Koszt postępowania

Koszt postępowania to wydatek związany z prowadzeniem sprawy przed sądem, organem administracji publicznej albo innym właściwym organem. Termin ten nie oznacza jednej, z góry określonej kwoty. Obejmuje różne należności powstające w toku postępowania oraz zasady ich ponoszenia, zwrotu i rozliczenia.

Do kosztów postępowania mogą należeć w szczególności:

• opłaty sądowe lub inne opłaty związane z dokonaniem czynności procesowej,
• wydatki na opinie biegłych, tłumaczenia, oględziny, doręczenia i przejazdy,
• koszty udziału świadków i innych osób wezwanych przez organ,
• w określonych granicach, koszty zastępstwa procesowego lub obrony.

Koszt postępowania należy odróżnić od samego przedmiotu sprawy oraz od należności publicznoprawnej, której sprawa dotyczy. Nie każda opłata pobierana przez organ jest kosztem postępowania. O tym, czy dana należność jest takim kosztem, decydują przepisy właściwe dla danego rodzaju postępowania.

W postępowaniu cywilnym o kosztach co do zasady rozstrzyga sąd, zwykle w orzeczeniu kończącym sprawę albo w odrębnym rozstrzygnięciu. Może także nastąpić rozliczenie kosztów postępowania odwoławczego. W postępowaniu karnym koszty procesu są określane w orzeczeniu kończącym postępowanie, a rozstrzygnięcie dotyczące kosztów może być zaskarżone na zasadach przewidzianych w przepisach.

W postępowaniu administracyjnym stronę mogą obciążać koszty wynikające z jej winy albo poniesione w jej interesie, jeżeli nie należą do ustawowych obowiązków organu. Organ może żądać zaliczki na ich pokrycie. Szczególne ustawy mogą przewidywać odmienne zasady, w tym obowiązek zwrotu kosztów przez określoną stronę albo ponoszenie ich przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.

Praktyczne znaczenie kosztu postępowania polega na ustaleniu, kto, w jakiej wysokości i na jakiej podstawie ponosi wydatki związane ze sprawą. Rozstrzygnięcie o kosztach może być zawarte w orzeczeniu, ugodzie lub innym akcie kończącym postępowanie.