Art. 5. k.c. Nadużycie prawa podmiotowego

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Komentarz do Art. 5. kc

Nie wolno korzystać z prawa w sposób, który jest sprzeczny z celem tego prawa lub z zasadami życia społecznego. Jeśli ktoś tak postępuje, nie można uznać tego za prawidłowe korzystanie z prawa i nie będzie ono chronione. To stwierdzenie odnosi się do zasady, zgodnie z którą wykonywanie praw własności lub innych praw subiektywnych musi być zgodne z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem oraz zasadami współżycia społecznego. Oznacza to, że osoba wykorzystująca swoje prawa nie może tego robić w sposób, który byłby szkodliwy dla społeczeństwa lub gospodarki, lub który naruszałby ogólnie przyjęte normy współżycia międzyludzkiego.

Społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa odnosi się do koncepcji, że każde prawo, zwłaszcza prawo własności, ma nie tylko indywidualny wymiar korzyści dla jego posiadacza, ale także pełni funkcję społeczną. Oznacza to, że korzystanie z prawa powinno przyczyniać się do dobra wspólnego, wspierając cele społeczne i gospodarcze, takie jak sprawiedliwy dostęp do dóbr, zrównoważony rozwój, ochrona środowiska czy zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Przykładem może być prawo własności nieruchomości: właściciel może nią dysponować, wynajmować lub sprzedawać, ale nie może, na przykład, używać jej w sposób, który zagrażałby bezpieczeństwu czy zdrowiu ludzi (np. poprzez przechowywanie niebezpiecznych substancji) lub który byłby w rażącej sprzeczności z planowaniem przestrzennym i celami gospodarczego rozwoju regionu.

Zasada ta podkreśla, że prawa subiektywne nie są absolutne i ich wykonywanie może być ograniczone w celu ochrony interesów społecznych. Działanie lub zaniechanie, które narusza społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa lub zasady współżycia społecznego, może być uznane za nadużycie prawa i nie korzystać z ochrony prawnej.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1610.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

art. 5 kc

społeczno-gospodarcze przeznaczenie

zasady współżycia społecznego

wykonywanie prawa

ochrona

kodeks cywilny

użytkowanie prawa

społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa

działanie

zaniechanie

ochrona prawa

Art. 3.Art. 6.