 rozporządzenia 2016/429.
7. Wojewoda na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii uchyla rozporządzenie, o którym mowa w ust. 5, w przypadku, o którym mowa w art. 42 ust. 2 rozporządzenia 2016/429.
8. Minister właściwy do spraw rolnictwa, na wniosek Głównego Lekarza Weterynarii, wprowadza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części, w drodze rozporządzenia, środki określone w art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2016/429 w przypadku ich wprowadzenia na obszarze przekraczającym obszar województwa, mając na względzie zapobieganie rozprzestrzenianiu się choroby.
1. W zakresie swojej właściwości powiatowy lekarz weterynarii, wojewódzki lekarz weterynarii i Główny Lekarz Weterynarii:
1) wykonują zadania państwa członkowskiego Unii Europejskiej w zakresie opracowywania i aktualizacji planów gotowości, o których mowa w art. 43 ust. 1 rozporządzenia 2016/429, i planu kryzysowego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 999/2001, zwanych dalej „planami gotowości”, oraz szczegółowych instrukcji, o których mowa w art. 43 ust. 1 rozporządzenia 2016/429;
2) przeprowadzają ćwiczenia symulacyjne, o których mowa w art. 45 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/429.
2. Główny Lekarz Weterynarii:
1) koordynuje przeprowadzanie ćwiczeń symulacyjnych, o których mowa w art. 45 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/429;
2) występuje z wnioskiem, o którym mowa w art. 49 ust. 1 rozporządzenia 2016/429.
3. Opracowane przez Głównego Lekarza Weterynarii plany gotowości są po przeprowadzeniu konsultacji, o których mowa w art. 43 ust. 1 rozporządzenia 2016/429, przekazywane przez Głównego Lekarza Weterynarii ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa.
4. Organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, podmioty prowadzące działalność w zakresie pozyskiwania, wytwarzania, przetwarzania produktów lub obrotu produktami oraz podmioty dysponujące środkami materiałowymi i technicznymi, których udział jest niezbędny przy likwidacji chorób, współpracują z organami Inspekcji Weterynaryjnej przy opracowywaniu i realizacji planów gotowości.
5. Podmioty, o których mowa w ust. 4:
1) na wniosek organu Inspekcji Weterynaryjnej, o którym mowa w ust. 1, przekazują w zakresie wskazanym przez ten organ informacje, które są niezbędne do opracowania i aktualizacji planów gotowości;
2) realizują wynikające z planów gotowości zadania przewidziane dla tych podmiotów;
3) biorą udział w ćwiczeniach symulacyjnych, o których mowa w art. 45 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/429.
6. Organy Inspekcji Weterynaryjnej w celu realizacji zadań określonych w planach gotowości mogą zawierać umowy i porozumienia z podmiotami, o których mowa w ust. 4.
7. Obowiązek współpracy, o którym mowa w ust. 4, dotyczy podmiotów prowadzących działalność, której rodzaj i zakres wpływają na możliwość sprawnej i efektywnej likwidacji chorób.
8. Realizacja zadań wynikających z planów gotowości przez podmioty, o których mowa w ust. 4, jest finansowana ze środków budżetu państwa.
1. Prowadzenie szkolenia osób, o których mowa w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 999/2001, zwanego dalej „szkoleniem”, wymaga uzyskania upoważnienia wojewódzkiego lekarza weterynarii.
2. Wojewódzki lekarz weterynarii udziela upoważnienia, o którym mowa w ust. 1, w drodze decyzji, jeżeli podmiot zamierzający prowadzić szkolenie przedstawi program szkolenia oraz określi warunki i sposób jego przeprowadzenia, które zapewniają właściwe przeszkolenie w zakresie określonym w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 999/2001, a także przedstawi listę osób, które mają przygotowanie gwarantujące prawidłowe przeprowadzenie szkolenia.
3. Podmiot prowadzący szkolenie po przeprowadzonym szkoleniu:
1) sporządza listę osób uczestniczących w szkoleniu i przekazuje ją wojewódzkiemu lekarzowi weterynarii właściwemu ze względu na siedzibę tego podmiotu;
2) wydaje osobom uczestniczącym w szkoleniu zaświadczenie potwierdzające ukończenie tego szkolenia.
4. Lista, o której mowa w ust. 3 pkt 1, zawiera:
1) datę i miejsce przeprowadzenia szkolenia;
2) nazwę podmiotu, który przeprowadził szkolenie;
3) imiona i nazwiska osób uczestniczących w szkoleniu;
4) daty i miejsca urodzenia osób uczestniczących w szkoleniu;
5) numery identyfikacyjne Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (numery PESEL) osób uczestniczących w szkoleniu, a w przypadku osób uczestniczących w szkoleniu nieposiadających numerów PESEL – numery paszportów lub innych dokumentów potwierdzających tożsamość.
5. Listę, o której mowa w ust. 3 pkt 1, wojewódzki lekarz weterynarii przechowuje przez 5 lat od dnia zakończenia szkolenia.
6. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowy zakres tematów, jaki powinien zawierać program szkolenia, o którym mowa w ust. 2,
2) szczegółowe warunki i sposób przeprowadzania szkolenia,
3) wzór zaświadczenia potwierdzającego ukończenie szkolenia – mając na względzie ochronę zdrowia publicznego, w tym zapewnienie przestrzegania zasad bezpieczeństwa przy postępowaniu z materiałem szczególnego ryzyka oraz możliwość identyfikacji osób, które ukończyły szkolenie.
1. Środki zwalczania chorób określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, w sprawach indywidualnych powiatowy lekarz weterynarii wprowadza w drodze decyzji.
2. Środkami zwalczania chorób określonymi w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, wprowadzanymi zgodnie z ust. 1, są w szczególności:
1) nakaz odosobnienia, strzeżenia lub obserwacji zwierząt chorych lub zakażonych lub zwierząt, u których podejrzewa się wystąpienie choroby lub zakażenia;
2) wyznaczenie określonego miejsca jako ogniska choroby;
3) nakaz zabicia lub uboju zwierząt chorych lub zakażonych, zwierząt, u których podejrzewa się wystąpienie choroby lub zakażenia, lub zwierząt z gatunków podatnych na daną chorobę;
4) nakaz oczyszczenia i odkażenia miejsc oraz środków transportu, a także odkażenia, zniszczenia lub usunięcia pasz, ściółki, obornika i przedmiotów, z którymi miały kontakt zwierzęta chore lub zakażone lub zwierzęta, u których podejrzewa się wystąpienie choroby lub zakażenia, w sposób wykluczający ryzyko rozprzestrzeniania się choroby;
5) zakaz czasowego opuszczania ogniska choroby przez osoby, które miały lub mogły mieć kontakt ze zwierzętami chorymi lub zakażonymi lub zwierzętami, u których podejrzewa się wystąpienie choroby lub zakażenia;
6) nakaz odkażania rzeczy osób, które miały lub mogły mieć kontakt ze zwierzętami chorymi lub zakażonymi lub zwierzętami, u których podejrzewa się wystąpienie choroby lub zakażenia;
7) zakaz karmienia zwierząt określonymi paszami lub pojenia z określonych zbiorników i ujęć wody;
8) zakaz wprowadzania do ogniska choroby, przeprowadzania przez ognisko choroby i wyprowadzania z ogniska choroby zwierząt lub wprowadzania do ogniska choroby i wywożenia z ogniska choroby produktów, zwłok zwierzęcych i pasz;
9) nakaz:
a) udostępniania zwierząt w celu przeprowadzenia badania klinicznego lub zwłok zwierzęcych do sekcji z pobraniem próbek do badań laboratoryjnych,
b) wykonywania określonych zabiegów na zwierzętach, w tym przeprowadzania szczepień;
10) zakaz używania zwierząt do rozmnażania;
11) określenie sposobu postępowania ze zwierzętami chorymi lub zakażonymi, zwierzętami, u których podejrzewa się wystąpienie choroby lub zakażenia, ze zwłokami zwierzęcymi, ze skażonymi produktami lub paszami lub z produktami lub paszami, co do których podejrzewa się, że są skażone;
12) nakaz unieszkodliwienia zwłok zwierzęcych, produktów pozyskanych od zwierząt, których zwłoki zostały unieszkodliwione, oraz przedmiotów, z którymi miały kontakt zabite zwierzęta, przez podmioty prowadzące działalność w zakresie przetwarzania i wykorzystywania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych;
13) nakaz podjęcia przez posiadacza zakładu określonych działań w celu zabezpieczenia zakładu przed czynnikiem chorobotwórczym;
14) nakaz podjęcia przez posiadacza zakładu określonych działań w celu umożliwienia wykonania odstrzału sanitarnego lub odłowu zwierząt dzikich lub zakaz podejmowania działań utrudniających lub uniemożliwiających wykonanie tego odstrzału lub odłowu;
15) nakaz przeprowadzenia uboju przez podmioty zajmujące się ubojem zwierząt, z określeniem warunków jego przeprowadzenia;
16) nakaz transportu do wskazanych miejsc zwierząt lub zwłok zwierzęcych przez podmioty zajmujące się ich transportem;
17) nakaz przetworzenia produktów przez podmioty prowadzące działalność w zakresie produkcji produktów, a jeżeli jest to konieczne – zastosowania określonej technologii do tego przetworzenia.
