Sygn. akt: KIO 2556/25
WYROK
Warszawa, dnia 29 lipca 2025 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodnicząca: Danuta Dziubińska
Protokolant:
Mikołaj Kraska
po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 23 czerwca 2025 r.
przez wykonawcę Balzola Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie w postępowaniu
prowadzonym przez Tramwaje Śląskie Spółka Akcyjna z siedzibą w Chorzowie
Uczestnicy postępowania po stronie odwołującego:
A.Budimex Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie
B.ZUE Spółka Akcyjna z siedzibą w Krakowie
orzeka:
1.umarza postępowanie w zakresie zarzutów uwzględnionych przez zamawiającego oraz zarzutów wycofanych przez
odwołującego;
2 . uwzględnia odwołanie w zakresie zarzutu nr I.4 i nakazuje zamawiającemu zastąpienie obowiązku złożenia
oświadczenia podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy obowiązkiem złożenia dowodów zapłaty na rzecz
podwykonawców jako warunek zapłaty drugiej i kolejnych faktur wykonawcy;
3.oddala odwołanie w pozostałym zakresie;
4.kosztami postępowania obciąża odwołującego w 1/2 i zamawiającego w 1/2:
4.1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 20 000 zł 00 gr (dwadzieścia tysięcy złotych zero
groszy) uiszczoną przez odwołującego tytułem wpisu od odwołania, 3 600 zł 00 gr (trzy tysiące sześćset
złotych zero groszy) tytułem wynagrodzenia pełnomocnika zamawiającego, 3 600 zł 00 gr (trzy tysiące
sześćset złotych zero groszy) tytułem wynagrodzenia pełnomocnika odwołującego, 17 zł 00 gr (siedemnaście
złotych zero groszy) tytułem opłaty od pełnomocnictwa złożonego przez zamawiającego;
4.2.zasądza od zamawiającego - Tramwaje Śląskie Spółka Akcyjna
z siedzibą w Chorzowie na rzecz odwołującego - Balzola Polska Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie kwotę 9 992 zł 00 gr (dziewięć tysięcy
dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa złote zero groszy), tytułem zwrotu części uiszczonych kosztów
postępowania odwoławczego.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
Przewodnicząca: …………………………….
Sygn. akt: KIO 2556/25
Uzasadnienie
Tramwaje Śląskie S.A. (dalej: „Zamawiający”) prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego, na podstawie
ustawy z 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (dalej: „ustawa Pzp” lub „Pzp”), postępowanie o udzielenie
zamówienia publicznego pn. Wykonanie prac w formule „zaprojektuj i wybuduj” dla zadań obejmujących przebudowę
torowiska oraz sieci trakcyjnej na terenie Będzina oraz Dąbrowy Górniczej w ramach Projektu pn.: „Modernizacja i rozwój
infrastruktury tramwajowej w Górnośląsko – Zagłębiowskiej Metropolii – Etap I” współfinansowanego przez Unię
Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko 2021-2027, numer referencyjny UE/JRP/C/280/2025.
Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiejz 11 czerwca 2025 r.
pod numerem 365661-2025. Specyfikacja Warunków Zamówienia (dalej: ”SW Z”), w tym projektowane postanowienia
umowy (dalej: „Umowa”) została opublikowana w tej samej dacie.
Wykonawca Balzola Polska Sp. z o.o. (dalej: „Odwołujący”) wniósł odwołanie wobec postanowień SW Z w którym
zarzucił Zamawiającemu naruszenie przepisów:
I.1. art. 433 pkt 3 ustawy Pzp, art. 8 ustawy Pzp w zw. z art. 3531 kc, art. 647 kc., 651 kc., art. 656 w zw. z art. 632 kc i
634 kc oraz art. 99 ust. 1 ustawy Pzp polegające na sformułowaniu projektowanych postanowień umowy w sposób
sprzeczny z istotą umowy o zamówienie publiczne na roboty budowlane realizowane w trybie zaprojektuj i wybuduj
oraz przenoszący na wykonawcę odpowiedzialność za okoliczności za które wyłączną odpowiedzialność ponosi
Zamawiający tj. za prawidłowość dokonanego opisu przedmiotu zamówienia w tym jego sprzeczności, błędy lub
niejasności i zaniechania w zakresie obowiązku zgodnego z ustawą dokonania opisu przedmiotu zamówienia przez:
-wprowadzenie w § 1 ust. 3 Umowy „Przedmiot zamówienia” postanowień o tym, że „Wykonawca oświadcza, że
zapoznał się z wszelkimi dokumentami dotyczącymi zakresu Umowy, w tym udostępnioną przez Zamawiającego
dokumentacją oraz SW Z, PFU i oświadcza, że nie wnosi w tym zakresie zastrzeżeń w związku z czym
wykonawca nie jest uprawniony do formułowania jakichkolwiek roszczeń w związku z wykryciem ewentualnych
sprzeczności, błędów lub niejasności.”
-wprowadzenie w § 1 ust. 10 Umowy „Przedmiot zamówienia” postanowień o tym, że „Powyższy obowiązek dotyczy
również wszystkich prac (robót, dostaw, usług) które nie są wyraźnie wyszczególnione w SW Z, Umowie i jej
załącznikach a okażą się konieczne do wykonania Przedmiotu Umowy w trakcie realizacji prac projektowych lub
robót budowlanych. W związku z tym takie prace (roboty, dostawy i usługi), o których mowa powyżej, traktowane
będą jako objęte Przedmiotem Umowy oraz zostaną wykonane przez Wykonawcę w ramach Wynagrodzenia”.
-wprowadzenie w § 1 ust. 13 Umowy „Przedmiot zamówienia” postanowień o tym, że „Wykonawca oświadcza, że
rozważył wszystkie stosowane warunki oraz okoliczności w których mają być wykonywane prace, w
szczególności odnośnie wpływu tych okoliczności na wykonane roboty, wartość Umowy (włączając w to wahania
kosztów i dostępność siły roboczej, organizacji pracy) oraz otrzymał od Zamawiającego wszelkie niezbędne
dane, mogące mieć wpływ na ryzyka i okoliczności realizacji Przedmiotu Umowy.”
I.2. art. 8 ust. 1 ustawy Pzp w zw. 3531 kc, art. 5 kc w zw. z art.627 kc, 647 kc, art. 652 kc, poprzez nadużycie pozycji
dominującej organizatora przetargu, ukształtowanie postanowień przyszłej umowy w sposób sprzeczny z naturą
stosunku prawnego, zasadą równowagi stron i wprost przepisami prawa i przyznanie sobie przez Zamawiającego, w
sposób niezgodny z prawem, w § 9 ust. 12, § 9 ust. 14 i ust 16 Umowy a także § 9 ust 12 Umowy i § 4 pkt 3) Umowy
uprawnienia do odmowy dokonania odbioru od Wykonawcy dokumentacji projektowej oraz wykonanych robót, na
wypadek stwierdzenia wystąpienia w nich jakichkolwiek wad w tym nieistotnych, a także uprawnienia do odmowy
dokonania zapłaty do czasu dokonania odbioru „bez uwag”, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami
dokonanie odbioru aktualizującego obowiązek zapłaty jest obowiązkiem inwestora i nie może być uzależnione od
bezusterkowego wykonania działa czy obiektu.
I.3. art. 433 pkt 3, art. 8 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z z art. 3531, art. 627 i art 647 kc poprzez nadużycie pozycji dominującej
organizatora przetargu, ukształtowanie postanowień przyszłej umowy w sposób sprzeczny z naturą stosunku
prawnego, zasadą równowagi stron i wprost przepisami prawa poprzez określenie w § 6 ust. 1 - 3 Umowy, że za
termin wykonania każdego z etapów zamówienia jak i termin wykonania przedmiotu umowy uważa się dzień
podpisania protokołu odbioru podczas gdy datą wykonania zobowiązań wykonawcy czy to z umowy o roboty
budowlane czy umowy o dzieło jest data zakończenia robót i zgłoszenia gotowości do odbioru, potwierdzone
protokołem odbioru, który ma charakter pokwitowania spełniania świadczenia w rozumieniu art. 462 kc. ale nie może
stanowić o dacie wykonania zobowiązań umownych przez wykonawcę.
