Sygn. akt I C 2249/15
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 listopada 2016 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący : SSO Irena Żarnowska-Sporysz
Protokolant: Karolina Sięka
po rozpoznaniu w dniu 24 października 2016 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwa Z. J.
przeciwko E. L. i (...) w K.
o uchylenie uchwał
I. powództwo oddala,
II. zasądza od powoda na rzecz E. L. kwotę 197 zł (sto dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,
III. zasądza od powoda na rzecz (...) w K. kwotę 197 zł (sto dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sygn. akt I C 2249/15
UZASADNIENIE
Wyroku z dnia 3 listopada 2016 roku
Pozwem przekazanym tut. Sądowi Okręgowemu dnia 30 grudnia 2015r wniesionym przeciwko E. L. (L.) i (...) w K. Z. J. domagał się uchylenia dwóch uchwał podjętych przez pozwaną Wspólnotę w dniu 29 października 2015 roku o nr (...) i (...). Powód wniósł również o zasądzenie na jego rzecz od pozwanych zwrotu kosztów sądowych.
Na uzasadnienie swego żądania Z. J. wskazał, że jest właścicielem lokalu nr (...) położonego w kamienicy usytuowanej w K. przy ul. (...), z czym związany jest udział w częściach wspólnych nieruchomości w wysokości (...). Reszta wyodrębnionych w budynku lokali i pozostały udział we współwłasności nieruchomości należą do E. L.. W dniu 29 października 2015 roku odbyło się zebranie właścicieli lokali, podczas którego bezzasadnie odmówiono A. J., działającemu na podstawie udzielonego mu przez powoda pełnomocnictwa, udziału w głosowaniu nad uchwałą nr (...) dotyczącą wyrażenia zgody na nadbudowę i przebudowę oficyny tylnej oraz uchwałą nr (...) w sprawie udzielenia zgody na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku frontowego. W ocenie Z. J. niedopuszczenie jego syna do wzięcia udziału w głosowaniu w jego imieniu stanowiło uchybienie skutkujące koniecznością uchylenia przedmiotowych uchwał.
W odpowiedzi na pozew (k. 28-34) E. L. i (...) w K. wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
E. L. umotywował swe stanowisko brakiem legitymacji procesowej biernej po swojej stronie wskazując, że powództwo o uchylenie zaskarżonych uchwał może być wytoczone jedynie przeciwko temu podmiotowi, który je podjął czyli Wspólnocie.
Z kolei (...) w K. podważyła zasadność roszczenia na tej podstawie, że Z. J. nie wykazał, aby kwestionowane przez niego uchwały były niezgodne z przepisami prawa lub umową właścicieli lokali albo naruszały zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną bądź w inny sposób uchybiały jego interesom. Pozwana podkreśliła, że powód został prawidłowo zawiadomiony o zebraniu właścicieli lokali zaplanowanym na dzień 29 października 205 roku, w tym w szczególności o treści pełnomocnictwa, jakiego należy udzielić osobie trzeciej, aby mogła ona skutecznie reprezentować jego interesy, oraz o zakresie spraw, które będą przedmiotem obrad. Z uwagi na fakt, że pisemne upoważnienie przedłożone w dniu 29 października 2015 roku przez A. J. zawierało tylko ogólne sformułowania i nie spełniało kryteriów wymaganych dla dopuszczenia go do udziału w głosowaniu, odmówiono mu realizacji uprawnienia w imieniu mocodawcy. Zdaniem pozwanej, zaskarżone uchwały w żadnym wypadku nie zmierzają do pokrzywdzenia Z. J., albowiem nie pozbawiają go one żadnych praw ani nie nakładają na niego zobowiązań, które pozostawałyby w sprzeczności z jakimikolwiek interesami po jego stronie. Wykonanie podjętych uchwał nie doprowadzi również do uszczuplenia majątku Wspólnoty Mieszkaniowej, zaś części wspólne nieruchomości pozostaną nienaruszone i w dobrym stanie. Pozwana nadmieniła, że obecnie w mieszkaniu należącym do powoda zamieszkuje na stałe jego syn wraz z rodziną, a osobom uprawnionym do tego lokalu nikt nigdy nie utrudniał normalnego jego użytkowania lub korzystania z części wspólnych nieruchomości. Jednocześnie wskazała, że wszystkie dotychczas wykonane prace zmierzające do zachowania substancji budynku zostały w całości pokryte ze środków własnych E. L., a sam Z. J. nie wywiązuje się należycie ze zobowiązań wobec Wspólnoty.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Z. J. jest właścicielem lokalu nr (...) położonego w kamienicy usytuowanej w K. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie prowadzi księgę wieczystą nr (...). Budynek jest położony na gruncie należącym do Skarbu Państwa, który został oddany w użytkowanie wieczyste. Z lokalem należącym do Z. J. związany jest udział w nieruchomości wspólnej w wysokości (...).