3. Jeżeli na obszarze innego powiatu zachodzi konieczność zastosowania środków, o których mowa w ust. 2 pkt 12 i 15–17, powiatowy lekarz weterynarii wnioskuje o zastosowanie tych środków do właściwego dla tego powiatu powiatowego lekarza weterynarii, który wydaje decyzję w sprawie zastosowania tych środków.
4. Decyzje w sprawie środków zwalczania chorób określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, i w przepisach wydanych na podstawie art. 39 ust. 1 podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
1. W przypadku wprowadzenia środka, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1, polegającego na obserwacji zwierzęcia, u którego podejrzewa się wystąpienie zakażenia wirusem wścieklizny, które mogło zakazić człowieka lub inne zwierzę:
1) obserwacja tego zwierzęcia trwa 15 dni;
2) to zwierzę poddaje się badaniu klinicznemu w pierwszym, piątym, dziesiątym i piętnastym dniu od dnia prawdopodobnego zakażenia człowieka lub innego zwierzęcia wirusem wścieklizny lub pogryzienia człowieka lub innego zwierzęcia.
2. Jeżeli po 15 dniach obserwacji, o której mowa w ust. 1, nie jest możliwe potwierdzenie wystąpienia lub wykluczenie choroby u zwierzęcia, to okres obserwacji, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, może zostać przedłużony do 21 dni i to zwierzę w ostatnim dniu tej obserwacji poddaje się badaniu klinicznemu.
3. Do czasu zakończenia obserwacji, o której mowa w ust. 1, zwierzęcia nie zabija się, chyba że zachodzi konieczność bezzwłocznego jego zabicia w celu skrócenia jego cierpienia lub bólu. W takim przypadku od zabitego zwierzęcia pobiera się próbki do badań laboratoryjnych w kierunku wścieklizny.
1. Środki zwalczania chorób określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, powiatowy lekarz weterynarii wprowadza na obszarze swojej właściwości, w drodze rozporządzenia – aktu prawa miejscowego.
2. Środkami zwalczania chorób określonymi w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, wprowadzanymi zgodnie z ust. 1 są w szczególności:
1) określenie obszaru, na którym występuje choroba lub zagrożenie jej wystąpienia, oraz sposobu oznakowania tego obszaru;
2) czasowe ograniczenie przemieszczania się osób lub przemieszczania pojazdów;
3) czasowy zakaz organizowania:
a) widowisk lub zgromadzeń,
b) targów, wystaw, pokazów lub konkursów zwierząt, polowań i odłowów zwierząt łownych;
4) czasowy nakaz zawieszenia prowadzenia określonej działalności;
5) zakaz utrzymywania, chowu lub hodowli zwierząt z gatunków podatnych na chorobę;
6) czasowy zakaz dokarmiania zwierząt łownych;
7) ograniczenie przemieszczania albo zakaz przemieszczania zwierząt niektórych gatunków, zwłok zwierzęcych, produktów lub pasz i innych przedmiotów, które mogą spowodować rozprzestrzenianie się choroby;
8) nakaz zaopatrywania zwierząt lub produktów w świadectwa zdrowia wystawiane przez urzędowego lekarza weterynarii;
9) nakaz zgłaszania powiatowemu lekarzowi weterynarii przez posiadaczy zwierząt miejsc, w których przebywają zwierzęta z gatunków podatnych na daną chorobę;
10) nakaz przeprowadzenia zabiegów na zwierzętach, w tym szczepień;
11) nakaz oczyszczania, odkażania, deratyzacji i dezynsekcji miejsc przebywania zwierząt lub miejsc przechowywania i przetwarzania zwłok zwierzęcych, produktów, pasz, a także oczyszczania i odkażania środków transportu;
12) nakaz wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt na określonym obszarze, w tym nakaz wykonania przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich;
13) nakaz zgłaszania przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich przypadków padnięć lub podejrzenia wystąpienia choroby u określonych gatunków zwierząt lub nakaz dostarczania odstrzelonych zwierząt łownych do określonych miejsc;
14) nakaz zagospodarowania w określony sposób tusz odstrzelonych lub upolowanych zwierząt łownych, zwłok tych zwierząt lub produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego pozyskanych od tych zwierząt;
15) nakaz:
a) zamykania przez zarządców dróg publicznych przejść dla zwierząt znajdujących się w pasach drogowych lub
b) wykonywania przez zarządców dróg publicznych przeszkód technicznych, w tym budowy, utrzymania lub usunięcia ogrodzeń lub zabezpieczeń technicznych, lub
c) wykładania przez zarządców dróg publicznych mat dezynfekcyjnych i ich utrzymywania po wyłożeniu w stanie zapewniającym skuteczne działanie produktu biobójczego lub używania urządzeń zapewniających skuteczną dezynfekcję;
16) nakaz wykonania przez zarządców przejść granicznych określonych działań lub zastosowania na przejściach granicznych określonego sprzętu, urządzeń i materiałów;
17) nakaz podjęcia określonych działań w celu zabezpieczenia zakładu przed czynnikiem chorobotwórczym;
18) nakaz pobierania próbek do badań laboratoryjnych i określenie sposobu ich pobierania;
19) nakaz odłowu zwierząt dzikich i określenie sposobu jego przeprowadzenia oraz nakaz określonego postępowania z odłowionymi zwierzętami, w tym ich uśmiercenia i zagospodarowania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego;
20) nakaz określonego sposobu postępowania przez podmioty prowadzące odłów zwierząt łownych lub wyłapywanie bezdomnych zwierząt z odłowionymi lub wyłapanymi zwierzętami;
21) nakaz poszukiwania, zbierania, usuwania lub unieszkodliwiania padłych zwierząt zgodnie z rozporządzeniem nr 1069/2009 lub zgodnie z przepisami Unii Europejskiej wydanymi na podstawie rozporządzenia nr 1069/2009;
22) nakaz przewozu zwierząt lub transportu zwłok zwierzęcych przez przewoźników lub podmioty zajmujące się transportem zwłok zwierzęcych do wskazanych miejsc;
23) nakaz zastosowania określonej technologii przez podmioty prowadzące działalność w zakresie produkcji, przetwarzania lub dystrybucji produktów lub pasz;
24) nakaz utrzymywania zwierząt, w tym ich karmienia lub pojenia, w określony sposób;
25) nakaz dokumentowania w określony sposób przeprowadzenia określonych czynności, w tym oczyszczania, odkażania, deratyzacji lub dezynsekcji;
26) nakaz oznakowania w określony sposób zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego.
3. Podmiotowi, który poniósł koszty związane z realizacją nakazów, o których mowa w ust. 2 pkt 13, 14, pkt 15 lit. c, pkt 16, 21 i 23, przysługuje ze środków budżetu państwa zwrot kosztów faktycznie poniesionych w związku z realizacją tych nakazów.
4. W przypadku wydania nakazów, o których mowa w ust. 2 pkt 12, 19, 21 i 22, właściciele lub posiadacze gruntów, których dotyczą te nakazy, oraz inne osoby mają obowiązek powstrzymania się od podejmowania czynności utrudniających lub uniemożliwiających realizację tych nakazów.
5. W przypadku wydania nakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 21, w zakresie niezbędnym do jego wykonania nie stosuje się nakazów, zakazów i ograniczeń wynikających z ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 i 1940 oraz z 2025 r. poz. 884 i 1673).
6. W przypadku wydania nakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 21, na obszarze parku narodowego, ten nakaz wykonuje dyrektor parku narodowego jako organ ochrony przyrody wyznaczony zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
7. Niezwłocznie po spełnieniu warunków określonych w art. 68 ust. 1 rozporządzenia 2016/429 powiatowy lekarz weterynarii uchyla wydane rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1.
1. Powiatowy lekarz weterynarii w przypadku konieczności wprowadzenia środków zwalczania chorób określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, na obszarze przekraczającym obszar jego właściwości niezwłocznie informuje o tym właściwego wojewódzkiego lekarza weterynarii.
