Art. 291. k.k. Paserstwo umyślne
§ 1. Kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 291 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok XII Ko 217/25
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie. W postępowaniu przygotowawczym wnioskodawcy postawiono m.in. zarzut z art. 291 § 1 k.k., lecz następnie prawomocnie skazano go nie za paserstwo umyślne, lecz za paserstwo nieumyślne polegające na nabyciu telefonu pochodzącego z kradzieży za znacznie zaniżoną cenę. Jednocześnie został uniewinniony od poważniejszych zarzutów związanych z udziałem w grupie przestępczej i przestępczością narkotykową. Tymczasowe aresztowanie trwało około 11 miesięcy. Z ustaleń wynika, że podstawą aresztowania były wyłącznie zarzuty dotyczące rzekomego udziału w grupie przestępczej, a nie zarzut paserstwa.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd zasądził 120000 zł zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania oraz zwrot kosztów pełnomocnika. Kosztami obciążono Skarb Państwa.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że areszt nie pozostawał w związku z zarzutem z art. 291 § 1 k.k., bo decyzja o jego zastosowaniu była oparta na obawach odnoszonych do zarzutów grupowych i narkotykowych. Gdyby tych zarzutów nie było, areszt nie zostałby zastosowany. Dodatkowo ostateczne skazanie dotyczyło łagodniej kwalifikowanego paserstwa nieumyślnego. Sąd podkreślił też, że samo zaliczenie okresu aresztowania na poczet kary za inny czyn nie stanowi automatycznie sprawiedliwej kompensacji krzywdy.
Uzasadnienie XII Ko 217/25
- Stan sprawy
- W materiale opisano tę samą sprawę o zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Istotne dla art. 291 k.k. jest to, że w postępowaniu przygotowawczym postawiono zarzut paserstwa umyślnego z art. 291 § 1 k.k., natomiast prawomocne skazanie zapadło za paserstwo nieumyślne dotyczące telefonu pochodzącego z kradzieży. Areszt był stosowany przez około 11 miesięcy, a z uzasadnienia wynika, że jego podstawą były zarzuty udziału w grupie przestępczej, nie zaś zarzut paserstwa.
- Rozstrzygnięcie
- Z uzasadnienia wynika, że sąd uwzględnił wniosek o zadośćuczynienie w kwocie 120000 zł oraz przyznał zwrot kosztów pełnomocnika. Odszkodowanie nie było rozpoznawane merytorycznie, bo wniosek w tym zakresie cofnięto.
- Uzasadnienie
- Sąd przyjął, że choć formalnie zarzut z art. 291 § 1 k.k. był już postawiony na etapie stosowania aresztu, to nie uzasadniał on zastosowania tego środka. Podstawy aresztu były związane z innymi zarzutami. Sąd zaakcentował także różnicę między początkowym zarzutem paserstwa umyślnego a końcowym skazaniem za paserstwo nieumyślne oraz uznał, że zaliczenie aresztu na poczet kary nie wyklucza zadośćuczynienia, jeśli nie daje ono sprawiedliwej kompensacji krzywdy.
Uzasadnienie IV Ka 244/25
- Stan sprawy
- Prokurator zaskarżył wyrok uniewinniający oskarżonego od zarzutu kradzieży samochodu i zarzucał m.in., że sąd pierwszej instancji powinien był rozważyć przypisanie paserstwa umyślnego z art. 291 § 1 k.k. Ustalono, że nie ma dostatecznych dowodów, by oskarżony był sprawcą samej kradzieży, a dowody wskazywały jedynie, że kilka dni później korzystał ze skradzionego samochodu. Oskarżony przedstawiał wyjaśnienie co do wejścia w posiadanie pojazdu, a oskarżyciel nie obalił jego alibi co do czasu kradzieży.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok uniewinniający i oddalił apelację prokuratora. Nie uwzględnił wniosku o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał zarzut dotyczący art. 291 § 1 k.k. za niezasadny, ponieważ w realiach sprawy przypisanie paserstwa zamiast kradzieży oznaczałoby wyjście poza granice aktu oskarżenia. Wejście w posiadanie samochodu nastąpiło później, w innym miejscu i w innych okolicznościach niż opisane w zarzucie kradzieży, więc chodziło o inne zdarzenie historyczne. Sąd podkreślił, że ewentualne ściganie za paserstwo może nastąpić w odrębnym postępowaniu przy prawidłowo sformułowanym oskarżeniu.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.