Art. 289. k.k. Zabór pojazdu w celu krótkotrwałego użycia
§ 1. Kto zabiera w celu krótkotrwałego użycia cudzy pojazd mechaniczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 pokonuje zabezpieczenie pojazdu przed jego użyciem przez osobę nieupoważnioną, pojazd stanowi mienie znacznej wartości albo sprawca następnie porzuca pojazd w stanie uszkodzonym lub w takich okolicznościach, że zachodzi niebezpieczeństwo utraty lub uszkodzenia pojazdu albo jego części lub zawartości, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 3. Jeżeli czyn określony w § 1 popełniono używając przemocy lub grożąc natychmiastowym jej użyciem albo doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. W wypadkach określonych w § 1–3 sąd może wymierzyć grzywnę obok kary pozbawienia wolności.
§ 5. Jeżeli czyn określony w § 1–3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 289 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok II K 411/25
- Stan sprawy
- Oskarżony na terenie bazy spółki zabrał w celu krótkotrwałego użycia pojazd mechaniczny marki E., a następnie porzucił go w stanie uszkodzonym, powodując szkodę 3345,60 zł. Tego samego dnia zabrał też w celu krótkotrwałego użycia ciągnik rolniczy marki V.; został ujawniony przez pracownika, gdy siedział w ciągniku i próbował go uruchomić. Z monitoringu i zeznań świadków wynikało, że przebywał na terenie bazy i używał pojazdów bez zgody uprawnionego. Oskarżony przyznał się i wskazał, że nie zamierzał dokonać kradzieży. Sąd ustalił także działanie w warunkach powrotu do przestępstwa.
- Rozstrzygnięcie
- Oskarżony został uznany za winnego obu czynów z art. 289 k.k.: zaboru pojazdu marki E. połączonego z porzuceniem go w stanie uszkodzonym oraz zaboru ciągnika rolniczego w celu krótkotrwałego użycia. Za pierwszy z tych czynów wymierzono 6 miesięcy pozbawienia wolności, za drugi 3 miesiące pozbawienia wolności, a następnie orzeczono karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności. Orzeczono też obowiązek naprawienia szkody za czyn dotyczący pojazdu marki E. w kwocie 3345,60 zł.
- Uzasadnienie
- Sąd oparł ustalenia na przyznaniu się oskarżonego, zeznaniach świadków oraz monitoringu, uznając te dowody za spójne i wiarygodne. Przyjął, że doszło do utraty władztwa nad pojazdami przez uprawnionego i przejęcia ich przez sprawcę, co wyczerpuje znamiona zaboru w celu krótkotrwałego użycia. W odniesieniu do pojazdu marki E. sąd uznał, że spełnione zostały także znamiona typu kwalifikowanego, ponieważ pojazd został następnie porzucony w stanie uszkodzonym. Na wymiar kary wpłynęły uprzednia wielokrotna karalność, recydywa oraz to, że kara wolnościowa nie mogła zostać zastosowana; na korzyść uwzględniono przyznanie się i skruchę.
Wyrok II K 112/23
- Stan sprawy
- Oskarżony, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą nieletnią, zabrał z posesji otwarty samochód osobowy marki B., w którym pozostawiono kluczyki. Następnie jeździł nim po okolicy, kierował pojazdem i później pozostawił go w okolicy cmentarza. Samochód został odzyskany przez właściciela. Oskarżony wyjaśnił, że chciał tylko pojeździć autem, a później je zostawił, gdy popsuło się sprzęgło.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd nie przypisał oskarżonemu kradzieży, lecz uznał go za winnego zaboru samochodu w celu krótkotrwałego użycia z art. 289 § 1 k.k. Wymierzono karę grzywny 150 stawek dziennych po 10 zł oraz orzeczono świadczenie pieniężne 300 zł na wskazany fundusz.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że materiał dowodowy potwierdza zabór pojazdu i jego używanie bez zgody właściciela, ale nie wskazuje na zamiar przywłaszczenia. O braku zamiaru kradzieży świadczył sposób postępowania po zaborze: jazda po okolicy i pozostawienie samochodu, bez działań zmierzających do ukrycia, sprzedaży lub trwałego zatrzymania pojazdu. Za wiarygodne uznano wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadków, które były zgodne z dokumentami. Przy wymiarze kary sąd uwzględnił, że oskarżony był niekarany, a kara grzywny jest wystarczająca i możliwa do wykonania.
Wyrok III K 692/22
- Stan sprawy
- Oskarżony udał się na posesję, skąd bez zgody właściciela uruchomił i zabrał samochód marki V., który był niesprawny technicznie, niezabezpieczony i z pozostawionymi w środku kluczykami. Po krótkim czasie wrócił, ponieważ zorientował się, że w jednym z kół nie ma powietrza, i odstawił pojazd w to samo miejsce, z którego go zabrał. W samochodzie pozostawił awizo pocztowe na swoje nazwisko oraz butelkę po alkoholu. Właściciel stwierdził ślady użytkowania i uszkodzenia pojazdu, ale sąd nie ustalił, by doszło do porzucenia pojazdu.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uznał oskarżonego za winnego zaboru pojazdu w celu krótkotrwałego użycia z art. 289 § 1 k.k., a nie typu kwalifikowanego z art. 289 § 2 k.k. Wymierzono karę 8 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej pracy na cele społeczne w wymiarze 32 godzin miesięcznie. Orzeczono także podanie wyroku do publicznej wiadomości.
- Uzasadnienie
- Sąd przyjął, że oskarżony samowolnie przejął pojazd spod władztwa uprawnionego, co wypełnia znamiona art. 289 § 1 k.k. Zmienił jednak kwalifikację, ponieważ nie stwierdził znamienia porzucenia pojazdu. Pojazd został odstawiony w to samo miejsce, z którego został zabrany, a sprawca zamknął drzwi, więc nie pozostawił go w okolicznościach narażających na dostęp osób postronnych. Sąd podkreślił, że samo odstawienie auta w stanie uszkodzonym nie wystarcza do przyjęcia art. 289 § 2 k.k., a materiał dowodowy nie pozwalał też ustalić umyślnego uszkodzenia pojazdu. Przy karze uwzględniono przyznanie się, krótki czas zaboru oraz uprzednią karalność, w tym za przestępstwa przeciwko mieniu.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.