2. Informacja, o której mowa w ust. 1, zawiera co najmniej:
1) określenie choroby;
2) określenie obszaru objętego ograniczeniami;
3) uzasadnienie wprowadzenia określonych środków zwalczania choroby.
3. Wojewoda w przypadku, o którym mowa w ust. 1, na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii wprowadza, w drodze rozporządzenia – aktu prawa miejscowego, środki zwalczania chorób określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c.
4. Środkami zwalczania chorób określonymi w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, wprowadzanymi zgodnie z ust. 3, są w szczególności:
1) określenie obszaru, na którym występuje choroba lub zagrożenie jej wystąpienia, oraz sposobu oznakowania tego obszaru;
2) czasowe ograniczenie przemieszczania się osób lub przemieszczania pojazdów;
3) czasowy zakaz organizowania:
a) widowisk lub zgromadzeń,
b) targów, wystaw, pokazów lub konkursów zwierząt, polowań i odłowów zwierząt łownych;
4) czasowy nakaz zawieszenia prowadzenia określonej działalności;
5) zakaz utrzymywania, chowu lub hodowli zwierząt z gatunków podatnych na chorobę;
6) czasowy zakaz dokarmiania zwierząt łownych;
7) ograniczenie przemieszczania albo zakaz przemieszczania zwierząt niektórych gatunków, zwłok zwierzęcych, produktów lub pasz i innych przedmiotów, które mogą spowodować rozprzestrzenianie się choroby;
8) nakaz zaopatrywania zwierząt lub produktów w świadectwa zdrowia wystawiane przez urzędowego lekarza weterynarii;
9) nakaz zgłaszania powiatowemu lekarzowi weterynarii przez posiadaczy zwierząt miejsc, w których przebywają zwierzęta z gatunków podatnych na chorobę;
10) nakaz przeprowadzenia zabiegów na zwierzętach, w tym szczepień;
11) nakaz oczyszczania, odkażania, deratyzacji i dezynsekcji miejsc przebywania zwierząt lub miejsc przechowywania i przetwarzania zwłok zwierzęcych, produktów i pasz, a także oczyszczania i odkażania środków transportu;
12) nakaz wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt na określonym obszarze, w tym nakaz wykonania przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich;
13) nakaz zgłaszania przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich przypadków padnięć lub podejrzenia wystąpienia choroby u określonych gatunków zwierząt lub nakaz dostarczania odstrzelonych zwierząt łownych do określonych miejsc;
14) nakaz zagospodarowania w określony sposób tusz odstrzelonych lub upolowanych zwierząt łownych, zwłok tych zwierząt lub produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego pozyskanych od tych zwierząt;
15) nakaz:
a) zamykania przez zarządców dróg publicznych przejść dla zwierząt znajdujących się w pasach drogowych lub
b) wykonywania przez zarządców dróg publicznych przeszkód technicznych, w tym budowy, utrzymania lub usunięcia ogrodzeń lub zabezpieczeń technicznych, lub
c) wykładania przez zarządców dróg publicznych mat dezynfekcyjnych i ich utrzymywania po wyłożeniu w stanie zapewniającym skuteczne działanie produktu biobójczego lub używania urządzeń zapewniających skuteczną dezynfekcję;
16) nakaz wykonania przez zarządców przejść granicznych określonych działań lub zastosowania na przejściach granicznych określonego sprzętu, urządzeń i materiałów;
17) nakaz podjęcia określonych działań w celu zabezpieczenia zakładu przed czynnikiem chorobotwórczym;
18) nakaz pobierania próbek do badań laboratoryjnych i określenie sposobu ich pobierania;
19) nakaz odłowu zwierząt dzikich i określenie sposobu jego przeprowadzenia oraz nakaz określonego postępowania z odłowionymi zwierzętami, w tym ich uśmiercenia i zagospodarowania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego;
20) nakaz określonego sposobu postępowania przez podmioty prowadzące odłów zwierząt łownych lub wyłapywanie bezdomnych zwierząt z odłowionymi lub wyłapanymi zwierzętami;
21) nakaz poszukiwania, zbierania, usuwania lub unieszkodliwiania padłych zwierząt zgodnie z rozporządzeniem nr 1069/2009 lub zgodnie z przepisami Unii Europejskiej wydanymi na podstawie rozporządzenia nr 1069/2009;
22) nakaz przewozu zwierząt lub transportu zwłok zwierzęcych przez przewoźników lub podmioty zajmujące się transportem zwłok zwierzęcych do wskazanych miejsc;
23) nakaz wykonywania na określonym obszarze ogrodzeń ograniczających lub zatrzymujących migrację zwierząt z terenów leśnych przez właściwego nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe;
24) nakaz zastosowania określonej technologii przez podmioty prowadzące działalność w zakresie produkcji, przetwarzania lub dystrybucji produktów lub pasz;
25) nakaz utrzymywania zwierząt, w tym ich karmienia lub pojenia, w określony sposób;
26) nakaz dokumentowania w określony sposób przeprowadzenia określonych czynności, w tym oczyszczania, odkażania, deratyzacji lub dezynsekcji;
27) nakaz oznakowania w określony sposób zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego.
5. Podmiotowi, który poniósł koszty związane z realizacją nakazów, o których mowa w ust. 4 pkt 13 i 14, pkt 15 lit. c oraz pkt 16, 21 i 24, przysługuje ze środków budżetu państwa zwrot kosztów faktycznie poniesionych w związku z realizacją tych nakazów.
6. W przypadku wydania nakazów, o których mowa w ust. 4 pkt 12, 19 i 21–23, właściciele lub posiadacze gruntów, których dotyczą te nakazy, oraz inne osoby mają obowiązek powstrzymania się od podejmowania czynności utrudniających lub uniemożliwiających realizację tych nakazów.
7. W przypadku wydania nakazu, o którym mowa w ust. 4 pkt 21, w zakresie niezbędnym do jego wykonania nie stosuje się nakazów, zakazów i ograniczeń wynikających z ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
8. W przypadku wydania nakazu, o którym mowa w ust. 4 pkt 21, na obszarze parku narodowego, ten nakaz wykonuje dyrektor parku narodowego jako organ ochrony przyrody wyznaczony zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
9. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, w przypadku gdy poniesione przez niego koszty związane z realizacją nakazu, o którym mowa w ust. 4 pkt 23, nie zostały pokryte ze środków funduszu leśnego zgodnie z art. 58 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567 i 1795) ze względu na wyczerpanie się tych środków.
10. Niezwłocznie po spełnieniu warunków określonych w art. 68 ust. 1 rozporządzenia 2016/429 wojewoda uchyla na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii wydane rozporządzenie, o którym mowa w ust. 3.
Art. 29. Krajowe środki zwalczania chorób
Minister właściwy do spraw rolnictwa w przypadku konieczności wprowadzenia środków zwalczania chorób określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części może wprowadzić, w drodze rozporządzenia:
1) podział terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na obszary objęte ograniczeniami i obszary wolne od choroby,
2) środki zwalczania chorób określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c,
3) nakaz powszechnych badań lub leczenia zwierząt z gatunków podatnych na daną chorobę lub wykonywania na tych zwierzętach innych zabiegów – mając na względzie zapobieganie rozprzestrzenianiu się choroby.
Art. 30. Współpraca transgraniczna w zwalczaniu chorób
Jeżeli określony obszar objęty ograniczeniami lub inny obszar ustanowiony w związku ze zwalczaniem chorób wykracza poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, wojewódzki lekarz weterynarii informuje o tym Głównego Lekarza Weterynarii, który tę informację przekazuje właściwym organom państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw trzecich w celu podjęcia współpracy przy zwalczaniu choroby, ze względu na wystąpienie której ten obszar został ustanowiony.
1. W przypadku gdy nakaz wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich został wprowadzony w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 3 albo art. 29 na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach w rozumieniu art. 5 pkt 14 tej ustawy, ten odstrzał wykonuje Polski Związek Łowiecki.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, zakazów, nakazów i ograniczeń wynikających z przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody i wprowadzonych na jej podstawie nie stosuje się w zakresie niezbędnym do wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich, z tym że przeprowadzenie tego odstrzału odbywa się po ustaleniu warunków jego przeprowadzenia z:
1) dyrektorem parku narodowego – w odniesieniu do obszaru parku narodowego;
2) regionalnym dyrektorem ochrony środowiska – w odniesieniu do obszaru rezerwatu przyrody.
3. Odstrzału sanitarnego, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do zwierząt dzikich objętych ochroną gatunkową.
4. Podmiotowi, który poniósł koszty związane z realizacją nakazu odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich, przysługuje ze środków budżetu państwa zryczałtowany zwrot kosztów za każdą sztukę odstrzelonego zwierzęcia dzikiego, zwany dalej „ryczałtem”.