I.4. art. 447 ust. 1 pkt 1) ustawy Pzp poprzez zastrzeżenie w § 7 ust. 18, 19 oraz § 10 ust 5 Umowy, że warunkiem
zapłaty każdej faktury będzie przedstawienie przez Wykonawcę Zamawiającemu oświadczeń podwykonawców wg.
załącznika nr 4 o braku wymagalnych wierzytelności i zwolnieniu Zamawiającego z odpowiedzialności podczas gdy:
1)przedstawienie dowodów zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawców lub dalszych podwykonawców może
warunkować drugiej i następnej części należnego wynagrodzenia za odebrane roboty;
2)zapłata części wynagrodzenia na rzecz wykonawcy może być uwarunkowana przedstawieniem dowodów zapłaty
wymagalnego wynagrodzenia na rzecz podwykonawców i dalszych podwykonawców
I.5 art. 433 pkt 4) ustawy Pzp, art. 8 ustawy Pzp w zw. z art. 3531 kc oraz art. 5 kc poprzez zastrzeżenie w § 10 ust 26
ale również § 15 ust 5 uprawienia Zamawiającego do jednostronnego ograniczenia zakresu umowy przy czym w §10
ust. 26 Umowy o 20% a w § 15 ust. 5 Umowy aż o 70% wartości umowy co w tym drugim przypadku jest nadmierne i
nieproporcjonalne, podważa celowość zawarcia umowy, a ponadto przyczyny ograniczenia zakresu umowy
wskazane w § 15 ust 5 tj. brak możliwości planowanego finansowania projektu są przeszkodą do zawarcia umowy
czy też podstawą do unieważnienia postępowania ale nie do jednostronnego ograniczenia zakresu umowy bez prawa
wykonawcy do żądania odszkodowania.
Mając na uwadze powyższe, Odwołujący wniósł o nakazanie Zamawiającemu dokonania:
1) w zakresie zarzutu nr I.1 – zmianę w § 1 ust. 3 Umowy poprzez jego usunięcie, zmianę §1 ust.10 Umowy poprzez
jego usuniecie oraz zmianę § 1 ust 13 poprzez zastąpienie jego dotychczasowego brzmienia zgodnie z którym
„Wykonawca oświadcza, że rozważył wszystkie stosowane warunki oraz okoliczności w których mają być
wykonywane prace, w szczególności odnośnie wpływu tych okoliczności na wykonane roboty, wartość Umowy
(włączając w to wahania kosztów i dostępność siły roboczej, organizacji pracy) oraz otrzymał od Zamawiającego
wszelkie niezbędne dane, mogące mieć wpływ na ryzyka i okoliczności realizacji Przedmiotu Umowy” zapisem
„Wykonawca oświadcza, że w oparciu o dokumenty udostępnione przez Zamawiającego na etapie przetargu
rozważył wszystkie stosowane warunki oraz okoliczności w których mają być wykonywane prace, w szczególności
odnośnie wpływu tych okoliczności na wykonane roboty, wartość Umowy (włączając w to wahania kosztów i
dostępność siły roboczej, organizacji pracy).”
2) w zakresie zarzutu I.2:
-zmianę w § 4 pkt 3) Umowy w następujący sposób „zapłata Wykonawcy należnego wynagrodzenia za prawidłowo
wykonany i odebrany Przedmiot Umowy zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy”,
-zmianę w § 9 ust. 12: „Do obowiązków Wykonawcy należy dołączenie do każdej dokumentacji projektowej,
stanowiącej przedmiot odbioru pisemnego oświadczenia, że dostarczona dokumentacja projektowa jest
wykonana zgodnie z Umową, obowiązującymi przepisami, normami oraz że została przekazana w stanie pełnym
i jest kompletna z punktu widzenia celu, dla którego została wykonana. Pisemne oświadczenie, o którym mowa w
tym ustępie, stanowi integralną część przedmiotu odbioru”
-zmianę w § 9 ust 14 Umowy: „Odbiór końcowy dokumentacji projektowej dla każdego Zadania (Etap I), w tym
weryfikacja dokumentacji przez Zamawiającego oraz Inżyniera Kontraktu odbywa się na zasadach określonych w
SWZ oraz w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania kompletnego opracowania.
-zmianę w § 9 ust. 16 Umowy: „Z zastrzeżeniem procedury odbiorowej przewidzianej dla dokumentacji projektowej w
PFU, w razie stwierdzenia wad lub braków dokumentacji projektowej objętej Przedmiotem Umowy w trakcie
wykonywania Umowy lub w czasie odbioru dokumentacji lub jej części, a także w trakcie realizacji robót
budowlanych prowadzonych na podstawie tej dokumentacji - Wykonawca zobowiązuje się do usunięcia
stwierdzonych wad lub braków. W przypadku stwierdzenia wad lub braków dokumentacji projektowej w trakcie
procedury odbioru, zgodnie z PFU, Wykonawca zobowiązany jest usunąć te wady lub braki w terminach
wskazanych przez Zamawiającego w protokole odbioru. W przypadku stwierdzenia wad lub braków na
późniejszym etapie, tj. już po odbiorze dokumentacji, Wykonawca zobowiązany jest usunąć te wady lub braki w
terminie wyznaczonym przez Zamawiającego na piśmie, nie krótszym jednak niż 6 dni.
-zmianę w § 9 cześć II Odbiory w zakresie robót budowlanych ust. 12 Umowy,
„Jeśli w toku czynności odbioru zostaną stwierdzone wady nieistotne:
a)jeżeli wady można usunąć i umożliwiają użytkowanie Przedmiotu Umowy zgodnie z przeznaczeniem, Zamawiający
dokona odbioru końcowego wyznaczając termin usunięcia wad;
b)jeżeli wad nie można usunąć i umożliwiają użytkowanie przedmiotu odbioru zgodnie z przeznaczeniem i nie
zagrażają bezpieczeństwu życia i zdrowia ludzi, Zamawiający może obniżyć odpowiednio wynagrodzenie
Wykonawcy.
3) W zakresie zarzutu I.3 poprzez zmianę § 6 ust 3-5 poprzez zapisanie w każdym ze wskazanych postanowień umowy,
że terminem wykonania etapu oraz terminem wykonania Przedmiotu Umowy jest data zgłoszenia zakończenia prac
czy robót danego Etapu pod warunkiem dokonania odbioru”.
4) W zakresie zarzutu I.4 przez zmianę w §7 ust 18 i 19 oraz §10 ust 5 i zastąpienie obowiązku złożenia oświadczenia
podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy obowiązkiem złożenia dowodów zapłaty na rzecz podwykonawców jako
warunek zapłaty drugiej i kolejnych f-r wykonawcy.
5) W zakresie zarzutu I.5 przez usuniecie §15 ust 5 Umowy.
Zamawiający w pisemnej odpowiedzi na odwołanie oświadczył, że uwzględnia odwołanie w części, tj. odnośnie:
1)zarzutu nr I.1 w zakresie treści § 1 ust. 3 Umowy w części „w związku z czym Wykonawca nie jest uprawniony do
formułowania jakichkolwiek roszczeń w związku z wykryciem ewentualnych sprzeczności, błędów lub niejasności”,
Zamawiający dokona zmiany SW Z poprzez nadanie § 1 ust. 3 Umowy treści: "W ykonawca oświadcza, że zapoznał
się z wszelkimi dokumentami dotyczącymi zakresu Umowy, w tym udostępnioną przez Zamawiającego
dokumentacją oraz SWZ, PFU i oświadcza, że nie wnosi w tym zakresie zastrzeżeń."
