Pozbawienie wolności

Pozbawienie wolności oznacza sytuację, w której osoba zostaje faktycznie pozbawiona możliwości swobodnego opuszczenia określonego miejsca i pozostaje pod przymusem organu publicznego. Termin ten ma szersze znaczenie niż sama kara pozbawienia wolności. Obejmuje zarówno wykonywanie prawomocnie orzeczonej kary, jak i pozbawienie wolności na czas postępowania, w szczególności zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie.

W polskim prawie pozbawienie wolności może być:

• karą, orzekaną za przestępstwo albo niektóre przestępstwa skarbowe, na czas określony w wyroku;
• środkiem procesowym, stosowanym w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, na przykład przez zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie;
• rzeczywistym okresem izolacji, który może podlegać zaliczeniu na poczet później orzeczonej kary;
• czasowym wydaniem osoby pozbawionej wolności do innego państwa w związku z prowadzonym postępowaniem, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego.

Dla obliczania okresu pozbawienia wolności znaczenie ma chwila faktycznego zatrzymania osoby. W przepisach wykonawczych dzień pozbawienia wolności jest co do zasady liczony jako 24 godziny, a okres rzeczywiście spędzony w izolacji może zostać zaliczony na poczet kary. Sposób zaliczenia określają przepisy prawa karnego i rozstrzygnięcia właściwego organu.

Pozbawienie wolności występuje przede wszystkim w prawie karnym, karnym procesowym i karnym wykonawczym, a także w przepisach karnych innych ustaw, które przewidują tę sankcję za określone naruszenia. Osoba pozbawiona wolności zachowuje prawa podlegające ochronie, w tym prawo do traktowania z poszanowaniem godności, kontaktu z organami ochrony praw oraz korzystania z określonych uprawnień podczas wykonywania izolacji. Pozbawienie wolności może również wpływać na bieg postępowania, wykonywanie kary, możliwość przekazania osoby innemu państwu oraz rozliczenie czasu spędzonego w izolacji.