Dowód: - wypis aktu notarialnego z dnia 24 lutego 2011 roku Rep. (...) – k.69-75
- odpis zwykły księgi wieczystej nr (...) – k. 41-43
E. L. jest właścicielem pozostałych wyodrębnionych w kamienicy lokali o numerach (...) oraz całego udziału we współwłasności budynku związanego z niewyodrębnionymi lokalami. Wielkość udziału E. L. w nieruchomości wspólnej wynosi łącznie (...).
Dowód: - wypis aktu notarialnego z dnia 1 marca 2011 roku Rep. (...) – k.87-106
- odpis zwykły księgi wieczystej nr (...) – k. 41-43
Do części wspólnych budynku należą w szczególności: strych, trakty komunikacyjne, klatka schodowa, więźba dachowa i mury.
Dowód: - wypis aktu notarialnego z dnia 24 lutego 2011 roku Rep. (...) – k.69-75
- wypis aktu notarialnego z dnia 1 marca 2011 roku Rep. (...) – k.87-106
Właściciele lokali nigdy nie zawierali umowy regulującej sposób korzystania z części wspólnych nieruchomości.
- okoliczność bezsporna
W lokalu należącym do Z. J. mieszka na stałe jego syn – A. J. wraz z rodziną.
Dowód: - zeznania G. J. – k. 154-155
Z. J. nie korzystał ze strychu, a jego syn trzymał na nim narty i sanki.
- okoliczność bezsporna
(...) w K. zawiązała się z dniem 28 kwietnia 2015 roku. Na pierwszym zebraniu właścicieli lokali wybrano jednoosobowy zarząd, powołując do niego na czas nieokreślony E. L. oraz wyrażono zarządowi zgodę na zawarcie umowy o administrowanie nieruchomością wspólną. W imieniu Z. J. na zebraniu stawił się jego syn A. J., który z uwagi na braki w udzielonym mu pełnomocnictwie został dopuszczony do głosowania nad uchwałami warunkowo.
Dowód: - uchwała nr (...) – k. 39
- uchwała nr (...) – k. 40
- zeznania G. J. – k. 154-155
W dniu 15 października 2015 roku (...) w K., działająca przez powołanego przez zarząd administratora, skierowała do Z. J. zawiadomienie o planowanym na dzień 29 października 2015 roku zebraniu właścicieli lokali. Poza wskazaniem dokładnej daty, godziny i miejsce zebrania, podano również proponowany porządek obrad oraz załączono projekty uchwał z określeniem, gdzie i kiedy można się zapoznać z dodatkowymi dokumentami architektonicznymi. W piśmie zawarto również informację, że właściciele, którzy nie będą mogli stawić się osobiście, proszeni są o udzielenie swoim pełnomocnikom pisemnego upoważnienia do reprezentowania ich na zebraniu w wyznaczonym terminie wraz z prawem głosowania nad uchwałami objętymi porządkiem obrad.
Dowód: - zawiadomienie z dnia 14 października 2015 roku wraz z dowodem nadania przesyłką poleconą – k. 45-50
- pełnomocnictwo dla G. J. – k. 51
- zeznania G. J. – k. 154-155
W dniu 29 października 2015 roku odbyło się zebranie właścicieli lokali nieruchomości położonej w K. przy ul. (...), na którym podjęto m.in. uchwały: nr (...) w sprawie wyrażenia zgody E. L. na nadbudowę i przebudowę oficyny tylnej na cele mieszkaniowe wraz z infrastrukturą techniczną (w oparciu o projekt architektoniczno – budowlany z czerwca 2015 roku) oraz nr (...) w sprawie wyrażenia zgody E. L. na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku frontowego (na podstawie koncepcji architektoniczno – budowlanej z lipca 2014 roku). Za podjęciem obu uchwał głosował E. L., reprezentowany przez J. K. – S., posiadający łączny udział w nieruchomości wspólnej w wysokości (...) części, co stanowiło 95,34 % z całości.
