Art. 292. k.k. Paserstwo nieumyślne
§ 1. Kto rzecz, o której na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i może przypuszczać, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. W wypadku znacznej wartości rzeczy, o której mowa w § 1, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 292 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok XII Ko 217/25
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła wniosku o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Wnioskodawca był pierwotnie oskarżony m.in. o udział w zorganizowanej grupie przestępczej oraz o paserstwo, a prawomocnie został uniewinniony od zarzutów związanych z grupą i skazany jedynie za paserstwo nieumyślne z art. 292 § 1 k.k. za nabycie telefonu pochodzącego z kradzieży za znacznie zaniżoną cenę. Tymczasowe aresztowanie trwało 11 miesięcy i zostało następnie zaliczone na poczet kary wymierzonej za paserstwo nieumyślne. Z ustaleń wynikało, że areszt zastosowano z powodu zarzutów dotyczących rzekomego udziału w grupie przestępczej, a nie w związku z paserstwem. W czasie izolacji wnioskodawca przebywał w wieloosobowej celi, wskazywał na obecność insektów, brak potrzebnej rehabilitacji oraz pogorszenie sytuacji rodzinnej i zawodowej.
- Rozstrzygnięcie
- Zasądzono na rzecz wnioskodawcy 120 000 zł zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania oraz zwrot kosztów pełnomocnika. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że areszt był niewątpliwie niesłuszny, ponieważ jego podstawą były zarzuty, od których wnioskodawca został uniewinniony, a środek ten nie pozostawał w rzeczywistym związku ze skazaniem za paserstwo nieumyślne. Podkreślono, że samo zaliczenie okresu aresztowania na poczet kary za art. 292 § 1 k.k. nie stanowiło sprawiedliwej kompensacji krzywdy. Znaczenie miały długość izolacji, warunki osadzenia, brak rehabilitacji, rozłąka z małym dzieckiem, upadek działalności gospodarczej oraz społeczne skojarzenie wnioskodawcy z przestępczością zorganizowaną.
Uzasadnienie XII Ko 217/25
- Stan sprawy
- Materiał przedstawia uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie o zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Wnioskodawca był oskarżony o kilka czynów, w tym o paserstwo nieumyślne z art. 292 § 1 k.k. polegające na nabyciu telefonu pochodzącego z kradzieży za znacznie niższą cenę. Prawomocnie uniewinniono go od zarzutów dotyczących udziału w grupie przestępczej i skazano tylko za paserstwo nieumyślne. Areszt trwał 11 miesięcy, a podstawą jego zastosowania były wyłącznie obawy odnoszone do zarzutów grupowych, nie zaś do paserstwa. Wnioskodawca wskazywał na dolegliwości pobytu w areszcie oraz negatywne skutki dla rodziny i działalności gospodarczej.
- Rozstrzygnięcie
- Z uzasadnienia wynika, że uwzględniono żądanie zadośćuczynienia w kwocie 120 000 zł oraz przyznano zwrot kosztów pełnomocnika. Odszkodowanie nie było rozpoznawane merytorycznie, ponieważ wniosek w tej części cofnięto.
- Uzasadnienie
- Sąd przyjął, że tymczasowe aresztowanie było niewątpliwie niesłuszne, bo wynikało z zarzutów, które nie zakończyły się przypisaniem odpowiedzialności karnej, a późniejsze skazanie za art. 292 § 1 k.k. nie uzasadniało retrospektywnie stosowania tego środka. Podniesiono, że wymierzenie kary równej okresowi aresztu i jej zaliczenie nie wyłącza roszczenia o zadośćuczynienie, jeżeli nie daje realnej i sprawiedliwej kompensacji krzywdy. O wysokości świadczenia zdecydowały czas izolacji, stres, warunki osadzenia, brak rehabilitacji, pogorszenie relacji rodzinnych i szkody w życiu zawodowym.
Uzasadnienie II K 1045/23
- Stan sprawy
- Oskarżonemu zarzucono nabycie łodzi pochodzącej z kradzieży. Ustalono, że kupił ją nocą od nieznanego mężczyzny za 1000 zł, podczas gdy wartość łodzi wynosiła 4000 zł. Na łodzi i wiosłach znajdowały się oznaczenia wskazujące właściciela, a oskarżony nie zweryfikował prawa zbywcy do rzeczy. Sporządzono umowę, lecz dane sprzedającego nie zostały potwierdzone, a opinia grafologiczna wskazywała, że dokument w istotnym zakresie mógł zostać sporządzony przez oskarżonego. Łódź odzyskano na posesji oskarżonego. Sprawa nie dotyczyła art. 292 k.k., lecz sąd omawiał różnicę między paserstwem umyślnym i nieumyślnym.
- Rozstrzygnięcie
- Oskarżonego uznano za winnego paserstwa umyślnego z art. 291 § 1 k.k. i wymierzono mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na rok próby oraz grzywnę. Zobowiązano go także do okresowego informowania sądu o przebiegu próby i obciążono kosztami procesu.
- Uzasadnienie
- Sąd stwierdził, że okoliczności zakupu wskazywały nie tylko na możliwość przypuszczenia przestępnego pochodzenia rzeczy, ale na przewidywanie tego i godzenie się na to. Decydujące były: rażąco niska cena, zakup nocą od nieznanej osoby, widoczne oznaczenia właściciela, brak sprawdzenia uprawnień sprzedającego i brak weryfikacji kluczy do kłódek. Dlatego sąd odrzucił kwalifikację z art. 292 k.k. i przyjął zamiar ewentualny właściwy dla art. 291 § 1 k.k.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.