2) zarzutu nr I.2 w zakresie:
a)treści § 4 pkt 3) Umowy, Zamawiający dokona zmiany SW Z poprzez nadanie § 4 pkt 3) Umowy następującej treści:
„zapłata Wykonawcy należnego wynagrodzenia za prawidłowo wykonany i odebrany Przedmiot Umowy zgodnie z
postanowieniami niniejszej Umowy”
b)treści § 9 ust. 12 Umowy, Zamawiający dokona zmiany SW Z poprzez nadanie § 9 ust. 12 Umowy następującej
treści: "Do obowiązków Wykonawcy należy dołączenie do każdej dokumentacji projektowej, stanowiącej przedmiot
odbioru pisemnego oświadczenia, że dostarczona dokumentacja projektowa jest wykonana zgodnie z Umową,
obowiązującymi przepisami, normami oraz że została przekazana w stanie pełnym i jest kompletna z punktu
widzenia celu, dla którego została wykonana. Pisemne oświadczenie, o którym mowa w tym ustępie, stanowi
integralną część przedmiotu odbioru”
c) treści § 9 ust. 16 Umowy, Zamawiający dokona zmiany SW Z poprzez nadanie § 9 ust. 16 Umowy treści:„Z
zastrzeżeniem procedury odbiorowej przewidzianej dla dokumentacji projektowej w PFU, w razie stwierdzenia wad lub
braków dokumentacji projektowej objętej Przedmiotem Umowy w trakcie wykonywania Umowy lub w czasie odbioru
dokumentacji lub jej części, a także w trakcie realizacji robót budowlanych prowadzonych na podstawie tej
dokumentacji - Wykonawca zobowiązuje się do usunięcia stwierdzonych wad lub braków. W przypadku stwierdzenia
wad lub braków dokumentacji projektowej w trakcie procedury odbioru, zgodnie z PFU, Wykonawca zobowiązany jest
usunąć te wady lub braki w terminach wskazanych przez Zamawiającego w protokole odbioru. W przypadku
stwierdzenia wad lub braków na późniejszym etapie, tj. już po odbiorze dokumentacji, Wykonawca zobowiązany jest
usunąć te wady lub braki w terminie wyznaczonym przez Zamawiającego na piśmie, nie krótszym jednak niż 6 dni."
d) treści § 9 Część II ust. 12 Umowy, Zamawiający dokona zmiany SW Z poprzez nadanie § 9 Cześć II ust. 12 Umowy
następującej treści: „Jeśli w toku czynności odbioru zostaną stwierdzone wady nieistotne to Zamawiający:
a) dokona odbioru końcowego wyznaczając termin usunięcia wad, jeżeli wady można usunąć i umożliwiają użytkowanie
Przedmiotu Umowy zgodnie z przeznaczeniem;
b) może obniżyć odpowiednio wynagrodzenie Wykonawcy, jeżeli wad nie można usunąć i umożliwiają użytkowanie
przedmiotu odbioru zgodnie z przeznaczeniem i nie zagrażają bezpieczeństwu życia i zdrowia ludzi,"
3) zarzutu nr I.4 w części dotyczącej zapłaty drugiej i następnych części wynagrodzenia umownego oraz zakresu
wstrzymania zapłaty wynagrodzenia umownego:
a) § 7 ust. 18 i 19 Umowy Zamawiający dokona zmiany SW Z poprzez nadanie § 7 ust. 18 i 19 Umowy odpowiednio
następującej treści:
„18. Przed dokonaniem zapłaty przez Zamawiającego za wykonany Przedmiot Umowy (dotyczy wyłącznie drugiej i
następnych części Wynagrodzenia) Wykonawca zobowiązany jest przedłożyć Zamawiającemu pisemne
Oświadczenia Podwykonawców lub dalszych Podwykonawców (według wzoru stanowiącego załącznik nr 4)
uzupełnione o nazwę i numer Zadania, którego dotyczy, podpisane przez upoważnioną osobę, o uregulowaniu przez
Wykonawcę wobec Podwykonawców lub dalszych Podwykonawców, wszelkich wymagalnych na dzień podpisania
przedmiotowego oświadczenia zobowiązań i płatności oraz o zrzeczeniu się jakichkolwiek roszczeń Podwykonawców
lub dalszych Podwykonawców w stosunku do Zamawiającego. Zamawiający jest uprawniony do wstrzymania zapłaty
Wynagrodzenia na rzecz Wykonawcy wyłącznie w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu Podwykonawcy lub
dalszego Podwykonawcy wynikającemu z umowy o podwykonawstwo lub o dalsze podwykonawstwo za wykonanie
robót określonych w Oświadczeniu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, do czasu przedłożenia tego Oświadczenia.
W takim wypadku Wykonawca nie jest uprawniony do naliczania Zamawiającemu odsetek ustawowych od
wstrzymanej płatności.
19. Niezależnie od powyższego obowiązku (dotyczy wyłącznie drugiej i następnych części Wynagrodzenia), w przypadku,
gdy termin płatności wynagrodzenia przysługującego Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy z tytułu wykonania
Przedmiotu Umowy objętych oświadczeniem, którego wzór stanowi załącznik nr 4, przypada po dniu złożenia tego
oświadczenia, Wykonawca zobowiązany jest przedłożyć Zamawiającemu kolejne oświadczenie Podwykonawcy lub
dalszego Podwykonawcy według tego wzoru, w terminie 5 dni od dnia otrzymania przez niego tego wynagrodzenia od
Wykonawcy. Zamawiający jest uprawniony do wstrzymania zapłaty wynagrodzenia na rzecz Wykonawcy za kolejne
wykonane roboty do czasu przedłożenia oświadczenia, o którym mowa w zdaniu poprzednim. W takim wypadku
Wykonawca nie jest uprawniony do naliczania Zamawiającemu odsetek ustawowych od wstrzymanej płatności.”
b) treści § 10 ust. 5 Umowy, Zamawiający dokona zmiany SW Z poprzez nadanie § 10 ust. 5 Umowy następującej treści:
„Zamawiający reguluje należność na podstawie faktur Wykonawcy oddzielnie dla każdego Zadania, przelewem na
rachunek bankowy Wykonawcy ……………….. w terminie do 30 dni od daty doręczenia prawidłowo wystawionej pod
względem formalnym, merytorycznym i rachunkowym faktury wraz z dokumentami rozliczeniowymi oraz
Oświadczeniem Podwykonawcy lub dalszego Podwykonawcy według wzoru określonego w załączniku nr 4 (dotyczy
wyłącznie drugiej i następnych części Wynagrodzenia) oraz zestawieniem podwykonawców według wzoru określonego
w załączniku nr 5. W przypadku, gdy termin zapłaty należności przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od
pracy za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, o których mowa
powyżej. W przypadku stwierdzenia przez Zamawiającego lub Inżyniera Kontraktu niedołączenia przez Wykonawcę do
faktury któregokolwiek z dokumentów określonych w tym paragrafie, Wykonawca zobowiązany będzie do jego
przedłożenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania od Zamawiającego lub Inżyniera Kontraktu.”
Wskazując na powyższe, Zamawiający wniósł o oddalenie odwołania w pozostałym zakresie, tj. w zakresie:
a) zarzutu nr I.1 – dotyczącego treści § 1 ust. 3 Umowy w części „Wykonawca oświadcza, że zapoznał się z wszelkimi
dokumentami dotyczącymi zakresu Umowy, w tym udostępnioną przez Zamawiającego dokumentacją oraz SW Z,
PFU i oświadcza, że nie wnosi w tym zakresie zastrzeżeń.", § 1 ust. 10 Umowy, § 1 ust. 13 Umowy;
b) zarzutu nr I.2 – dotyczącego treści § 9 ust 14 Umowy;
c) zarzutu nr I.3 – dotyczącego treści § 6 ust. 3-5 Umowy;
d) zarzutu nr I.4 – dotyczącego treści - § 7 ust 18 i 19, § 10 ust. 5 Umowy w części odnoszącej się do oświadczenia
podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy;
e) zarzutu nr I.5 – dotyczącego treści - § 15 ust. 5 Umowy.
W piśmie procesowym z 23 lipca 2025 r., Odwołujący z wniósł o umorzenie postępowania w części
uwzględnionej przez Zamawiającego. Odwołujący podtrzymał zarzuty odwołania oznaczone nr I.4 i nr I.5 dotyczące§ 7
ust. 18 i 19 oraz § 10 ust. 5 w części dotyczącej oświadczenia podwykonawcy jako warunku dokonania zapłaty na rzecz
wykonawcy. W pozostałym zakresie Odwołujący cofnął odwołanie. Odwołujący wniósł o umorzenie postępowania
odpowiednio na podstawie art. 568 pkt 1 albo pkt 3 w związku z art. 522 ustawy Pzp.