5. Ryczałt przysługuje:
1) myśliwemu wykonującemu odstrzał sanitarny zwierząt dzikich oraz
2) Polskiemu Związkowi Łowieckiemu – w przypadkach, o których mowa w ust. 1, albo dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, na którego obszarze wykonano odstrzał sanitarny zwierząt dzikich – i podlega podziałowi między te podmioty.
6. Powiatowy lekarz weterynarii ustala ryczałt i dokonuje jego wypłaty:
1) Polskiemu Związkowi Łowieckiemu – w przypadkach, o których mowa w ust. 1, albo
2) dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, na którego obszarze wykonano odstrzał sanitarny zwierząt dzikich.
7. Polski Związek Łowiecki albo dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego, na którego obszarze wykonano odstrzał sanitarny zwierząt dzikich, przekazuje myśliwym, którzy wykonali ten odstrzał, przysługującą im część ryczałtu.
8. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia:
1) wysokość ryczałtu, mając na względzie koszty wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich, dojazdu do miejsca przeprowadzenia tego odstrzału, transportu tuszy do miejsca wskazanego przez powiatowego lekarza weterynarii i koszty przechowywania tusz zwierząt dzikich lub koszty unieszkodliwienia zwłok zwierząt dzikich lub ich części;
2) sposób podziału ryczałtu między podmioty, o których mowa w ust. 5, mając na względzie udział tych podmiotów w kosztach wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich, dojazdu do miejsca prowadzenia tego odstrzału, transportu tuszy do miejsca wskazanego przez powiatowego lekarza weterynarii i udział tych podmiotów w kosztach przechowywania tusz zwierząt dzikich lub unieszkodliwienia zwłok zwierząt dzikich lub ich części.
9. Minister właściwy do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, sposób i termin wypłaty ryczałtu, mając na względzie zapewnienie sprawnej jego wypłaty.
1. W przypadku gdy nakaz wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich został wprowadzony w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 3 albo art. 29, Polski Związek Łowiecki na wniosek powiatowego lekarza weterynarii wyznacza poszczególnym dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich do wykonania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich osoby posiadające uprawnienia do wykonywania polowania.
2. W przypadku niewykonywania przez dzierżawcę obwodu łowieckiego nakazu, o którym mowa w art. 27 ust. 2 pkt 12–14 lub art. 28 ust. 4 pkt 12–14 i 25, z przyczyn leżących po stronie tego dzierżawcy, dyrektor regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe lub starosta na wniosek ministra właściwego do spraw środowiska, powiatowego lekarza weterynarii lub Polskiego Związku Łowieckiego wypowiadają umowę dzierżawy obwodu łowieckiego.
3. Na wniosek organu Inspekcji Weterynaryjnej Polski Związek Łowiecki, dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego przekazują temu organowi informacje niezbędne do zwalczania chorób dotyczące:
1) zwierząt łownych, w tym o liczbie zwierząt łownych występujących na danym obszarze i o szacowanej zmianie stanu liczebnego tych zwierząt w danym okresie,
2) planów łowieckich i ich wykonania – w formie i w terminie określonych w tym wniosku.
4. Minister właściwy do spraw rolnictwa może zlecić instytutowi badawczemu w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 534 oraz z 2025 r. poz. 1017 i 1080) przeprowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych w celu umożliwienia pozyskania informacji, o których mowa w ust. 3 pkt 1, lub zlecić wykonanie działań polegających na pozyskaniu tych informacji.
5. Minister właściwy do spraw rolnictwa zapewnia instytutowi badawczemu w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych środki finansowe z budżetu państwa na przeprowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych i na wykonanie działań, o których mowa w ust. 4.
1. Osobie uprawnionej do wykonywania polowania, która wykonuje odstrzał sanitarny zwierząt dzikich wprowadzony w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 3 albo art. 29, przysługuje zwolnienie od pracy lub z wykonywania zajęć służbowych w dniu, w którym wykonuje ten odstrzał.
2. Pracownik, żołnierz lub funkcjonariusz będący osobą, o której mowa w ust. 1, uprzedzają odpowiednio pracodawcę lub przełożonego o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy lub niewykonywania zajęć służbowych z powodu wykonywania odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich i uzgadniają termin tej nieobecności lub tego niewykonywania zajęć służbowych odpowiednio z pracodawcą lub przełożonym.
3. Dowodem usprawiedliwiającym nieobecność w pracy lub niewykonywanie zajęć służbowych, o których mowa w ust. 2, jest pisemne oświadczenie podmiotu, któremu nakazano wykonanie odstrzału sanitarnego zwierząt dzikich, potwierdzające udział odpowiednio danego pracownika, żołnierza lub funkcjonariusza będących osobą, o której mowa w ust. 1, w odstrzale sanitarnym zwierząt dzikich w danym dniu.
4. Pracodawca lub przełożony zwalnia od pracy lub z wykonywania zajęć służbowych odpowiednio pracownika, żołnierza lub funkcjonariusza będących osobą, o której mowa w ust. 1, w terminie uzgodnionym z tym pracownikiem, żołnierzem lub funkcjonariuszem, przy czym łączny wymiar zwolnień od pracy lub z wykonywania zajęć służbowych z tego tytułu nie może przekroczyć 6 dni w danym roku kalendarzowym.
5. Za czas zwolnienia od pracy lub z wykonywania zajęć służbowych, o którym mowa w ust. 4, pracownik, żołnierz lub funkcjonariusz będący osobą, o której mowa w ust. 1, zachowują prawo do wynagrodzenia lub uposażenia ustalonego na zasadach dotyczących ustalania wynagrodzenia lub uposażenia przysługujących za urlop wypoczynkowy.
Art. 34. Obowiązek nieutrudniania zwalczania chorób
Właściciele lub posiadacze gruntów oraz inne osoby mają obowiązek powstrzymania się od podejmowania czynności utrudniających lub uniemożliwiających realizację czynności lub działań wykonywanych w odniesieniu do zwierząt dzikich w związku ze zwalczaniem chorób.
1. W przypadku wystąpienia zagrożenia chorobą lub potwierdzenia wystąpienia choroby, na wniosek organu Inspekcji Weterynaryjnej:
1) zarządcy dróg publicznych:
a) zamykają przejścia dla zwierząt znajdujące się w pasach drogowych lub
b) wykonują przeszkody techniczne, w tym budują ogrodzenia lub zabezpieczenia techniczne, lub
c) wykładają maty dezynfekcyjne i po wyłożeniu utrzymują je w stanie zapewniającym skuteczne działanie produktu biobójczego lub używają urządzeń zapewniających skuteczną dezynfekcję;
2) właściwi nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe wykonują na określonym obszarze ogrodzenia ograniczające lub zatrzymujące migrację zwierząt dzikich z terenów leśnych;
3) zarządcy przejść granicznych na tych przejściach granicznych wykonują określone działania lub stosują określony sprzęt, urządzenia i materiały.
2. Ze środków budżetu państwa przysługuje zwrot kosztów faktycznie poniesionych w związku z realizacją obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 3.
3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, w przypadku gdy poniesione przez niego koszty związane z realizacją obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie zostały pokryte ze środków funduszu leśnego zgodnie z art. 58 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach ze względu na wyczerpanie się tych środków.
1. W przypadku stwierdzenia, że podmiot nie stosuje się do nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 3, art. 29 i art. 40, powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, nakazuje:
1) usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym terminie albo
2) zabicie lub ubój zwierząt określonych gatunków i zakazuje utrzymywania w zakładzie zwierząt tych gatunków.
2. Decyzje, o których mowa w ust. 1, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
3. W przypadku gdy podmiot nie zastosuje się do nakazu określonego w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1, powiatowy lekarz weterynarii wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 2.
4. Powiatowy lekarz weterynarii może uchylić zakaz utrzymywania w zakładzie zwierząt określonych gatunków przed zniesieniem nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 3, art. 29 i art. 40, niewcześniej jednak niż przed upływem roku od dnia wprowadzenia tego zakazu, jeżeli kontrola urzędowa przeprowadzona na wniosek podmiotu wykaże, że w zakładzie jest zapewnione spełnianie wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 3, art. 29 i art. 40.
5. Powiatowy lekarz weterynarii uchyla zakaz utrzymywania w zakładzie zwierząt określonych gatunków niezwłocznie po zniesieniu nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 3, art. 29 i art. 40.
6. Za zwierzęta zabite lub poddane ubojowi z nakazu powiatowego lekarza weterynarii, o którym mowa w ust. 1 i 3, nie przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa.
