Art. 161. k.k. Narażenie człowieka na zarażenie
§ 1. Kto, wiedząc, że jest zarażony wirusem HIV lub dotknięty chorobą weneryczną lub zakaźną, ciężką chorobą nieuleczalną lub realnie zagrażającą życiu, naraża bezpośrednio inną osobę na zarażenie tym wirusem lub taką chorobą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. (uchylony)
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża na zarażenie wiele osób, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 161 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok II AKa 260/18
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła oskarżenia wielu osób o czyny związane z obrotem i przygotowaniem do obrotu szkodliwych środków zastępczych, kwalifikowane m.in. z art. 165 § 1 pkt 2 k.k. i art. 168 k.k. Sąd pierwszej instancji uniewinnił wszystkich oskarżonych, uznając przede wszystkim, że nie wykazano, aby wskazane substancje były szkodliwe dla zdrowia i życia ludzi w rozumieniu tych przepisów. Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść wszystkich oskarżonych.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd apelacyjny utrzymał w mocy wyrok uniewinniający i oddalił apelację prokuratora.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że granice kontroli odwoławczej wyznaczały zarzuty apelacji, a te nie podważyły skutecznie kluczowego ustalenia, że nie wykazano realnej szkodliwości substancji w rozumieniu art. 165 § 1 pkt 2 k.k. Podkreślono, że dla bytu czynu nie wystarcza sama potencjalna szkodliwość; konieczne jest wykazanie sprowadzenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób przez wytwarzanie albo wprowadzanie do obrotu substancji szkodliwych w rozumieniu przepisu. Sąd nie podzielił proponowanej przez prokuratora szerokiej wykładni, wskazując na zakaz zastępowania ustawodawcy wykładnią rozszerzającą w prawie karnym i na znaczenie zasady nullum crimen sine lege.
Wyrok XVIII C 824/16
- Stan sprawy
- Powód, odbywający karę pozbawienia wolności, żądał zadośćuczynienia twierdząc, że osadzono go w jednej celi z osobą zakażoną wirusem HCV, a następnie okazało się także, że współosadzony chorował na gruźlicę. Powód powoływał się m.in. na narażenie na zarażenie. Ustalono, że współosadzony był nosicielem HCV, a gruźlicę początkowo wykluczono badaniami i dopiero późniejszy wynik jednej z hodowli spowodował jego ponowną izolację. Ustalono też, że powód nie został zakażony, unikał zachowań ryzykownych, a badania nie potwierdziły u niego zakażenia ani gruźlicy.
- Rozstrzygnięcie
- Powództwo oddalono w całości.
- Uzasadnienie
- Sąd stwierdził brak bezprawności po stronie administracji i personelu medycznego. Wskazał, że samo przebywanie w celi z osobą zakażoną HCV nie oznacza narażenia na zakażenie, skoro wirus przenosi się przez krew lub kontakty seksualne, a nie przez zwykłe współosadzenie, zaś powód nie wykazał kontaktu z krwią ani innych ryzykownych zachowań. W odniesieniu do gruźlicy uznano, że po uzyskaniu dodatniego wyniku wdrożono izolację, a wcześniej badania nie potwierdzały choroby. Sąd podkreślił, że subiektywna obawa o zdrowie nie stanowi samodzielnego dobra osobistego ani podstawy roszczenia, a powód nie wykazał szkody, naruszenia dobra osobistego ani związku przyczynowego.
Wyrok I C 1127/14
- Stan sprawy
- Sprawa cywilna dotyczyła żądania zadośćuczynienia po śmierci męża powódki podczas załadunku drewna. W tle sprawy znajdował się prawomocny wyrok karny skazujący leśniczego za narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia na podstawie art. 160 § 1 k.k., ponieważ polecił niewyszkolonemu pracownikowi przebywanie przy załadunku dłużyc i spisywanie ich numerów. Sąd cywilny analizował znaczenie tego wyroku karnego dla odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy i pracownika.
- Rozstrzygnięcie
- Zasądzono od pracodawcy na rzecz powódki część dochodzonej kwoty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie oraz wobec drugiego pozwanego.
- Uzasadnienie
- Sąd wyjaśnił, że skazanie za narażenie z art. 160 § 1 k.k. wiąże co do faktu popełnienia przestępstwa, ale nie oznacza automatycznie, że sprawca umyślnie spowodował śmierć. Umyślność obejmowała narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo, nie zaś skutek śmiertelny. Jednocześnie ustalenia karne potwierdzały związek między bezprawnym poleceniem a obecnością poszkodowanego w strefie zagrożenia. Sąd uznał, że działania leśniczego pozostawały w funkcjonalnym związku z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, dlatego odpowiedzialność cywilną ponosił pracodawca, a nie sam pracownik.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.