Krajowa Izba Odwoławcza (w treści także: „KIO” lub „Izba”) stwierdziła, że odwołanie nie zawiera braków
formalnych. Wpis w prawidłowej wysokości został wniesiony w ustawowym terminie. Nie została wypełniona żadna z
przesłanek skutkujących odrzuceniem odwołania, o których mowa w art. 528 ustawy Pzp.
Na posiedzeniu z udziałem stron Odwołujący oświadczył, że podtrzymuje zarzut nr I.4 dotyczące § 7 ust. 18 i 19 oraz §
10 ust. 5 w części dotyczącej oświadczenia podwykonawcy jako warunku dokonania zapłaty na rzecz wykonawcy oraz
zarzut nr I.5 dotyczący § 10 ust. 2 6 i § 15 ust. 5 Umowy.
Wobec częściowego uwzględnienia odwołania oraz częściowego wycofania odwołania, postępowanie w zakresie
zarzutów nr I.1., nr I.2, nr I.3 podlegało umorzeniu. Tym samym rozpoznaniu przez Izbę podlegały zarzuty nr I.4 i nr I.5
odwołania.
Krajowa Izba Odwoławcza rozpoznając odwołanie, uwzględniając dokumentację postępowania oraz stanowiska
zaprezentowane w sprawie, ustaliła i zważyła co następuje:
Odwołujący legitymuje się uprawnieniem do skorzystania w przedmiotowym postępowaniu ze środków ochrony
prawnej. Zostały bowiem wypełnione przesłanki, o których mowa w art. 505 ust. 1 ustawy Pzp.
Następnie Izba ustaliła, co następuje:
Zgodnie z § 1 Wzoru umowy, stanowiącego załącznik nr 9 do SWZ:
1.Przedmiotem Umowy jest wykonanie dokumentacji projektowej, uzyskanie niezbędnych decyzji administracyjnych oraz
realizacja na podstawie tej dokumentacji robót budowlanych i wykonanie dokumentacji powykonawczej oddzielnie dla
każdego z niżej wymienionych zadań inwestycyjnych pn.:
•„Przebudowa torowiska tramwajowego i sieci trakcyjnej w Będzinie w ciągu Al. H. Kołłątaja od"Nerki" do skrzyżowania
z ul. Paryską” – zadanie 1 (zwane w Umowie „Zadanie 1”),
•„Przebudowa torowiska tramwajowego i sieci trakcyjnej w Będzinie w ciągu Al. H. Kołłątaja od skrzyżowania z ul.
Koszelew do granicy miasta z Dąbrową Górniczą” – zadanie 2 (zwane w Umowie „Zadanie 2”),
•„Przebudowa sieci trakcyjnej w ciągu Al. H. Kołłątaja na odcinku od skrzyżowania z ul. Paryską do skrzyżowania z ul.
Koszelew” – zadanie 3 (zwane w Umowie „Zadanie 3”),
•„Przebudowa torowiska tramwajowego w Dąbrowie Górniczej wzdłuż DW 910 na odcinku od pętli KW K Paryż do
granicy z Będzinem” – zadanie 7 (zwane w Umowie „Zadanie 7”), w ramach realizacji Projektu pn.: „Modernizacja i
rozwój infrastruktury tramwajowej w Górnośląsko – Zagłębiowskiej Metropolii – Etap I” współfinansowanego przez
Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 (zwane w Umowie odpowiednio „Przedmiot Umowy”, każde oddzielnie również
„Zadanie” lub łącznie „Zadania” i „Projekt”).
2.Zakres Przedmiotu Umowy, obowiązki i wymagania w stosunku do Wykonawcy określone zostały w SW Z, w tym w
Umowie i w Programie Funkcjonalno-Użytkowym (dalej jako „PFU”) oraz w ofercie Wykonawcy, które stanowią
załączniki do Umowy.
(…)
Stosownie do § 6 Umowy:
1.Całość Przedmiotu Umowy Wykonawca wykona w terminie 27 miesięcy od dnia zawarcia Umowy tj. do dnia …… r.
Wskazany w niniejszym ustępie termin jest planowanym terminem wykonania Umowy (zamówienia) z zachowaniem
etapów i terminów pośrednich określonych poniżej.
(…)
W § 7 ust. 18 i 19 Umowy zostało określone:
18.Przed dokonaniem zapłaty przez Zamawiającego za wykonany Przedmiot Umowy
Wykonawca zobowiązany jest przedłożyć Zamawiającemu pisemne Oświadczenia Podwykonawców lub dalszych
Podwykonawców (według wzoru stanowiącego załącznik nr 4) uzupełnione o nazwę i numer Zadania, którego
dotyczy, podpisane przez upoważnioną osobę, o uregulowaniu przez Wykonawcę wobec Podwykonawców lub
dalszych Podwykonawców, wszelkich wymagalnych na dzień podpisania przedmiotowego oświadczenia
zobowiązań i płatności oraz o zrzeczeniu się jakichkolwiek roszczeń Podwykonawców lub dalszych
Podwykonawców w stosunku do Zamawiającego. Zamawiający jest uprawniony do wstrzymania zapłaty
wynagrodzenia na rzecz Wykonawcy do czasu przedłożenia Oświadczenia, o którym mowa w zdaniu pierwszym.
W takim wypadku Wykonawca nie jest uprawniony do naliczania Zamawiającemu odsetek ustawowych od
wstrzymanej płatności.
19.Niezależnie od powyższego obowiązku, w przypadku, gdy termin płatności wynagrodzenia przysługującego
Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy z tytułu wykonania Przedmiotu Umowy objętych oświadczeniem,
którego wzór stanowi załącznik nr 4, przypada po dniu złożenia tego oświadczenia, Wykonawca zobowiązany jest
przedłożyć Zamawiającemu kolejne oświadczenie Podwykonawcy lub dalszego Podwykonawcy według tego
wzoru, w terminie 5 dni od dnia otrzymania przez niego tego wynagrodzenia od Wykonawcy. Zamawiający jest
uprawniony do wstrzymania zapłaty wynagrodzenia na rzecz Wykonawcy za kolejne wykonane roboty do czasu
przedłożenia oświadczenia, o którym mowa w zdaniu poprzednim. W takim wypadku Wykonawca nie jest
uprawniony do naliczania Zamawiającemu odsetek ustawowych od wstrzymanej płatności.
§10 Umowy określa:
1. Za wykonanie Przedmiotu Umowy Zamawiający zapłaci Wykonawcy całkowite ryczałtowe wynagrodzenie w wysokości
netto …………… zł (słownie: ………….złotych 00/100) powiększone o należny podatek od towarów i usług w
obowiązującej stawce w łącznej wysokości ………….. zł (słownie: …………… złotych 00/100), co na dzień zawarcia
Umowy daje kwotę brutto ………… zł (słownie: ……………….. złotych 00/100) (w Umowie jako „Wynagrodzenie”),
zgodnie z poniższym podziałem:
1) Wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie Zadania 1 pn.: „Przebudowa torowiska tramwajowego i sieci trakcyjnej w
Będzinie w ciągu Al. H. Kołłątaja od "Nerki" do skrzyżowania z ul. Paryską” w wysokości netto …. zł (słownie: …
złotych 00/100), powiększone o należny podatek od towarów i usług w obowiązującej stawce w łącznej wysokości … zł
(słownie: … złotych 00/100), co na dzień zawarcia Umowy daje kwotę brutto … zł (słownie: … złotych 00/100) (dalej
jako „Wynagrodzenie za Zadanie 1”), zgodnie z poniższym podziałem:
a.Wynagrodzenie za wykonanie Etapu I (3% Wynagrodzenia za Zadanie 1)netto: ……………………… zł (słownie:
…………………….. złotych 00/100) podatek VAT: …… zł (słownie: …………. złotych 00/100) według stawki VAT
……. % brutto: …………………….. zł (słownie: …….……… złotych 00/100). Rozliczenie wynagrodzenia za wykonanie
Etapu I będzie dokonane w następujący sposób:
i.40% wynagrodzenia za wykonanie Etapu I – podstawą do wystawienia przez Wykonawcę faktury częściowej z tego tytułu
będzie zatwierdzony przez Zamawiającego protokół odbioru częściowego prac projektowych dla Zadania 1
obejmujących co najmniej złożenie przez niego ostatniego wniosku o wydanie decyzji administracyjnej umożliwiającej
realizację robót budowlanych;
ii.60% wynagrodzenia za wykonanie Etapu I – podstawą do wystawienia przez Wykonawcę faktury częściowej z tego tytułu
będzie zatwierdzony przez Zamawiającego protokół odbioru końcowego prac projektowych dla Zadania 1
obejmujących m.in. uzyskanie ostatniej decyzji na realizacje robót budowlanych;
b.Wynagrodzenie za wykonanie Etapu II (97% Wynagrodzenia za Zadanie 1)netto: …………… zł (słownie:
…………………….. złotych 00/100) podatek VAT: ……… zł (słownie: …… złotych 00/100) według stawki VAT …….
