Wniosek pokrzywdzonego

Wniosek pokrzywdzonego to oświadczenie lub żądanie złożone przez osobę, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone albo zagrożone czynem zabronionym. Nie jest to jedna, jednolicie uregulowana czynność prawna, lecz określenie różnych wniosków składanych przez pokrzywdzonego w postępowaniu karnym i na etapie wykonywania orzeczenia.

Najważniejsze znaczenie ma wniosek o ściganie. W przypadku czynów ściganych na wniosek organ prowadzący postępowanie może podjąć ściganie dopiero po jego złożeniu, chyba że szczególny przepis przewiduje inne rozwiązanie. Wniosek wyraża wolę pokrzywdzonego, aby sprawca został ścigany. Może dotyczyć konkretnego czynu, a jego złożenie nie jest tym samym co zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zawiadomienie informuje o możliwym przestępstwie, natomiast wniosek o ściganie zawiera także żądanie prowadzenia postępowania. W sprawach, w których pokrzywdzonym jest osoba najbliższa sprawcy, wymóg wniosku może służyć ochronie jej autonomii i relacji rodzinnych.

Termin ten obejmuje również wnioski o dokonanie określonych czynności procesowych lub przyznanie określonych uprawnień. Pokrzywdzony może występować między innymi o dostęp do akt i sporządzanie z nich kopii, obecność wskazanej osoby przy czynnościach z jego udziałem, powiadomienie o zakończeniu postępowania albo przekazanie odpisu orzeczenia. W niektórych sprawach może żądać jawnego rozpoznania sprawy, gdy przepisy przewidują niejawność rozprawy.

Wniosek pokrzywdzonego występuje także w postępowaniu wykonawczym, na przykład jako podstawa zawiadomienia o zwolnieniu albo ucieczce sprawcy z zakładu karnego lub zakładu psychiatrycznego. W szczególnych postępowaniach, w tym dotyczących ujawnienia tajemnicy skarbowej, wniosek może warunkować ściganie, jeżeli pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa.

Wniosek składa się właściwemu organowi w formie wymaganej dla danej czynności, ustnie do protokołu albo na piśmie, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Powinien wskazywać osobę składającą, sprawę lub czyn, którego dotyczy, oraz jasno określać żądanie. Skutki wniosku zależą od jego rodzaju i konkretnego przepisu.