Dowód: - protokół z zebrania właścicieli nieruchomości z dnia 29 października 2015 roku wraz z listą obecności i pełnomocnictwem dla A. J. – k. 5, 7, 21, 23, 57-61, 76
- pełnomocnictwo dla J. K. – S. – k. 6, 22
- uchwała nr (...) – k. 37
- uchwała nr (...) – k. 38
- projekt architektoniczno – budowlany z czerwca 2015 roku – k. 108-117
- koncepcja architektoniczno – budowlana z lipca 2014 roku – 118-132
- zeznania G. J. – k. 154-155
W imieniu Z. J. na zebraniu stawił się syn A. J., przy czym nie został on dopuszczony do wzięcia w nim udziału ani głosowania nad uchwałami, albowiem przedłożone upoważnienie z dnia 20 kwietnia 2015 roku nie obejmowało ściśle żadnej z wymienionych wyżej czynności. Na podstawie udzielonego pełnomocnictwa A. J. został jedynie upoważniony do występowania w imieniu powoda przed wszystkimi władzami, instytucjami, przedsiębiorstwami, bankami i Urzędami Skarbowymi, składania oświadczeń i wniosków, podpisywania pism i wszelkiego rodzaju umów, odbierania korespondencji, reprezentowania go przed sądami w charakterze strony, wnioskodawcy, uczestnika postępowania i udzielania dalszych pełnomocnictw oraz do dokonywania wszelkich rozliczeń finansowych i podejmowania innych czynności, które okażą się konieczne w związku z lokalem mieszkalnym nr (...) w K. przy ul. (...).
Dowód: - protokół z zebrania właścicieli nieruchomości z dnia 29 października 2015 roku wraz z listą obecności i pełnomocnictwem dla A. J. – k. 5, 7, 21, 23, 57-61, 76
- zeznania G. J. – k. 154-155
Realizacja inwestycji przewidzianych w podjętych uchwałach nr (...) i (...) nie wpłynie negatywnie na czas nasłonecznienia lokalu należącego do Z. J..
Dowód: - projekt architektoniczno – budowlany z lipca - k. 133-143
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty urzędowe i prywatne. Prawdziwość wskazanych wyżej dowodów nie była kwestionowała przez żadną ze stron postępowania, a Sąd nie znalazł podstaw, aby podważać ich wiarygodność bądź moc dowodową. Zgromadzone w sprawie dokumenty nie budzą żadnych wątpliwości w zakresie ich treści, formy bądź autentyczności, dlatego Sąd w całości dał im wiarę i czynił na ich podstawie ustalenia faktyczne. Przy rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy Sąd posłużył się również dowodem z zeznań G. J.. Depozycje świadka korelowały z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie i nie zawierały żadnych wewnętrznych sprzeczności, dlatego Sąd przyjął je w całości za wiarygodne.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo okazało się bezzasadne i podlegało oddaleniu, przy czym w stosunku do każdego z pozwanych na innej podstawie prawnej.
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (t.j. Dz. U. 2015 poz. 1892, zwana dalej „u.w.l.”) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. W myśl art. 20 ust. 1 u.w.l. jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Art. 22 ust. 1 i 2 u.w.l. przewiduje, że czynności zwykłego zarządu są podejmowane przez zarząd samodzielnie, zaś do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. W katalogu tego typu czynności, do których dokonania konieczne jest podjęcie uchwały przez właścicieli lokali, wymieniono m.in. udzielenie zgody na nadbudowę lub przebudowę nieruchomości wspólnej (art. 22 ust. 3 pkt 5 u.w.l.). Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 u.w.l. tego typu uchwały są podejmowane na zebraniu albo w drodze indywidualnego zbierania głosów, a zasadą jest, że zapadają one większością głosów, liczoną według wielkości udziałów. Jednocześnie właściciel lokalu jest uprawniony do zaskarżenia uchwały do sądu z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub umową właścicieli lokali albo jeśli narusza ona zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną lub w inny sposób narusza jego interesy, przy czym powództwo w tym przedmiocie może być wytoczone przeciwko wspólnocie mieszkaniowej w terminie 6 tygodni od dnia podjęcia uchwały na zebraniu ogółu właścicieli lokali (art. 25 ust. 1 i 1a u.w.l.).