% brutto: …………………….. zł (słownie: …….……………… złotych 00/100). Rozliczenie wynagrodzenia za
wykonanie Etapu II będzie następowało etapami zgodnie z podziałem i wartościami robót określonymi w HRF w
okresach miesięcznych do limitu 90% Wynagrodzenia za Zadanie 1 na podstawie faktur częściowych dostarczonych
Zamawiającemu wraz z kompletem dokumentów rozliczeniowych. Podstawą do wystawienia faktury częściowej przez
Wykonawcę za wykonywanie robót budowlanych objętych Etapem II w ramach Zadania 1 będzie zatwierdzony przez
Zamawiającego protokół odbioru częściowego robót budowlanych. Podstawą do wystawienia faktury końcowej przez
Wykonawcę (w wysokości pozostałego 10% Wynagrodzenia za Zadanie 1 – tj. różnicy pomiędzy wypłaconym
dotychczas wynagrodzeniem, a Wynagrodzeniem za Zadanie 1) będzie dokonanie odbioru końcowego robót
budowlanych dla Zadania 1.
2) Wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie Zadanie 2 pn.: „Przebudowa torowiska tramwajowego i sieci trakcyjnej w
Będzinie w ciągu Al. H. Kołłątaja od skrzyżowania z ul. Koszelew do granicy miasta z Dąbrową Górniczą” w wysokości
netto …. zł (słownie: … złotych 00/100), powiększone o należny podatek od towarów i usług w obowiązującej stawce w
łącznej wysokości … zł (słownie: … złotych 00/100), co na dzień zawarcia Umowy daje kwotę brutto … zł (słownie: …
złotych 00/100), (dalej jako „Wynagrodzenie za Zadanie 2”), zgodnie z poniższym podziałem:
a.Wynagrodzenie za wykonanie Etapu I (3% Wynagrodzenia za Zadanie 2)netto: ……………………… zł (słownie:
…………………….. złotych 00/100) podatek VAT: …… zł (słownie: …………. złotych 00/100) według stawki VAT
……. % brutto: …………………….. zł (słownie: …….……… złotych 00/100). Rozliczenie wynagrodzenia za wykonanie
Etapu I będzie dokonane w następujący sposób:
i.40% wynagrodzenia za wykonanie Etapu I – podstawą do wystawienia przez Wykonawcę faktury częściowej z tego tytułu
będzie zatwierdzony przez Zamawiającego protokół odbioru częściowego prac projektowych dla Zadania 2
obejmujących co najmniej złożenie przez niego ostatniego wniosku o wydanie decyzji administracyjnej umożliwiającej
realizację robót budowlanych;
ii.60% Wynagrodzenia za wykonanie Etapu I – podstawą do wystawienia przez Wykonawcę faktury częściowej z tego
tytułu będzie zatwierdzony przez Zamawiającego protokół odbioru końcowego prac projektowych dla Zadania 2
obejmujących m.in. uzyskanie ostatniej decyzji na realizacje robót budowlanych;
b.Wynagrodzenie za wykonanie Etapu II (97% Wynagrodzenia za Zadanie 2)netto: …………… zł (słownie:
…………………….. złotych 00/100) podatek VAT: ……… zł (słownie: …… złotych 00/100) według stawki VAT …….
% brutto: …………………….. zł (słownie: …….……………… złotych 00/100). Rozliczenie wynagrodzenia za
wykonanie Etapu II będzie następowało etapami zgodnie z podziałem i wartościami robót określonymi w HRF w
okresach miesięcznych do limitu 90% Wynagrodzenia za Zadanie 2, na podstawie faktur częściowych dostarczonych
Zamawiającemu wraz z kompletem dokumentów rozliczeniowych. Podstawą do wystawienia faktury częściowej przez
Wykonawcę za wykonywanie robót budowlanych objętych Etapem II w ramach Zadania 2 będzie zatwierdzony przez
Zamawiającego protokół odbioru częściowego robót budowlanych. Podstawą do wystawienia faktury końcowej przez
Wykonawcę (w wysokości pozostałego 10% Wynagrodzenia za Zadanie 2 – tj. różnicy pomiędzy wypłaconym
dotychczas wynagrodzeniem, a Wynagrodzeniem za Zadanie 2) będzie dokonanie odbioru końcowego robót
budowlanych dla Zadania 2.
3) Wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie Zadania 3 pn.: „Przebudowa sieci trakcyjnej w ciągu Al. H. Kołłątaja na
odcinku od skrzyżowania z ul. Paryską do skrzyżowania z ul. Koszelew” w wysokości netto …. zł (słownie: … złotych
00/100), powiększone o należny podatek od towarów i usług w obowiązującej stawce w łącznej wysokości … zł
(słownie: … złotych 00/100), co na dzień zawarcia Umowy daje kwotę brutto … zł (słownie: … złotych 00/100), (dalej
jako „Wynagrodzenie za Zadanie 3”), zgodnie z poniższym podziałem:
a.Wynagrodzenie za wykonanie Etapu I (3% Wynagrodzenia za Zadanie 3)netto: ……………………… zł (słownie:
…………………….. złotych 00/100) podatek VAT: …… zł (słownie: …………. złotych 00/100) według stawki VAT
……. % brutto: …………………….. zł (słownie: …….……… złotych 00/100). Rozliczenie wynagrodzenia za wykonanie
Etapu I będzie dokonane w następujący sposób:
i.40% wynagrodzenia za wykonanie Etapu I – podstawą do wystawienia przez Wykonawcę faktury częściowej z tego tytułu
będzie zatwierdzony przez Zamawiającego protokół odbioru częściowego prac projektowych dla Zadania 3
obejmujących co najmniej złożenie przez niego ostatniego wniosku o wydanie decyzji administracyjnej umożliwiającej
realizację robót budowlanych;
ii.60% wynagrodzenia za wykonanie Etapu I – podstawą do wystawienia przez Wykonawcę faktury częściowej z tego tytułu
będzie zatwierdzony przez Zamawiającego protokół odbioru końcowego prac projektowych dla Zadania 3
obejmujących m.in. uzyskanie ostatniej decyzji na realizacje robót budowlanych;
b.Wynagrodzenie za wykonanie Etapu II (97% Wynagrodzenia za Zadanie 3)netto: …………… zł (słownie:
…………………….. złotych 00/100) podatek VAT: ……… zł (słownie: …… złotych 00/100) według stawki VAT …….
% brutto: …………………….. zł (słownie: …….……………… złotych 00/100). Rozliczenie wynagrodzenia za
wykonanie Etapu II będzie następowało etapami zgodnie z podziałem i wartościami robót określonymi w HRF w
okresach miesięcznych do limitu 90% Wynagrodzenia za Zadanie 3 na podstawie faktur częściowych dostarczonych
Zamawiającemu wraz z kompletem dokumentów rozliczeniowych. Podstawą do wystawienia faktury częściowej przez
Wykonawcę za wykonywanie robót budowlanych objętych Etapem II w ramach Zadania 3 będzie zatwierdzony przez
Zamawiającego protokół odbioru częściowego robót budowlanych. Podstawą do wystawienia faktury końcowej przez
Wykonawcę (w wysokości pozostałego 10% Wynagrodzenia za Zadanie 3 – tj. różnicy pomiędzy wypłaconym
dotychczas wynagrodzeniem, a Wynagrodzeniem za Zadanie 3) będzie dokonanie odbioru końcowego robót
budowlanych dla Zadania 3.
4) Wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie Zadania 7 pn.: „Przebudowa torowiska tramwajowego w Dąbrowie Górniczej
wzdłuż DW 910 na odcinku od pętli KW K Paryż do granicy z Będzinem” w wysokości netto …. zł (słownie: … złotych
00/100), powiększone o należny podatek od towarów i usług w obowiązującej stawce w łącznej wysokości … zł
(słownie: … złotych 00/100), co na dzień zawarcia Umowy daje kwotę brutto … zł (słownie: … złotych 00/100), (dalej
jako „Wynagrodzenie za Zadanie 7”), zgodnie z poniższym podziałem:
a.Wynagrodzenie za wykonanie Etapu I (3% Wynagrodzenia za Zadanie 7)netto: ……………………… zł (słownie:
…………………….. złotych 00/100) podatek VAT: …… zł (słownie: …………. złotych 00/100) według stawki VAT
……. % brutto: …………………….. zł (słownie: …….……… złotych 00/100). Rozliczenie wynagrodzenia za wykonanie
Etapu I będzie dokonane w następujący sposób:
i.40% wynagrodzenia za wykonanie Etapu I – podstawą do wystawienia przez Wykonawcę faktury częściowej z tego tytułu
będzie zatwierdzony przez Zamawiającego protokół odbioru częściowego prac projektowych dla Zadania 7
obejmujących co najmniej złożenie przez niego ostatniego wniosku o wydanie decyzji administracyjnej umożliwiającej
realizację robót budowlanych;
ii.60% wynagrodzenia za wykonanie Etapu I – podstawą do wystawienia przez Wykonawcę faktury częściowej z tego tytułu
będzie zatwierdzony przez Zamawiającego protokół odbioru końcowego prac projektowych dla Zadania 7
obejmujących m.in. uzyskanie ostatniej decyzji na realizacje robót budowlanych;
b.Wynagrodzenie za wykonanie Etapu II (97% Wynagrodzenia za Zadanie 7)netto: …………… zł (słownie:
…………………….. złotych 00/100) podatek VAT: ……… zł (słownie: ……. złotych 00/100) według stawki VAT …….
% brutto: …………………….. zł (słownie: …….……………… złotych 00/100). Rozliczenie wynagrodzenia za
wykonanie Etapu II będzie następowało etapami zgodnie z podziałem i wartościami robót określonymi w HRF w
okresach miesięcznych do limitu 90% Wynagrodzenia dla Zadania 7 na podstawie faktur częściowych dostarczonych
Zamawiającemu wraz z kompletem dokumentów rozliczeniowych. Podstawą do wystawienia faktury częściowej przez
Wykonawcę za wykonywanie robót budowlanych objętych Etapem II w ramach Zadania 7 będzie zatwierdzony przez
Zamawiającego protokół odbioru częściowego robót budowlanych. Podstawą do wystawienia faktury końcowej przez
Wykonawcę (w wysokości pozostałego 10% Wynagrodzenia za Zadanie 7 – tj. różnicy pomiędzy wypłaconym
dotychczas wynagrodzeniem, a Wynagrodzeniem za Zadanie 7) będzie dokonanie odbioru końcowego robót
budowlanych dla Zadania 7.
(…)
5.Zamawiający reguluje należność na podstawie faktur Wykonawcy oddzielnie dla każdego Zadania, przelewem na
rachunek bankowy Wykonawcy ……………….. w terminie do 30 dni od daty doręczenia prawidłowo wystawionej
pod względem formalnym, merytorycznym i rachunkowym faktury wraz z dokumentami rozliczeniowymi oraz
Oświadczeniem Podwykonawcy lub dalszego Podwykonawcy według wzoru określonego w załączniku nr 4 oraz
zestawieniem podwykonawców według wzoru określonego w załączniku nr 5. W przypadku, gdy termin zapłaty
należności przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy za ostatni dzień terminu uważa się następny
dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, o których mowa powyżej. W przypadku stwierdzenia przez
Zamawiającego lub Inżyniera Kontraktu niedołączenia przez Wykonawcę do faktury któregokolwiek z dokumentów
określonych w tym paragrafie, Wykonawca zobowiązany będzie do jego przedłożenia w terminie 7 dni od dnia
otrzymania wezwania od Zamawiającego lub Inżyniera Kontraktu.
Zgodnie z §10 ust. 26 Umowy: 26.Zamawiający zastrzega sobie prawo do ograniczenia Przedmiotu Umowy na
każdym etapie jego realizacji. Ograniczenie Przedmiotu Umowy będzie skutkowało pomniejszeniem Wynagrodzenia do
wartości prac faktycznie wykonanych. Zamawiający nie zamierza ograniczać Przedmiotu Umowy o więcej niż 20%, zatem
minimalna wartość świadczenia ze strony Zamawiającego wyniesie co najmniej 80% wartości Wynagrodzenia.
W myśl §15 ust.5 Umowy: 5.Jeżeli Zamawiający nie będzie miał możliwości planowanego finansowania Projektu
przez Unię Europejską oraz banki może odstąpić od Umowy z wyłączeniem prawa Wykonawcy do dochodzenia
odszkodowania na zasadach ogólnych, z zastrzeżeniem, że odstąpienie od Umowy w takim przypadku będzie mogło
nastąpić wyłącznie w zakresie robót, których łączna wartość nie przekroczy 70 % wartości netto Umowy.
Izba zważyła, co następuje:
Odwołanie podlega uwzględnieniu w zakresie zarzutu nr I.4 , zaś oddaleniu w zakresie zarzutu nr I.5.
Ad zarzut nr 1 I.4. dotyczący naruszenia art. 447 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp
W podtrzymanym zakresie ww. zarzutu, Odwołujący kwestionuje przyznanie sobie przez Zamawiającego uprawnienia do
wstrzymania wynagrodzenia w przypadku nie przedstawienia przez Wykonawcę oświadczeń podwykonawców o
uregulowaniu przez wykonawcę wszystkich należności oraz o zrzeczeniu się jakichkolwiek roszczeń w stosunku do
Zamawiającego, jako jedynego dowodu zapłaty na rzecz podwykonawców. Zdaniem Odwołującego zapis ten jest
sprzeczny z art. 447 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp w zakresie, w jakim ogranicza dowody zapłaty wymagalnego
wynagrodzenia podwykonawców wyłącznie do oryginału oświadczenia.
Odwołujący wskazał, że pojęcie dowodu zapłaty, którym posłużył się Ustawodawca jest szersze niż pojęcie
oświadczenia podwykonawcy, które obok np. potwierdzenia dokonania przelewu, pokwitowania wystawionego przez
stanowi jeden z możliwych dowodów dokonania zapłaty. Odwołujący stwierdził, że skutek zapłaty wynagrodzenia
podwykonawcy nie występuje jedynie wówczas, gdy dojdzie do rzeczywistej zapłaty sumy pieniężnej, ale może być
wynikiem ugody, jednostronnego oświadczenia woli wykonawcy, np. o potrąceniu wierzytelności, które w skutkach są
równoważne z zapłatą i na które pozwala ustawa Pzp. Odwołujący stwierdził, że istnieje możliwość odmowy złożenia
przez podwykonawcę oświadczenia i w takiej sytuacji wykonawca z przyczyn nie leżących po jego stronie nie będzie
miał możliwości uzyskania należnego mu wynagrodzenia, pomimo spełnienia swoich zobowiązań względem
podwykonawców, a jedynie ze względu na brak możliwości legitymowania się formalnym oświadczeniem ze strony
podwykonawcy.
Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie stwierdził, że jest uprawniony do żądania od wykonawcy w Umowie
przedkładania dowodu zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom w postaci
oświadczenia podwykonawcy czy dalszego podwykonawcy. Zdaniem Zamawiającego, wobec nieokreślenia w ustawie
Pzp jakiego rodzaju dowody powinny wykazywać zapłatę wynagrodzenia podwykonawcom, zamawiający uprawnieni są
do swobodnego określenia, które dowody uznają za wystarczające.
