Grzywna

Grzywna to pieniężna kara lub sankcja nakładana na osobę, która naruszyła przepisy prawa. Polega na obowiązku zapłaty określonej kwoty na rzecz Skarbu Państwa. Jej wysokość i sposób ustalenia zależą od rodzaju postępowania oraz charakteru naruszenia. Grzywna nie jest tym samym co nawiązka, odszkodowanie ani koszty sądowe, choć w jednym orzeczeniu mogą występować równocześnie.

W prawie karnym grzywna jest jedną z kar za przestępstwo. Co do zasady ustala się ją w stawkach dziennych, uwzględniając zarówno liczbę stawek, która odzwierciedla wagę czynu, jak i wysokość jednej stawki, zależną między innymi od sytuacji majątkowej sprawcy. W prawie wykroczeń grzywna jest karą za wykroczenie i zazwyczaj określa się ją bezpośrednio kwotowo, w granicach wskazanych w przepisie. Konkretne przepisy mogą przewidywać różne górne granice grzywny.

Grzywna występuje także w prawie karnym skarbowym, między innymi za naruszenia obowiązków podatkowych, celnych lub księgowych. Może być określana według stawek dziennych albo jako oznaczona kwota, zależnie od rodzaju czynu. W niektórych przypadkach, gdy egzekucja grzywny jest bezskuteczna lub przewiduje się jej bezskuteczność, przepisy dopuszczają zamianę jej na pracę społecznie użyteczną.

Odrębną funkcję pełni grzywna procesowa. Sąd może zastosować ją w celu przymuszenia uczestnika postępowania do wykonania określonego obowiązku, na przykład stawiennictwa, złożenia opinii lub usunięcia skutków nieuzasadnionego opóźnienia. Taka grzywna nie musi być karą za przestępstwo lub wykroczenie.

Grzywna podlega wykonaniu po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia. Jeżeli nie zostanie uiszczona dobrowolnie, może być egzekwowana, w szczególności przez właściwy organ egzekucyjny. Przepisy przewidują również szczególne zasady dotyczące środków wpłaconych na poczet grzywny, ich przechowywania oraz ewentualnej zamiany kary.