Art. 106. k.c. Pełnomocnictwo substytucyjne

Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Komentarz do Art. 106. kc

Art. 106 Kodeksu cywilnego stanowi istotny element regulacji dotyczących pełnomocnictwa w polskim systemie prawnym. Przepis ten określa warunki, na jakich pełnomocnik może ustanowić dalszych pełnomocników (tzw. substytutów) dla swojego mocodawcy.

Treść przepisu:

„Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.”

Komentarz:

1. Zasada ograniczonej możliwości ustanawiania substytutów:

Zasadą wynikającą z art. 106 Kodeksu cywilnego jest to, że pełnomocnik nie może samodzielnie decydować o ustanowieniu dalszych pełnomocników, chyba że spełnione są określone warunki. Przepis ten ma na celu ochronę interesów mocodawcy, który udzielając pełnomocnictwa, może mieć konkretne oczekiwania co do osoby pełnomocnika i jego kompetencji.

2. Warunki umożliwiające ustanowienie substytutów:

Pełnomocnik może ustanowić dalszych pełnomocników tylko w trzech przypadkach:

Treść pełnomocnictwa: Jeśli w treści pełnomocnictwa wyraźnie przewidziano możliwość ustanowienia substytutów, pełnomocnik ma prawo to uczynić. Mocodawca może w pełnomocnictwie określić zakres i warunki, na jakich pełnomocnik może powoływać dalszych pełnomocników.
Ustawa: W niektórych przypadkach przepisy prawa mogą przewidywać możliwość ustanowienia substytutów. Przykładem może być sytuacja, gdy pełnomocnik działa w ramach określonej funkcji publicznej lub zawodowej, gdzie przepisy szczególne dopuszczają taką możliwość.
Stosunek prawny będący podstawą pełnomocnictwa: Jeśli z charakteru stosunku prawnego, na podstawie którego udzielono pełnomocnictwa, wynika potrzeba lub możliwość ustanowienia dalszych pełnomocników, pełnomocnik może to uczynić. Przykładem może być umowa agencyjna, w której agent (pełnomocnik) ma prawo powoływać dalszych agentów (substytutów) w celu realizacji umowy.

3. Konsekwencje naruszenia art. 106:

Jeśli pełnomocnik ustanowi dalszego pełnomocnika bez spełnienia jednego z powyższych warunków, czynność taka może być uznana za nieważną. W praktyce oznacza to, że działania podjęte przez nieuprawnionego substytuta mogą nie wywoływać skutków prawnych wobec mocodawcy. Mocodawca może również dochodzić roszczeń odszkodowawczych wobec pełnomocnika za przekroczenie uprawnień.

4. Praktyczne zastosowanie:

W praktyce, aby uniknąć wątpliwości i sporów, mocodawcy często precyzują w treści pełnomocnictwa, czy pełnomocnik ma prawo ustanawiać dalszych pełnomocników, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Jest to szczególnie istotne w przypadku pełnomocnictw udzielanych w ramach działalności gospodarczej, gdzie szybkie i efektywne działanie może wymagać delegowania uprawnień.

Podsumowanie:

Art. 106 Kodeksu cywilnego wprowadza istotne ograniczenie w zakresie możliwości ustanawiania dalszych pełnomocników przez pełnomocnika, co ma na celu ochronę interesów mocodawcy. Przepis ten wymaga, aby pełnomocnik działał zgodnie z wolą mocodawcy wyrażoną w pełnomocnictwie, przepisami prawa lub charakterem stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

pełnomocnik mocodawcy

treść pełnomocnictwa

umocowanie pełnomocnika

stosunek prawny

ustanowienie pełnomocnika

pełnomocnictwo

Art. 105. kc Art. 107. kc