Jakkolwiek zgodzić się należy z Zamawiającym, że ww. przepis oraz ustawa Pzp w innym miejscu nie zawiera
definicji „dowód zapłaty”, jak też z tym, że oświadczenie podwykonawcy czy dalszego podwykonawcy (dalej także:
„oświadczenie”) może być dowodem w rozumieniu tego przepisu, a także z tym, że zamawiający jest uprawniony do
wskazania w dokumentach zamówienia oświadczenia jako dowodu, to jednak nie tego dotyczy spór w analizowanej
sprawie. Odwołujący nie kwestionuje bowiem powyższych okoliczności, lecz to, że Zamawiający ograniczył dowody
wyłącznie do oświadczenia podwykonawcy czy dalszego podwykonawcy.
Zgodnie z art. 447 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp: 1. W przypadku zamówień na roboty budowlane, których termin
wykonywania jest dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli umowa przewiduje zapłatę: 1) wynagrodzenia należnego wykonawcy w
częściach, warunkiem zapłaty, przez zamawiającego, drugiej i następnych części należnego wynagrodzenia za odebrane
roboty budowlane jest przedstawienie dowodów zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym
podwykonawcom, o których mowa w , biorącym udział w realizacji odebranych robót budowlanych;
Przepis ten jest wyrazem ochrony podwykonawców i dalszych podwykonawców robót budowlanych przed nierzetelnym
wykonawcą, jak też wyrazem ochrony zamawiającego przed roszczeniami o zapłatę ze strony podwykonawców i
dalszych podwykonawców, wynikającymi z solidarnej odpowiedzialności z wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia za
wykonane roboty.
Jak wyżej wskazano, ww. przepis (jak też pozostałe regulacje ustawy Pzp) nie zawiera definicji dowodu. W
związku z tym należy przyjąć powszechne rozumienie tego terminu, tj. np. jako dokument, który potwierdza dokonanie
zapłaty na rzecz – w tym przypadku - podwykonawcy czy dalszego podwykonawcy. Za dowód zapłaty należy zatem
uznać takie dokumenty, z których w sposób nie budzący wątpliwości wynika potwierdzenie zrealizowania obowiązku
zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom za wykonaną przez nich część robót
w ramach danego zadania.
W ocenie Izby, jakkolwiek wskazanie przez Zamawiającego w umowie oczekiwań co do dokumentów składanych wraz
z fakturą, celem uzyskania zapłaty, należy uznać za uzasadnione, służy ono bowiem transparentności postępowania, to
jednak zawężenie w umowie katalogu dowodów jedynie do oświadczenia podwykonawcy jest działaniem
nieuzasadnionym.
Stosownej treści oświadczenie podwykonawcy czy dalszego podwykonawcy może być dowodem
potwierdzającym uregulowanie należności na ich rzecz, jednak, trudno uznać, że w świetle ww. przepisu, jest to jedyny
możliwy dowód potwierdzający taką okoliczność.
Zamawiający nie wykazał, że jedynie oświadczenie może być dowodem zapłaty na rzecz podwykonawcy czy
dalszego podwykonawcy, nie wykazał, że nie jest możliwe, aby w sytuacji dopuszczenia możliwości przedłożenia przez
wykonawcę wraz z fakturą innych dowodów, np. prawidłowo opisanej faktury, wystawionej przez podwykonawcę i
potwierdzenie zrealizowanego przez wykonawcę przelewu, zapewniających możliwości pełnej identyfikacji zapłaty z
zakresem robót wykonanych przez tego podwykonawcę w ramach przedmiotowego zamówienia, nie mógłby ich uznać
za wiarygodny dowód zapłaty należności na rzecz podwykonawcy.
Z tych względów, zarzut należy uznać za potwierdzony.
Ad zarzut nr I.5 dotyczący naruszenia art. 433 pkt 4 ustawy Pzp, art. 8 ustawy Pzp w zw. z art. 3531 kc oraz art. 5 kc
Zgodnie z art. 433 pkt 4 ustawy Pzp Projektowane postanowienia umowy nie mogą przewidywać: 4) możliwości
ograniczenia zakresu zamówienia przez zamawiającego bez wskazania minimalnej wartości lub wielkości świadczenia
stron.
Art. 8 ustawy Pzp stanowi: 1. Do czynności podejmowanych przez zamawiającego, wykonawców oraz uczestników
konkursu w postępowaniu o udzielenie zamówienia i konkursie oraz do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje
się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. ), jeżeli przepisy ustawy nie stanowią
inaczej. 2. Termin oznaczony w godzinach rozpoczyna się z początkiem pierwszej godziny i kończy się z upływem
ostatniej godziny. 3. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w godzinach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy
obliczaniu terminu godziny, w której to zdarzenie nastąpiło. 4. Termin obejmujący dwa lub więcej dni zawiera co najmniej
dwa dni robocze. 5. Dniem roboczym nie jest dzień uznany ustawowo za wolny od pracy oraz sobota.
Stosownie do art. 3531 kc: Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania,
byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia
społecznego.
W myśl art. 5 kc: Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym
przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie
jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Naruszenia ww. przepisu Odwołujący upatruje w tym, że Zamawiający w § 15 ust. 5 Umowy przewidział
możliwość odstąpienia od Umowy w zakresie robót, których łączna wartość nie przekroczy 70 % wartości netto Umowy i
jednocześnie w §10 ust 26 Umowy zastrzegł sobie prawo do ograniczenia przedmiotu Umowy nie więcej niż o 20%.
Zdaniem Odwołującego każdy z ww. zapisów Umowy wypełnia dyspozycję art. 433 pkt 4 ustawy Pzp, a przepis
ten nie daje możliwości wprowadzenia takich postanowień wielokrotnie, a nadto uprawnienie do ograniczenia zakresu
umowy o 70% stanowi wypaczenie sensu tej regulacji, którym było zapewnienie pewności obrotu gospodarczego w
zamówieniach publicznych. Odwołujący wskazał, że Zamawiający określając limit możliwego ograniczenia zakresu
zamówienia winien wziąć pod uwagę, że wykonawcy tworząc ofertę oraz oszacowując koszty realizacji danej inwestycji
co do zasady biorą pod uwagę wykonanie całości inwestycji. Podmioty ubiegające się o zamówienie, składając ofertę
liczą, że będą realizować całą umowę, na tej podstawie kalkulują więc koszty personelu, zabezpieczeń,
zagospodarowania placu budowy, ubezpieczeń, ochrony itp. W sposób proporcjonalny obliczają też koszty pośrednie i
zyski związane z daną realizacją. W skrajnych przypadkach wyłączenia znaczącej części robót z zakresu umowy, taka
realizacja może stać się nieopłacalna z perspektywy wykonawcy. Byłoby to nieuzasadnione nie tylko ekonomiczne, ale
też nieadekwatne do koniecznego przygotowania osobowego i technicznego związanego z przygotowaniem oferty,
niwecząc cel ubiegania się o dane zamówienie. W sytuacji, w której doszłoby do zmniejszenia zakresu rzeczowego
realizacji, wykonawca niezmiennie ponosić musiałby koszty stałe (plac budowy, ubezpieczenia, sprzęt itp.) na
analogicznym poziomie jak przy wykonywaniu całej inwestycji, szczególnie, że brak możliwości planowanego
finansowania Projektu to okoliczność stanowiąca przeszkodę do zawarcia umowy. Art. 257 przewiduje bowiem
uprawnienie do unieważnienia postępowania na wypadek gdy środki publiczne jakie Zamawiający zamierzał przeznaczyć
na finansowanie zamówienia nie zostały mu przyznane.