Na gruncie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych nie budzi żadnych wątpliwości, że w budynku usytuowanym w K. przy ul. (...), z uwagi na liczbę wyodrębnionych i niewyodrębnionych lokali, ukonstytuowała się tzw. duża wspólnota mieszkaniowa, której organem jest zarząd, działający na podstawie art. 21-32 u.w.l. W dniu 29 października 2015 roku odbyło się zebranie właścicieli lokali, na którym – zgodnie z ustalonym porządkiem obrad – przedstawiono pod głosowanie uchwały dotyczące czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, obejmujące m.in. udzielnie zgody na nadbudowę i przebudowę oficyny tylnej na cele mieszkaniowe wraz z infrastrukturą techniczną (nr (...)) oraz wyrażenie zgody na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku frontowego (nr (...)). Obie uchwały zostały podjęte większością 95,34% głosów. W myśl przywołanych wyżej regulacji Z. J. – jako właściciel jednego z lokali usytuowanych w budynku przy ul. (...) – posiada legitymację procesową czynną do zaskarżenia przedmiotowych uchwał do sądu. Jednocześnie, zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 25 ust. 1a u.w.l. w zw. z art. 6 u.w.l., stroną pozwaną w takim procesie może być wyłącznie wspólnota mieszkaniowa. Skierowanie postępowania o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności albo nieistnienia uchwały podjętej przez wspólnotę mieszkaniową przeciwko innemu podmiotowi jest zatem całkowicie bezskuteczne. Wobec tego, że Z. J. wytoczył powództwo w niniejszej sprawie również w stosunku do E. L., który nie posiada legitymacji procesowej biernej, powództwo w tym zakresie podlegało oddaleniu.
Z kolei oceniając zasadność roszczenia powoda w stosunku do pozwanej (...) w K., Sąd doszedł do przekonania, że nie ziściła się żadna z przesłanek ujętych w art. 25 ust. 1 u.w.l., której zaistnienie warunkowałoby podjęcie stosownej ingerencji. Należy przypomnieć, że zarzuty powoda mające uzasadniać uchylenie uchwał nr (...) i (...), podjętych na zabraniu właścicieli w dniu 29 października 2015 roku, ograniczyły się w zasadzie wyłącznie do zakwestionowania odmowy dopuszczenia działającego w jego imieniu syna do udziału w głosowaniu. Rozpatrując przedstawione zagadnienie należy w pierwszej kolejności wskazać, że ustawa o własności lokali nie zawiera żadnych regulacji odnośnie zasad reprezentacji właściciela lokalu w przypadku podejmowania przez ogół właścicieli uchwał dotyczących czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. W związku z powyższym, poprzez odesłanie zawarte w art. 1 ust. 2 u.w.l., trzeba w tym zakresie stosować ogólne unormowania zawarte w art. 95-109 Kodeksu cywilnego. W myśl przywołanych przepisów regułą jest, że czynność prawna może być dokonana przez przedstawiciela, którego źródło umocowania znajduje się w oświadczeniu reprezentowanego, przy czym pełnomocnictwo ogólne upoważnia tylko do dokonywania czynności zwykłego zarządu, zaś do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu konieczne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga, aby było ono udzielone do poszczególnej czynności (art. 95 w zw. z art. 96 i art. 98 k.c.). Przenosząc przytoczoną wyżej regulację na grunt ustawy o własności lokali i statuowanych przez nią zasad zarządu nieruchomością wspólną nie może budzić wątpliwości, że do skutecznej reprezentacji właściciela lokalu na zebraniu ogółu właścicieli lub przy podejmowaniu uchwał nie wystarczy legitymowanie się przez przedstawiciela pełnomocnictwem ogólnym, lecz niezbędne jest posiadanie przez niego pełnomocnictwa rodzajowego. Uchwały podejmowane przez właścicieli lokali dotyczą bowiem co do zasady czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, a zatem upoważnienie do występowania w cudzym imieniu winno precyzyjnie wskazywać do jakiego typu czynności i w jakim przedmiocie umocowany jest reprezentant. Stanowisko to zostało również potwierdzone przez Sąd Najwyższy, który uznając, że głosowanie w sprawie wprowadzenia zmiany sposobu liczenia głosów na system „jeden właściciel – jeden głos” stanowi czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu, to umocowanie do podjęcia takiej uchwały wymaga pełnomocnictwa rodzajowego (wyrok SN z dnia 15 października 2002 roku, sygn. akt II CKN 1479/00, SIP Lex nr 75271).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy nie można uznać za trafny zarzutu postawionego przez Z. J. odnośnie bezzasadnego niedopuszczenia jego syna do udziału w zebraniu ogółu właścicieli lokali i głosowania nad uchwałami w dniu 29 października 2015 roku. Z ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych jasno bowiem wynika, że pełnomocnictwo z dnia 20 kwietnia 2015 roku, którym A. J. wylegitymował się podczas zebrania, miało charakter ogólny, a nie rodzajowy. Z treści przedmiotowego dokumentu wynika jedynie generalna kompetencja do reprezentowania powoda przed różnymi instytucjami i dokonywania wszelkich czynności, „ które okażą się konieczne w związku z lokalem mieszkalnym nr (...) w K. przy ul. (...) ”. Tymczasem dla skutecznego upoważnienia A. J. do zastępowania ojca podczas kwestionowanej czynności prawnej niezbędne było szczegółowe określenie do jakich konkretnych uchwał podejmowanych na danym zebraniu właścicieli się ono odnosi. Wobec braku tego rodzaju wskazania nie ma podstaw do podważenia prawidłowości trybu i sposobu podjęcia zaskarżonych uchwał, w szczególności że zarówno Z. J. (w zawiadomieniu o zebraniu), jak i jego syn (na poprzednim zebraniu) byli informowani o koniecznych elementach pełnomocnictwa.