1. W przypadku wystąpienia zagrożenia chorobą umieszczoną w wykazie, podejrzenia wystąpienia tej choroby lub potwierdzenia jej wystąpienia w punkcie kontroli granicznej, o którym mowa w art. 59 ust. 1 rozporządzenia 2017/625, w którym przeprowadza się kontrolę zwierząt i towarów, zwanym dalej „punktem kontroli granicznej”, zadania właściwego organu wykonuje graniczny lekarz weterynarii. Przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio.
2. W przypadku określonym w ust. 1 graniczny lekarz weterynarii powiadamia powiatowego lekarza weterynarii i Głównego Lekarza Weterynarii o wprowadzeniu środków zwalczania chorób określonych w art. 25 ust. 2.
1. Główny Lekarz Weterynarii może opracować propozycję wprowadzenia dodatkowych środków zwalczania chorób, o których mowa w art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2016/429.
2. Propozycja wprowadzenia dodatkowych środków zwalczania chorób, o których mowa w art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2016/429, zawiera co najmniej:
1) wskazanie tych środków, w tym w odniesieniu do zwierząt dzikich;
2) uzasadnienie wprowadzenia tych środków;
3) wskazanie gatunków lub kategorii zwierząt lub zakładów, miejsc lub rodzajów działalności, które mają zostać objęte wprowadzanymi środkami;
4) określenie skutków wprowadzenia tych środków.
3. Minister właściwy do spraw rolnictwa może wprowadzić, w drodze rozporządzenia, dodatkowe środki zwalczania chorób, o których mowa w art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2016/429, mając na względzie szczególne okoliczności epidemiologiczne oraz warunki gospodarcze i społeczne, o których mowa w art. 71 ust. 1 lit. a oraz d rozporządzenia 2016/429.
1. Minister właściwy do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia:
1) krajowe środki zwalczania w zakresie nieuregulowanym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, które stosuje się w przypadku podejrzenia wystąpienia lub potwierdzenia wystąpienia u zwierząt choroby kategorii B lub choroby kategorii C na obszarach nieobjętych programami likwidacji takiej choroby, lub
2) krajowe środki zwalczania, które stosuje się w przypadku podejrzenia wystąpienia lub potwierdzenia wystąpienia u zwierząt choroby określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1 – mając na względzie przepisy art. 170 i art. 171 rozporządzenia 2016/429 – w odniesieniu do zwierząt lądowych i przepisy art. 226 rozporządzenia 2016/429 – w odniesieniu do zwierząt wodnych, a także przepisy Unii Europejskiej wydane na podstawie rozporządzenia 2016/429.
2. Minister właściwy do spraw rolnictwa, określając krajowe środki zwalczania na podstawie ust. 1:
1) wybiera je w odniesieniu do danej choroby odpowiednio z katalogu środków określonych w art. 53–71 rozporządzenia 2016/429 i określonych w przepisach Unii Europejskiej wydanych na postawie rozporządzenia 2016/429 lub
2) może wskazać inne środki niż środki wymienione w pkt 1 niezbędne do zapobiegania rozprzestrzenianiu się danej choroby i jej zwalczania.
3. Minister właściwy do spraw rolnictwa, określając krajowe środki zwalczania na podstawie ust. 1, wskazuje gatunki lub grupy zwierząt, do których mają być zastosowane te środki.
Art. 40. Zadania i czynności zwalczania chorób
Minister właściwy do spraw rolnictwa, w przypadku gdy z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, wynika obowiązek lub możliwość podjęcia lub wykonania przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, właściwy organ lub urzędowego lekarza weterynarii określonych zadań lub czynności w zakresie zwalczania chorób lub zapobiegania chorobom, określi, w drodze rozporządzenia:
1) rodzaje zadań lub czynności określonych w tych przepisach wykonywanych przez organy Inspekcji Weterynaryjnej lub urzędowych lekarzy weterynarii lub sposób wykonywania tych zadań lub czynności lub
2) nakazy, zakazy lub ograniczenia wynikające z takich przepisów, w tym wprowadzane przez dany organ Inspekcji Weterynaryjnej – mając na względzie realizację celów określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a–c, w tym zapewnienie bezpieczeństwa epidemiologicznego, a zwłaszcza zapobieganie zagrożeniom dla zdrowia publicznego wynikającym z występowania chorób, ograniczenie lub eliminowanie takich zagrożeń.
1. W zakresie swojej właściwości powiatowy lekarz weterynarii, wojewódzki lekarz weterynarii i Główny Lekarz Weterynarii wykonują zadania właściwego organu dotyczące:
1) sporządzania planu szczepień i ustanawiania obszarów tych szczepień, o których mowa w art. 69 ust. 1 rozporządzenia 2016/429;
2) podejmowania decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/361 z dnia 28 listopada 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących stosowania niektórych weterynaryjnych produktów leczniczych do celów zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie i ich zwalczania (Dz. Urz. UE L 52 z 20.02.2023, str. 1).
2. Podjęcie decyzji określonej w ust. 1 pkt 2 przez powiatowego lekarza weterynarii lub wojewódzkiego lekarza weterynarii jest uzależnione od wydania zgody przez Głównego Lekarza Weterynarii.
3. Aby zapewnić efektywne zwalczanie chorób umieszczonych w wykazie lub chorób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1 lub zapobieganie tym chorobom, mogą zostać wprowadzone środki dotyczące stosowania weterynaryjnych produktów leczniczych w odniesieniu do tych chorób określone w art. 46 ust. 1 rozporządzenia 2016/429.
4. Minister właściwy do spraw rolnictwa może wprowadzić, w drodze rozporządzenia, środki dotyczące stosowania weterynaryjnych produktów leczniczych w odniesieniu do chorób umieszczonych w wykazie lub chorób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1, mając na względzie zapewnienie efektywnego zapobiegania tym chorobom i ich zwalczanie, a także kryteria określone w art. 46 ust. 2 rozporządzenia 2016/429 i przepisy Unii Europejskiej wydane na podstawie art. 47 ust. 1 rozporządzenia 2016/429.
1. Organy Inspekcji Weterynaryjnej prowadzą dokumentację związaną ze zwalczaniem chorób.
2. Minister właściwy do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia, zakres i sposób prowadzenia dokumentacji związanej ze zwalczaniem chorób lub wzory dokumentów zawierających informacje o chorobach, mając na względzie ustalenie stanu faktycznego niezbędnego do ochrony zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się chorób.
1. Organy Inspekcji Weterynaryjnej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji Transportu Drogowego, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Inspekcji Ochrony Środowiska, Policji, Krajowej Administracji Skarbowej, Straży Granicznej, dyrektorzy parków narodowych, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska i regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Zarząd Główny Polskiego Związku Łowieckiego i jednostki samorządu terytorialnego współpracują przy zwalczaniu chorób, w tym chorób odzwierzęcych, w szczególności przez wzajemne informowanie się o podejrzeniu wystąpienia lub o potwierdzeniu wystąpienia choroby.
2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób współpracy, o której mowa w ust. 1, mając na względzie zapewnienie ochrony zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt.
1. Psy powyżej 3. miesiąca życia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dzikie lisy na obszarach określonych w programie, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1, i w przepisach wydanych na podstawie ust. 10 pkt 1, podlegają obowiązkowemu ochronnemu szczepieniu przeciwko wściekliźnie.
2. Posiadacz psa ma obowiązek zaszczepić go przeciwko wściekliźnie w terminie 30 dni od dnia ukończenia przez psa
3. miesiąca życia, a następnie nie rzadziej niż co 12 miesięcy od dnia przeprowadzenia ostatniego szczepienia.
3. Szczepienie psa przeciwko wściekliźnie przeprowadza lekarz weterynarii świadczący usługi weterynaryjne w ramach działalności zakładu leczniczego dla zwierząt.
4. Szczepienie psa przeciwko wściekliźnie przeprowadza się na koszt posiadacza tego psa.
5. Po przeprowadzeniu szczepienia psa przeciwko wściekliźnie posiadaczowi psa wydaje się zaświadczenie, a jeżeli dla psa został wydany paszport – upoważniony lekarz weterynarii, o którym mowa w art. 24d ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o wymaganiach weterynaryjnych przy przemieszczaniu w celach niehandlowych zwierząt domowych towarzyszących podróżnym i zwierząt cyrkowych oraz o stosowaniu substancji o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i beta- -agonistycznym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075 oraz z 2025 r. poz. 1795), który przeprowadził to szczepienie, dokonuje wpisu w tym paszporcie.
6. Lekarz weterynarii, o którym mowa w ust. 3, prowadzi wykaz posiadaczy psów zaszczepionych przeciwko wściekliźnie, który przechowuje przez 3 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, za który został sporządzony.
