Kara

Kara to przewidziana przez prawo dolegliwość nakładana na osobę, która dopuściła się czynu zabronionego albo naruszyła określone obowiązki. Jej zastosowanie wymaga podstawy prawnej i następuje w trybie określonym w przepisach. Kara może pełnić funkcję represyjną, ale także zapobiegać ponownemu naruszaniu prawa, oddziaływać wychowawczo oraz chronić porządek publiczny.

W prawie karnym kara jest następstwem popełnienia przestępstwa, a w prawie wykroczeń lub prawie karnym skarbowym, odpowiednio wykroczenia albo przestępstwa skarbowego. Przy jej wymierzaniu uwzględnia się między innymi stopień winy i społecznej szkodliwości czynu, okoliczności jego popełnienia, właściwości sprawcy oraz potrzebę osiągnięcia celów kary. W przypadku osoby nieletniej szczególne znaczenie ma oddziaływanie wychowawcze. Kara nie może zostać wymierzona za czyn, którego bezprawności sprawca w usprawiedliwiony sposób nie był świadomy.

Do podstawowych kar w prawie karnym należą grzywna, ograniczenie wolności oraz pozbawienie wolności, w tym pozbawienie wolności na całe życie, jeżeli przepisy przewidują taką możliwość. Wykonanie orzeczonej kary może w określonych sytuacjach zostać warunkowo zawieszone na czas próby. Kara podlega wykonaniu na zasadach określonych w Kodeksie karnym wykonawczym, a decyzje dotyczące jej wykonania mogą być zaskarżane, jeżeli przepisy przewidują taki środek.

Termin kara występuje także poza prawem karnym. W Prawie budowlanym może oznaczać karę pieniężną nakładaną przez organ nadzoru budowlanego, stanowiącą dochód budżetu państwa i podlegającą egzekucji administracyjnej. Prawo wodne przewiduje za niektóre naruszenia grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności. Z kolei Kodeks pracy określa grzywny za naruszenie praw pracownika, między innymi za niewypłacanie wynagrodzenia lub niewydanie świadectwa pracy. Kara różni się od środków kompensacyjnych, zabezpieczających lub wychowawczych, które mogą być orzekane obok niej albo zamiast niej, gdy ustawa tak stanowi.