W odpowiedzi na odwołanie Zamawiający podał, że w zakwestionowanych przez Odwołującego postanowieniach
umownych przewidziane zostały różnego rodzaje uprawnienia Zamawiającego, tj. odpowiednio uprawnienie do
jednostronnego ograniczenia zakresu przedmiotowego Umowy oraz uprawnienie do odstąpienia od Umowy. Określone w
§ 10 ust. 26 uprawnienie do jednostronnego ograniczenia zakresu przedmiotowego Umowy nie narusza w jakikolwiek
sposób art. 433 pkt 4 ustawy Pzp, jak również zasady swobody umów wynikającej z art. 3531 k.c. Zamawiający wskazał
w nim jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości w jakim zakresie uprawniony jest do maksymalnego
ograniczenia przedmiotu Umowy poprzez odniesienie się do 20 % wartości netto Umowy. Zamawiający zagwarantował
zatem Wykonawcy, że Umowa zostanie zrealizowana co najmniej w zakresie 80 % wartości netto Umowy. Ww. sposób
określenia uprawnienia do ograniczenia przedmiotu Umowy umożliwia Wykonawcom oszacowanie ryzyka związanego
ze skorzystaniem z niego przez Zamawiającego. Wykonawcy w celu jego ograniczenia są w stanie uwzględnić w cenie
ofertowej koszty, w tym koszty stałe, wynikające z ograniczenia jednostronnego przedmiotu Umowy (do 20% wartości
Wynagrodzenia), jak również przewidzieć w umowach z podwykonawcami i kontrahentami analogiczne uprawnienie jak
to przysługujące Zamawiającemu w ramach Umowy.
Zdaniem Zamawiającego za sprzeczne z ww. przepisami nie można również uznać określonego w § 15 ust. 5
Umowy uprawnienia do odstąpienia od Umowy. Zamawiający uprawniony jest do określenia umownych podstaw
odstąpienia od Umowy niezależnie od uprawnienia przewidzianego w § 10 ust. 26 Umowy oraz podstaw określonych w
ustawie Pzp. Korzystając z tego uprawnienia Zamawiający dążąc do maksymalnego zminimalizowania ryzyka i
ewentualnych negatywnych skutków dla Wykonawcy, zastrzegł, że odstąpienie od Umowy nie nastąpi co do całości lub
nieokreślonej części Umowy, ale tylko w zakresie nieprzekraczającym 70% wartości netto Umowy.
W ocenie Izby należy podzielić stanowisko Zamawiającego.
Uprawnienie do odstąpienia od umowy stanowi inny rodzaj czynności, niż wskazana w art. 433 pkt 4 ustawy Pzp
możliwość ograniczenia zakresu zamówienia, przy jednoczesnym wskazaniu minimalnej wartości lub wielkości
świadczenia strony.
Obowiązek wskazania w umowie minimalnej wartości lub wielkości świadczenia, przy jednoczesnym braku
wskazania w tym przepisie ich granic, nie wyłącza uprawnienia zamawiającego do odstąpienia od umowy, wynikającego
z Kodeksu cywilnego.
Nie można zatem podzielić argumentacji Odwołującego, z której wynika, że Zamawiający w Umowie w dwóch
miejscach przewidział ograniczenie Umowy, o którym mowa w art. 433 pkt 4 ustawy Pzp. Nie może także powieść się
podjęta na rozprawie próba zsumowania przez Odwołującego wielkości dopuszczonego ograniczenia zakresu Umowy
oraz możliwej części odstąpienia od Umowy.
Zwraca uwagę, że Odwołujący nie żąda wykreślenia postanowienia § 10 ust. 26 Umowy, gdzie Zamawiający
jasno określił jaki jest gwarantowany zakres przedmiotu umowy, co oznacza, że zdaniem Odwołującego, postanowienie
to nie narusza art. 433 pkt 4 ustawy Pzp.
Odwołujący żąda natomiast usunięcia § 15 ust. 5 Umowy, dotyczącego odstąpienia od umowy w części w razie
zaistnienia wskazanych okoliczności, tj. brak możliwości planowanego finansowania Projektu przez Unię Europejska
oraz banki, nie wykazując przy tym, że umowne prawo odstąpienia w świetle wskazanych w odwołaniu przepisów prawa
jest niedopuszczalne.
W szczególności zauważenia wymaga, że Odwołujący nie wskazał i nie wykazał, która z zasad współżycia
społecznego miałaby, jego zdaniem, zostać naruszona na skutek wprowadzenia przez Zamawiającego
kwestionowanych postanowień w dokumentach zamówienia.
Nie sposób uznać za przekonujący, podnoszony przez Odwołującego argument o sposobie kalkulacji oferty. Jest
bowiem zrozumiałe, że wykonawcy kalkulują cenę oferty, w tym możliwe ryzyka związane z zamówieniem, z
uwzględnieniem treści dokumentacji zamówienia, opracowanej przez Zamawiającego, a ta jest znana przed terminem
składania ofert.
Za nietrafiony należy także uznać argument dotyczący odstąpienia od umowy w części w razie braku możliwości
planowanego finansowania Projektu. Odwołujący nie wykazał dlaczego, skoro, jak twierdzi, w takim przypadku mogłoby
dojść do unieważnienia postępowania, a zatem braku zawarcia umowy, odstąpienie od umowy w części narusza
wskazane w odwołaniu przepisy.
Tym samym zarzut nr I.5 nie potwierdził się.
Stosownie do art. 552 ust. 1 Pzp 1. Wydając wyrok, Izba bierze za podstawę stan rzeczy ustalony w toku
postępowania odwoławczego. Zgodnie z przepisem art. 554 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp, Izba uwzględnia odwołanie w całości
lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik
postępowania o udzielenie zamówienia, konkursu lub systemu kwalifikowania wykonawców.
W analizowanej sprawie potwierdził się tylko jeden z dwóch podtrzymanych przez Odwołującego zarzutów
odwołania, tj. zarzut nr I.4. W związku z czym w tym zakresie odwołanie podlegało uwzględnieniu, zaś drugi z
podtrzymanych zarzutów, tj. zarzut nr I.5 podlegał oddaleniu. W konsekwencji koszty postepowania obciążały strony po
połowie.
Na koszty postępowania składał się wpis w wysokości 20 000, 00 zł, po 3 600,00 zł tytułem wynagrodzenia
pełnomocników stron, 17,00 zł gr tytułem opłaty od pełnomocnictwa złożonego przez zamawiającego, co łącznie stanowi
27 217,00 zł. Połowa z tej kwoty to 13 608,50 zł. Odwołujący poniósł koszty w kwocie 23 600,00 zł a powinien zapłacić
13 608,50 zł. Zamawiający poniósł koszty w kwocie 3 617,00 zł a powinien zapłacić 13 608,50 zł. W związku z tym
Zamawiający powinien dokonać zapłaty na rzecz odwołującego kwoty 9 992,00 zł tytułem zwrotu części kosztów
postępowania odwoławczego.
Zgodnie z art. 557 ustawy Pzp, w wyroku oraz w postanowieniu kończącym postępowanie odwoławcze Izba
rozstrzyga o kosztach postępowania odwoławczego.
Biorąc powyższe pod uwagę, o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku
postępowania na podstawie art. 557 i art. 575 ustawy Pzp oraz w oparciu o przepisy § 5 pkt 1 i 2 lit. b i d oraz § 7 ust. 4 i
6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów
postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r.
poz. 2437).
Izba nie uwzględnia wniosku pełnomocnika Zamawiającego o zasądzenie kosztów przejazdu samochodem
osobowym w kwocie 647,20 gr mając na uwadze stanowisko wyrażone przez Sąd Okręgowy w Warszawie w
postanowieniu z 27 listopada 2024 r. sygn. akt XXIII Zs 153/24, gdzie zostało stwierdzone, żekoszty dojazdu
pełnomocnika mogą być dodatkowo doliczane do wynagrodzenia, ale muszą być wykazane jako koszty rzeczywiście
poniesione, a nie ryczałtowo według stawek dla podróży służbowych pracowników. W tym przypadku pełnomocnik, który
złożył fakturę wskazującą na działanie w ramach Kancelarii Radcy Prawnego z siedzibą w Warszawie (biuro w
Katowicach) nie wykazał rzeczywistego poniesienia kosztów. Przedstawione przez pełnomocnika zestawienie kosztów
dotyczy jedynie ich wyliczenia z uwzględnieniem odległości na trasie Katowice-Warszawa-Katowice i stawki za kilometr
(1,15 zł)
Przewodnicząca:………….…………………