7. Wykaz, o którym mowa w ust. 6, zawiera następujące informacje:
1) imię, nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres posiadacza zaszczepionego psa;
2) opis zaszczepionego psa, a także numer wszczepionego transpondera albo numer tatuażu, jeżeli ten pies został oznakowany;
3) datę i godzinę wszczepienia transpondera, jeżeli szczepienie psa zostało poprzedzone wszczepieniem transpondera, albo datę i godzinę odczytu transpondera albo tatuażu, jeżeli zaszczepiony pies został oznakowany;
4) datę i godzinę zaszczepienia psa, nazwę, numer serii i datę ważności szczepionki.
8. Lekarz weterynarii, o którym mowa w ust. 3, przekazuje do:
1)
3. dnia każdego miesiąca za poprzedni miesiąc – informacje o liczbie psów zaszczepionych przeciwko wściekliźnie albo o nieprzeprowadzeniu tych szczepień w danym miesiącu,
2)
15. dnia każdego miesiąca za poprzedni miesiąc – informacje, o których mowa w ust. 7 – powiatowemu lekarzowi weterynarii właściwemu ze względu na lokalizację zakładu leczniczego dla zwierząt.
9. Szczepienie dzikich lisów przeciwko wściekliźnie przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii.
10. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia:
1) warunki i sposób przeprowadzania ochronnych szczepień dzikich lisów przeciwko wściekliźnie, w tym obszary, na których przeprowadza się te szczepienia, rodzaj szczepionki i sposób jej podania, mając na względzie zmniejszenie ryzyka występowania tej choroby;
2) wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 5, oraz wzór i sposób prowadzenia wykazu, o którym mowa w ust. 6, mając na względzie ujednolicenie danych zawartych w tym zaświadczeniu i sposobu prowadzenia tego wykazu.
11. Minister właściwy do spraw rolnictwa może wprowadzić, w drodze rozporządzenia, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części obowiązek ochronnego szczepienia przeciwko wściekliźnie zwierząt innych niż psy i dzikie lisy, mając na względzie zmniejszenie ryzyka występowania tej choroby.
12. Wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 11, minister właściwy do spraw rolnictwa określi w nim wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 5, oraz wzór i sposób prowadzenia wykazu, o którym mowa w ust. 6, w odniesieniu do zwierząt, w stosunku do których został wprowadzony obowiązek ochronnego szczepienia przeciwko wściekliźnie, mając na względzie ujednolicenie danych zawartych w tym zaświadczeniu i sposobu prowadzenia tego wykazu.
13. W przypadku wprowadzenia obowiązku ochronnego szczepienia przeciwko wściekliźnie zwierząt innych niż psy i dzikie lisy zgodnie z ust. 11, przepisy ust. 3–8 stosuje się odpowiednio.
1. Za bydło, świnie, owce, kozy, konie, kury, kaczki, gęsi, indyki, perlice, przepiórki, kuropatwy, bażanty, strusie (Struthio camelus), jeleniowate utrzymywane w warunkach fermowych (jeleń szlachetny – Cervus elaphus, jeleń sika – Cervus nippon i daniel – Dama dama), rodziny pszczele (pszczoła miodna – Apis mellifera) i ryby słodkowodne zabite lub poddane ubojowi z nakazu organów Inspekcji Weterynaryjnej oraz za takie zwierzęta padłe w wyniku zastosowania zabiegów nakazanych przez te organy przy zwalczaniu chorób określonych w załączniku nr 1 do ustawy albo padłe po dokonaniu przez posiadacza powiadomienia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 lub w art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2016/429, jeżeli organ Inspekcji Weterynaryjnej stwierdził, że te zwierzęta padły z powodu zachorowania na chorobę, przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa.
2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje w wysokości wartości rynkowej zwierzęcia.
3. Wartość rynkową zwierzęcia określa się na podstawie średniej z 3 kwot oszacowania przyjętych przez powiatowego lekarza weterynarii i przez 2 rzeczoznawców wyznaczonych przez tego powiatowego lekarza weterynarii spośród rzeczoznawców powołanych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
4. Minister właściwy do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia, choroby, przy zwalczaniu których przysługuje odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, inne niż wymienione w załączniku nr 1 do ustawy, w odniesieniu do poszczególnych gatunków zwierząt wymienionych w ust. 1 lub ich kategorii, mając na względzie zapewnienie sprawnego zwalczania tych chorób.
1. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) powołuje rzeczoznawców spośród osób, które mają miejsce zamieszkania w powiecie, na którego obszarze jest położona gmina objęta właściwością miejscową tego wójta (burmistrza, prezydenta miasta), oraz:
1) posiadają wykształcenie wyższe uzyskane po ukończeniu studiów w zakresie rolnictwa lub wykształcenie średnie lub średnie branżowe i mają kwalifikacje do pracy w zawodach rolniczych lub
2) ukończyły studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, lub
3) posiadają co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe i mają co najmniej 3-letni staż pracy w gospodarstwie rolnym, lub
4) posiadają co najmniej wykształcenie zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe i mają kwalifikacje do pracy w zawodach rolniczych oraz co najmniej 3-letni staż pracy w gospodarstwie rolnym, lub
5) posiadają co najmniej wykształcenie zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe i mają co najmniej 5-letni staż pracy w gospodarstwie rolnym, lub
6) uzyskały stopień naukowy w zakresie nauk rolniczych – i złożyły wniosek o powołanie na rzeczoznawcę.
2. W przypadku szacowania w gospodarstwach rolnych, w których jest prowadzona produkcja ekologiczna w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1235), rzeczoznawca jest obowiązany posiadać wiedzę praktyczną w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w którym jest prowadzona taka produkcja, lub być wpisany do rejestru inspektorów rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy, w jednym albo dwóch rodzajach specjalizacji określonych w tym przepisie.
3. Z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, mogą wystąpić również:
1) sołtys lub
2) izba rolnicza, lub
3) związek zawodowy rolników, lub
4) organizacja społeczno-zawodowa rolników, lub
5) izba gospodarcza o zasięgu krajowym utworzona przez grupy producentów rolnych i ich związki oraz przedsiębiorców prowadzących działalność przetwórczą lub handlową w zakresie produktów lub grupy produktów, o których mowa w przepisach o grupach producentów rolnych i ich związkach, lub
6) grupa producentów rolnych i ich związek, o których mowa w ustawie z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1145).
4. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera następujące informacje o kandydacie na rzeczoznawcę:
1) imię i nazwisko;
2) miejsce zamieszkania i adres;
3) adres do doręczeń;
4) numer telefonu, adres poczty elektronicznej lub adres do doręczeń elektronicznych – jeżeli ten kandydat je posiada;
5) informacje o wykształceniu.
5. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się:
1) kopie dokumentów potwierdzających wykształcenie kandydata na rzeczoznawcę;
2) oświadczenie kandydata na rzeczoznawcę o jego stażu pracy w gospodarstwie rolnym – jeżeli jest wymagany;
3) oświadczenie kandydata na rzeczoznawcę o jego doświadczeniu w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, w którym jest prowadzona produkcja ekologiczna w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej – jeżeli jest wymagane.
6. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) powiadamia na piśmie powiatowego lekarza weterynarii o powołaniu rzeczoznawcy i przekazuje jego imię i nazwisko, adres do doręczeń, a także numer telefonu, adres poczty elektronicznej lub adres do doręczeń elektronicznych, jeżeli zostały zawarte we wniosku, o którym mowa w ust. 1.
7. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) odwołuje rzeczoznawcę:
1) na wniosek powiatowego lekarza weterynarii, jeżeli rzeczoznawca:
a) nie ma miejsca zamieszkania w powiecie, na którego obszarze jest położona gmina objęta właściwością miejscową tego wójta (burmistrza, prezydenta miasta),
b) przeprowadza szacowanie niezgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 48;
2) na wniosek rzeczoznawcy.
8. Do powiadamiania o odwołaniu rzeczoznawcy przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio.
9. Rzeczoznawcy przysługuje wynagrodzenie za godzinę szacowania w wysokości 1/120 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za rok poprzedni ogłaszanego w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
10. Wynagrodzenie określone w ust. 9 powiatowy lekarz weterynarii wypłaca ze środków budżetu państwa.
1. W przypadku zwierzęcia, które może zostać poddane ubojowi, odszkodowanie, o którym mowa w art. 45 ust. 1, pomniejsza się o kwotę uzyskaną ze sprzedaży tego zwierzęcia.