Abstrahując od powyższego podkreślenia wymaga również fakt, że nawet gdyby A. J. został dopuszczony do udziału w spornym zebraniu, a w konsekwencji do głosowania nad uchwałami, to wyrażenie w imieniu ojca sprzeciwu w żadnym razie nie spowodowałoby ich odrzucenia. Należy bowiem przypomnieć, że wspólnota mieszkaniowa budynku przy ul. (...) składa się de facto jedynie z dwóch właścicieli lokali, tj. Z. J. i E. L.. Z lokalem należącym do powoda związany jest przy tym udział (...) części w nieruchomości wspólnej, co stanowi tylko 4,66% całości. Pozostały udział w nieruchomości wspólnej przypada natomiast E. L.. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z ustawą uchwały zapadają większością głosów, a zasadą jest obliczanie jej na podstawie wielkości udziałów przypadających poszczególnym właścicielom, to przy zachowaniu wskazanej wyżej proporcji wyrażenie przez powoda sprzeciwu w stosunku do jakiejkolwiek uchwały nigdy nie odniesie pożądanego przez niego skutku. Wprawdzie art. 23 ust. 2a u.w.l. przewiduje odstępstwo od stosunkowego systemu liczenia głosów na rzecz metody „jeden właściciel – jeden głos”, to jednak żądanie zmiany w tym zakresie musi pochodzić od właścicieli lokali, którzy łącznie dysponują co najmniej 1/5 udziałów w nieruchomości wspólnej. Przy obecnym układzie własności przypadającej Z. J. i E. L., przeforsowanie wskazanego wyżej sposobu obliczania większości głosów jest wykluczone.
Na marginesie jeszcze wskazać wypada, że żadna z zaskarżonych uchwał nie narusza interesów Z. J., albowiem powód od pewnego czasu w ogóle nie mieszka w lokalu położonym przy ul. (...), a mieszkanie pozostaje do dyspozycji syna i jego rodziny. O ile prawdą jest, że A. J. korzystał ze strychu wchodzącego w skład części wspólnych nieruchomości, to czynił to w bardzo niewielkim zakresie, albowiem przechowywał tam jedynie narty i sanki. Powyższa okoliczność nie stanowi na tyle ważkiego argumentu, aby zasadną była ingerencja Sądu prowadząca do całkowitego unicestwienia skutków podjętych uchwał. W ustalonych w sprawie okolicznościach nie można również zarzucić, aby którakolwiek z nich stała w sprzeczności z przepisami prawa lub naruszała zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek wskazanych w art. 25 ust. 1 u.w.l., dlatego powództwo w stosunku do pozwanej (...) w K. podlegało oddaleniu.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie ogólnej zasady przewidzianej w art. 98 § 1 i § 3 k.p.c., uzależniającej odpowiedzialność finansową od wyniku postępowania. Na kwotę zasadzoną od powoda na rzecz każdego z pozwanych składają się następujące wartości: 180,00 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, ustalonego w oparciu o § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. Dz. U. 2013 poz. 490 ze zm.) w zw. z § 21 i § 23 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 1804) oraz 17,00 zł tytułem uiszczonej od pełnomocnictwa opłaty skarbowej.