Rzecz

Rzecz w polskim prawie to materialny przedmiot, który może być przedmiotem praw i obowiązków. Pojęcie to odnosi się do fizycznie istniejących, wyodrębnionych przedmiotów, zarówno ruchomych, jak i nieruchomości. Nie obejmuje natomiast samych praw, wierzytelności ani innych dóbr niematerialnych, choć przepisy mogą posługiwać się określeniem „rzecz” w szerszym, zależnym od kontekstu znaczeniu.

W prawie cywilnym rzecz może być przedmiotem własności, posiadania, korzystania i rozporządzania. Właściciel może co do zasady używać rzeczy, pobierać z niej pożytki oraz zbyć ją, obciążyć albo przeznaczyć w inny sposób zgodny z prawem i jej przeznaczeniem. Ochrona własności obejmuje między innymi żądanie wydania rzeczy od osoby, która włada nią bez podstawy prawnej, a także żądanie zaprzestania naruszeń. Rzecz może również zostać obciążona ograniczonym prawem rzeczowym, takim jak użytkowanie.

Podstawowe rodzaje rzeczy to:

• rzeczy ruchome, które można przenieść bez uszkodzenia lub zmiany ich przeznaczenia, na przykład pojazd albo urządzenie,
• nieruchomości, w szczególności grunty, budynki trwale związane z gruntem oraz wyodrębnione lokale,
• rzeczy oznaczone co do gatunku, określone przez cechy rodzajowe, oraz rzeczy oznaczone co do tożsamości, indywidualnie zidentyfikowane,
• rzeczy podzielne i niepodzielne, zależnie od tego, czy podział nie powoduje utraty ich właściwości lub istotnego zmniejszenia wartości.

Pojęcie rzeczy występuje także w prawie karnym, gdzie może oznaczać przedmiot uzyskany w wyniku przestępstwa, przedmiot zbycia, korzyść majątkową podlegającą przepadkowi albo przedmiot objęty czynnością procesową, na przykład przeszukaniem. W prawie karnym wykonawczym określa składniki majątku, z których może być prowadzona egzekucja przepadku. W prawie upadłościowym ma znaczenie między innymi przy ocenie skutków wydania rzeczy w ramach użyczenia. W prawie spółek może oznaczać przedmiot wkładu niepieniężnego, a w prawie wodnym lub administracyjnym występuje w opisach praw i obowiązków związanych z określonymi składnikami majątku. Rzecz może być również przedmiotem przepadku orzekanego na zasadach określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.