2. Odszkodowanie ze środków budżetu państwa przysługuje również za zniszczone z nakazu organu Inspekcji Weterynaryjnej przy zwalczaniu chorób produkty pochodzenia zwierzęcego, materiał biologiczny, pasze i sprzęt, które nie mogą zostać poddane odkażaniu.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, odszkodowanie określone w tym przepisie przysługuje w wysokości wartości rynkowej zniszczonych produktów pochodzenia zwierzęcego, materiału biologicznego, pasz i sprzętu określonej na podstawie średniej z 3 kwot oszacowania przyjętych przez powiatowego lekarza weterynarii i przez 2 rzeczoznawców wyznaczonych przez tego powiatowego lekarza weterynarii spośród rzeczoznawców powołanych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
4. Z szacowania powiatowy lekarz weterynarii sporządza protokół szacowania, który zawiera:
1) imiona i nazwiska osób przeprowadzających szacowanie;
2) miejsce i datę oraz czas rozpoczęcia i zakończenia szacowania;
3) opis zwierzęcia, produktów lub sprzętu podlegających szacowaniu;
4) wyszczególnienie kwot szacowania ustalonych przez poszczególnych rzeczoznawców i powiatowego lekarza weterynarii;
5) podpisy osób biorących udział w szacowaniu.
5. Odszkodowania określone w ust. 2 i art. 45 ust. 1 nie przysługują za wszystkie zwierzęta objęte nakazem zabicia lub poddania ubojowi i za wszystkie produkty pochodzenia zwierzęcego, materiał biologiczny, pasze i sprzęt objęte nakazem zniszczenia, jeżeli:
1) posiadacz zwierzęcia wprowadził do swojego zakładu lub wyprowadził z niego zwierzę z gatunku podatnego na chorobę – w przypadku gdy ten posiadacz wiedział, że to zwierzę jest chore lub zakażone lub podejrzewał wystąpienie choroby lub zakażenia u tego zwierzęcia;
2) posiadacz zwierzęcia wprowadził do swojego zakładu nieoznakowane zwierzę z gatunku podatnego na chorobę lub zwierzę, co do którego nie może wskazać jego zbywcy – w przypadku gdy ten posiadacz nie zgłosił faktu nabycia tego zwierzęcia zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
3) zwierzęta w stadzie były rozmnażane z naruszeniem przepisów o zdrowiu zwierząt obowiązujących w tym zakresie w okresie 12 miesięcy przed potwierdzeniem wystąpienia choroby;
4) posiadacz zwierzęcia w okresie 30 dni przed potwierdzeniem wystąpienia choroby wprowadził do swojego zakładu produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, produkty pochodzenia zwierzęcego lub materiał biologiczny, o których wiedział, że mogły być skażone czynnikiem chorobotwórczym wywołującym tę chorobę;
5) w zakładzie przed upływem 6 miesięcy od dnia zakończenia ostatecznego oczyszczenia i odkażenia wykonanego w związku ze zwalczaniem ogniska choroby zostanie ponownie potwierdzone wystąpienie ogniska tej choroby;
6) zwierzęta stanowią własność podmiotów prowadzących:
a) zarobkowy transport zwierząt lub transport wykonywany w związku z prowadzeniem innej działalności gospodarczej,
b) targi, wystawy, pokazy lub konkursy zwierząt,
c) obrót zwierzętami,
d) obrót produktami pochodzenia zwierzęcego, materiałem biologicznym lub paszami,
e) ubój zwierząt lub produkcję mięsa.
6. Posiadaczowi zwierzęcia przysługuje odszkodowanie określone w ust. 2 i art. 45 ust. 1 zmniejszone:
1) od 15 % do 30 % – w przypadku gdy ten posiadacz nie wykonywał w odniesieniu do zwierząt z gatunków podatnych na chorobę obowiązków określonych w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt w okresie 6 miesięcy przed potwierdzeniem wystąpienia ogniska choroby, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 2;
2) od 15 % do 60 % – w przypadku gdy ten posiadacz:
a) nie dokonał powiadomienia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 lub w art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2016/429, lub
b) nie zastosował się do środków określonych w art. 25 lub do środków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 3, art. 29, art. 39 ust. 1 lub art. 40 w celu zapobiegania wystąpieniu lub zwalczania choroby, w okresie 30 dni przed wystąpieniem ogniska choroby.
7. Odszkodowania określone w ust. 2 i art. 45 ust. 1 powiatowy lekarz weterynarii przyznaje w drodze decyzji.
8. Osobom, którym nie przysługują odszkodowania określone w ust. 2 i art. 45 ust. 1, a które przyczyniły się do szybkiej likwidacji choroby, wojewódzki lekarz weterynarii na wniosek powiatowego lekarza weterynarii może przyznać nagrodę ze środków budżetu państwa.
9. Wypłacone odszkodowania określone w ust. 2 i art. 45 ust. 1 nie podlegają zajęciu na pokrycie należności publicznych, jeżeli zostaną wykorzystane na odtworzenie wcześniej posiadanego stanu zwierząt, materiału biologicznego, pasz lub sprzętu.
10. Podmiotowi, który dokonał nakładów związanych:
1) z zabiciem lub ubojem zwierząt, transportowaniem zwierząt lub zwłok zwierzęcych albo unieszkodliwieniem zwłok zwierzęcych w związku z wykonaniem nakazów, o których mowa w art. 45 ust. 1,
2) ze zniszczeniem produktów pochodzenia zwierzęcego, materiału biologicznego, paszy i sprzętu, które nie mogły zostać poddane odkażaniu, w związku z wykonaniem nakazów, o których mowa w ust. 2,
3) z przeprowadzeniem czynności, o których mowa w części B załącznika IV do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczania, w związku z wykonaniem nakazów organów Inspekcji Weterynaryjnej wydanych przy zwalczaniu chorób – przysługuje ze środków budżetu państwa zwrot poniesionych nakładów.
11. Do postępowania prowadzonego w celu egzekucji nakazu zabicia lub poddania ubojowi zwierząt, zniszczenia albo unieszkodliwienia zwłok zwierzęcych i zniszczenia produktów pochodzenia zwierzęcego, materiału biologicznego, pasz i sprzętu, które nie mogły zostać poddane odkażaniu, oraz do przeprowadzenia oczyszczania i odkażania, w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. b tiret drugie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132, 620 i 1302), nie stosuje się przepisów art. 129 i art. 132–135 tej ustawy. Koszty postępowania egzekucyjnego są pokrywane ze środków budżetu państwa.
Art. 48. Zasady szacowania i dokumentowania
Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowy tryb i sposób szacowania zwierząt oraz zniszczonych z nakazu organu Inspekcji Weterynaryjnej produktów pochodzenia zwierzęcego, materiału biologicznego, pasz i sprzętu, w tym sposób dokumentowania czynności przeprowadzonych w związku z tym szacowaniem,
2) sposób wypłaty wynagrodzenia przysługującego rzeczoznawcom,
3) wzór protokołu szacowania:
a) zwierząt,
b) produktów pochodzenia zwierzęcego, materiału biologicznego, pasz i sprzętu – mając na względzie zapewnienie rzetelnego szacowania i ujednolicenie sposobu sporządzania tego protokołu.
1. Posiadaczowi zwierzęcia, który dokonał powiadomienia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 lub w art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2016/429, przysługuje ze środków budżetu państwa zapomoga za zwierzę, które padło zanim organ Inspekcji Weterynaryjnej otrzymał to powiadomienie, jeżeli ten organ stwierdził, że zwierzę padło z powodu zachorowania na chorobę, przy zwalczaniu której przysługuje odszkodowanie, o którym mowa w art. 45 ust. 1.
2. Wysokość zapomogi, o której mowa w ust. 1, stanowi 2/3 wartości rynkowej zwierzęcia określonej zgodnie z art. 45 ust. 3.
3. Do ustalania zapomogi, o której mowa w ust. 1, w tym do szacowania zwierząt, przepisy art. 47 i przepisy wydane na podstawie art. 48 stosuje się odpowiednio.
1. Obowiązkowi monitorowania podlegają choroby odzwierzęce i odzwierzęce czynniki chorobotwórcze, których wykaz jest określony w załączniku nr 2 do ustawy.
2. Minister właściwy do spraw rolnictwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia może określić, w drodze rozporządzenia, choroby odzwierzęce i odzwierzęce czynniki chorobotwórcze podlegające obowiązkowi monitorowania inne niż określone w załączniku nr 2 do ustawy, mając na względzie tendencje epidemiologiczne i epidemiczne wśród zwierząt i ludzi, obecność odzwierzęcych czynników chorobotwórczych w paszach lub w produktach pochodzenia zwierzęcego.
1. Monitorowanie obejmuje zbieranie, przechowywanie, analizowanie i rozpowszechnianie danych dotyczących występowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych oraz związanej z tymi odzwierzęcymi czynnikami chorobotwórczymi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.
