Postępowanie odwoławcze

Postępowanie odwoławcze to etap postępowania prawnego, w którym uprawniony organ lub sąd ponownie rozpoznaje sprawę po wniesieniu środka odwoławczego od rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji. Jego celem jest sprawdzenie prawidłowości zaskarżonej decyzji, postanowienia albo wyroku oraz, w określonym zakresie, ponowne rozważenie ustaleń faktycznych i zastosowania prawa.

Postępowanie odwoławcze nie stanowi jednego, jednolicie uregulowanego rodzaju postępowania. Jego przebieg zależy od dziedziny prawa i rodzaju rozstrzygnięcia. Występuje między innymi w:

• postępowaniu administracyjnym i podatkowym, gdzie sprawę rozpoznaje organ odwoławczy;
• postępowaniu karnym, karnym skarbowym i w sprawach o wykroczenia, gdzie rozpoznaje ją sąd odwoławczy;
• postępowaniach dyscyplinarnych, w których właściwy przełożony lub inny uprawniony organ dokonuje kontroli rozstrzygnięcia;
• innych postępowaniach, jeżeli przepisy przewidują możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia.

Postępowanie wszczyna wniesienie właściwego środka odwoławczego, na przykład odwołania, zażalenia albo apelacji. Środek ten określa zaskarżone rozstrzygnięcie oraz zakres, w jakim ma ono zostać poddane kontroli. Organ lub sąd odwoławczy może badać zarówno kwestie prawne, jak i faktyczne, a w przypadkach przewidzianych przepisami także uzupełnić materiał dowodowy lub przeprowadzić rozprawę.

W wyniku postępowania odwoławczego zaskarżone rozstrzygnięcie może zostać utrzymane w mocy, zmienione albo uchylone. Sprawa może również zostać przekazana do ponownego rozpoznania organowi lub sądowi pierwszej instancji. Zakres dopuszczalnych rozstrzygnięć, sposób prowadzenia postępowania, terminy oraz zasady ponoszenia kosztów określają przepisy właściwe dla danej procedury. Od rozstrzygnięcia organu lub sądu odwoławczego mogą przysługiwać dalsze środki zaskarżenia, w tym w niektórych postępowaniach kasacja, która ma odmienny charakter i nie jest zwykłym postępowaniem odwoławczym.