2. W ramach realizacji obowiązku monitorowania:
1) Główny Lekarz Weterynarii i Główny Inspektor Sanitarny zapewniają:
a) zbieranie, przechowywanie, analizowanie i niezwłoczne udostępnianie wyników tego monitorowania do publicznej wiadomości na stronie internetowej administrowanej odpowiednio przez Główny Inspektorat Weterynarii i Główny Inspektorat Sanitarny,
b) objęcie tym monitorowaniem wszystkich etapów produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego,
c) stałą współpracę polegającą na wymianie informacji i szczegółowych danych dotyczących występowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych oraz związanej z tymi odzwierzęcymi czynnikami chorobotwórczymi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;
2) Główny Inspektor Sanitarny prowadzi badania epidemiologiczne ognisk chorób odzwierzęcych przenoszonych przez żywność;
3) Główny Lekarz Weterynarii współpracuje z Komisją Europejską.
3. Za ognisko, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, uważa się wystąpienie:
1) w określonych warunkach co najmniej 2 przypadków zachorowań ludzi na chorobę odzwierzęcą przenoszoną przez żywność lub zakażeń ludzi czynnikiem chorobotwórczym wywołującym tę chorobę lub
2) sytuacji, w której obserwowana liczba przypadków zachorowań na chorobę odzwierzęcą przenoszoną przez żywość przekracza spodziewaną liczbę zachorowań i te zachorowania są powiązane z jednym źródłem pokarmu lub istnieje prawdopodobieństwo takiego powiązania.
4. Minister właściwy do spraw rolnictwa informuje Komisję Europejską o organie właściwym do współpracy z Komisją Europejską w zakresie obowiązku monitorowania.
1. Główny Lekarz Weterynarii w porozumieniu z Głównym Inspektorem Sanitarnym może opracować projekt programu monitorowania lub projekt skoordynowanego programu monitorowania, z których każdy obejmuje co najmniej jedną chorobę odzwierzęcą lub co najmniej jeden odzwierzęcy czynnik chorobotwórczy podlegające obowiązkowi monitorowania.
2. Projekt programu, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia:
1) w przypadku programu monitorowania co najmniej:
a) określenie populacji (gatunków) zwierząt lub etapów produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego,
b) charakter i rodzaj danych, które mają być zebrane w ramach programu monitorowania,
c) definicje przypadków,
d) rodzaje próbek pobieranych do badań laboratoryjnych i zasady ich pobierania i przekazywania do tych badań,
e) metody przeprowadzania badań laboratoryjnych,
f) zakres, sposób i terminy przekazywania informacji między organami Inspekcji Weterynaryjnej i Państwowej Inspekcji Sanitarnej;
2) w przypadku skoordynowanego programu monitorowania co najmniej:
a) cel programu,
b) okres realizacji programu,
c) obszar geograficzny lub region objęte programem,
d) choroby odzwierzęce i odzwierzęce czynniki chorobotwórcze objęte monitorowaniem,
e) rodzaje próbek pobieranych do badań laboratoryjnych i wymagania, jakie powinny spełniać te próbki,
f) minimalną liczbę próbek pobieranych do badań laboratoryjnych,
g) metody przeprowadzania badań laboratoryjnych,
h) organy właściwe do realizacji programu i zadania tych organów,
i) źródła finansowania realizacji programu,
j) szacunkowe koszty realizacji programu i sposób ich finansowania,
k) sposób i termin przedstawienia sprawozdania z realizacji programu.
3. Główny Lekarz Weterynarii i Główny Inspektor Sanitarny po ustanowieniu przez Komisję Europejską programu monitorowania lub skoordynowanego programu monitorowania zapewniają ich realizację.
4. Główny Lekarz Weterynarii przekazuje Komisji Europejskiej informacje o wynikach realizacji programu, o którym mowa w ust. 3.
1. Inspekcja Weterynaryjna i Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzą monitorowanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe odzwierzęcych czynników chorobotwórczych i bakterii komensalnych w zakresie, w jakim stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego.
2. Posiadacze zwierząt gospodarskich i podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze w rozumieniu art. 3 pkt 3 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności nieodpłatnie udostępniają zwierzęta i produkty do prowadzenia przez organy Inspekcji Weterynaryjnej i Państwowej Inspekcji Sanitarnej monitorowania, o którym mowa w ust. 1. Do monitorowania przepisy art. 19 ust. 1–1c, 3 i 4 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej stosuje się odpowiednio.
3. Główny Lekarz Weterynarii jest właściwym organem w zakresie przygotowywania i przekazywania Komisji Europejskiej i Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności informacji i dokumentów dotyczących monitorowania, o którym mowa w ust. 1, w tym informacji i dokumentów wymaganych do współfinansowania prowadzenia tego monitorowania ze środków pochodzących z Unii Europejskiej.
4. Główny Lekarz Weterynarii w porozumieniu z Głównym Inspektorem Sanitarnym wydaje instrukcję monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe obejmującą następujące dane:
1) gatunki zwierząt i produkty objęte monitorowaniem;
2) rodzaje bakterii lub szczepy bakterii objęte monitorowaniem;
3) strategię pobierania próbek do badań laboratoryjnych stosowaną w ramach monitorowania;
4) środki przeciwdrobnoustrojowe objęte monitorowaniem;
5) metodologię laboratoryjną stosowaną do:
a) wykrywania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe,
b) identyfikacji izolatów drobnoustrojów;
6) metody stosowane do zbierania danych.
5. Minister właściwy do spraw rolnictwa opracowuje krajowy plan działania na rzecz ograniczenia ryzyka dla zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego związanego ze stosowaniem środków przeciwdrobnoustrojowych w medycynie weterynaryjnej, uwzględniając co najmniej uwarunkowania krajowe w zakresie produkcji zwierzęcej i stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych oraz mając na względzie wpływ ujętych w tym planie działań na zdrowie ludzi i zwierząt oraz na środowisko.
6. Krajowy plan działania, o którym mowa w ust. 5, określa co najmniej:
1) cel, jaki ma zostać osiągnięty w zakresie ograniczenia ryzyka dla zdrowia ludzi i zwierząt i dla środowiska związanego ze stosowaniem środków przeciwdrobnoustrojowych;
2) działania, jakie powinny zostać podjęte, aby cel, o którym mowa w pkt 1, został osiągnięty;
3) podmioty odpowiedzialne za realizację działań, o których mowa w pkt 2, i monitorowanie osiągnięcia celu, o którym mowa w pkt 1, oraz sposób prowadzenia tego monitorowania.
7. Minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, krajowy plan działania, o którym mowa w ust. 5, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
8. Minister właściwy do spraw rolnictwa dokonuje:
1) przeglądu krajowego planu działania, o którym mowa w ust. 5, nie rzadziej niż co 5 lat;
2) zmiany krajowego planu działania, o którym mowa w ust. 5 – w przypadku niezrealizowania działań, o których mowa w ust. 6 pkt 2, lub zagrożenia niezrealizowania celu, o którym mowa w ust. 6 pkt 1.
9. Do zmian krajowego planu działania, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–7.
1. Podmioty prowadzące działalność w zakresie produkcji:
1) produktów pochodzenia zwierzęcego i pasz przekazują próbki do badań laboratoryjnych w kierunku chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych podlegających obowiązkowi monitorowania i przechowują wyniki tych badań przez 2 lata;
2) produktów pochodzenia zwierzęcego przechowują produkty pochodzenia zwierzęcego lub próbki tych produktów pochodzenia zwierzęcego, które mogły wywołać lub które podejrzewa się, że wywołały choroby odzwierzęce przenoszone przez żywność, w celu ich udostępnienia do badań laboratoryjnych.
2. Laboratoria przeprowadzające badania w kierunku chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych podlegających obowiązkowi monitorowania przechowują izolaty odzwierzęcych czynników chorobotwórczych i przekazują je właściwym krajowym laboratoriom referencyjnym.
3. Minister właściwy do spraw rolnictwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia może określić, w drodze rozporządzenia:
1) rodzaje próbek i częstotliwość ich przekazywania do badań laboratoryjnych, o których mowa w ust. 1,
2) czas przechowywania produktów lub próbek, o których mowa w ust. 1 pkt 2,
3) terminy przekazywania izolatów odzwierzęcych czynników chorobotwórczych krajowym laboratoriom referencyjnym, o których mowa w ust. 2 – mając na względzie zapewnienie reprezentatywności wyników przeprowadzanych badań laboratoryjnych i prawidłowego monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych.
Pełna treść aktu: o zdrowiu zwierząt.