Art. 114. u.f.p. Klasyfikacja budżetu państwa. Części budżetowe

Brzmienie obowiązuje od 14 kwietnia 2026 r. Zmieniono: pkt 5. Podstawa: Ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. 2026 poz. 426.

Zmiana uchwalona, wejdzie w życie po ogłoszeniu ustawy zmieniającej. Zmiana obejmie: pkt 5. Podstawa: Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw.

Zobacz zapowiedziane brzmienie

Ten tekst jeszcze nie obowiązuje. Zacznie obowiązywać po ogłoszeniu ustawy zmieniającej.

5) zasoby własne Unii Europejskiej;

1. Budżet państwa składa się z części odpowiadających organom władzy publicznej, kontroli państwowej, sądom, trybunałom i innym organom wymienionym w art. 139 ust. 2, administracji rządowej, przy czym dla poszczególnych działów administracji rządowej oraz dla urzędów nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów ustala się odpowiednio odrębne części budżetu.

2. W odrębnych częściach budżetu państwa ujmuje się:

1) subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego;

2) rezerwę ogólną;

3) rezerwy celowe;

4) obsługę długu Skarbu Państwa;

5) zasoby własne Unii Europejskiej;

6) przychody i rozchody związane z finansowaniem potrzeb pożyczkowych budżetu państwa;

7) dochody, o których mowa w art. 111 pkt 16.

3. W uzasadnionych przypadkach, na wniosek właściwego ministra, w budżecie państwa mogą być tworzone odrębne części dla:

1) urzędów centralnych nadzorowanych przez ministra;

2) państwowych jednostek organizacyjnych, które nie są organami władzy lub administracji rządowej;

3) zadań ogólnych, jeżeli wyodrębnienie części jest uzasadnione koniecznością zapewnienia bieżącej kontroli dochodów lub wydatków.

4. Częściami budżetu państwa dysponują dysponenci części budżetowych, jeżeli odrębne ustawy nie stanowią inaczej.

5. Dochody i wydatki oraz przychody i rozchody budżetu państwa klasyfikuje się według zasad określonych w art. 39 oraz według części budżetowych, o których mowa w ust. 1–4.

6. Minister Finansów ustala, w drodze rozporządzenia, klasyfikację części budżetowych oraz dysponentów części budżetowych dla części budżetowych, o których mowa w ust. 1–3, mając na celu zapewnienie przejrzystości gospodarowania środkami budżetu państwa.

Komentarz do Art. 114. ufp

Art. 114 ustawy o finansach publicznych określa strukturę budżetu państwa oraz zasady jego podziału na poszczególne części. Przepis ten jest kluczowy dla zrozumienia, jak budżet państwa jest organizowany i zarządzany, a także jakie są podstawowe zasady jego klasyfikacji.

Struktura budżetu państwa

Podział na części:
- Budżet państwa jest podzielony na części odpowiadające różnym organom władzy publicznej, takim jak organy kontroli państwowej, sądy, trybunały, administracja rządowa oraz inne organy wymienione w art. 139 ust. 2.
- Dla poszczególnych działów administracji rządowej oraz urzędów nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów ustala się odrębne części budżetu.
Odrębne części budżetu:
- W odrębnych częściach budżetu państwa ujmuje się m.in. subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego, rezerwę ogólną, rezerwy celowe, obsługę długu Skarbu Państwa, środki własne Unii Europejskiej, przychody i rozchody związane z finansowaniem potrzeb pożyczkowych budżetu państwa oraz dochody określone w art. 111 pkt 16.
Tworzenie odrębnych części:
- W uzasadnionych przypadkach, na wniosek właściwego ministra, mogą być tworzone odrębne części budżetu dla urzędów centralnych nadzorowanych przez ministra, państwowych jednostek organizacyjnych, które nie są organami władzy lub administracji rządowej, oraz dla zadań ogólnych, jeżeli wyodrębnienie części jest uzasadnione koniecznością zapewnienia bieżącej kontroli dochodów lub wydatków.

Dysponenci części budżetowych

Częściami budżetu państwa dysponują dysponenci części budżetowych, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej. Dysponenci ci są odpowiedzialni za zarządzanie przydzielonymi im środkami budżetowymi.

Klasyfikacja budżetowa

Dochody i wydatki oraz przychody i rozchody budżetu państwa są klasyfikowane według zasad określonych w art. 39 oraz według części budżetowych, o których mowa w ust. 1-4.
Minister Finansów ustala, w drodze rozporządzenia, klasyfikację części budżetowych oraz dysponentów części budżetowych, mając na celu zapewnienie przejrzystości gospodarowania środkami budżetu państwa.

Znaczenie przepisu

Art. 114 ustawy o finansach publicznych ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia transparentności i efektywności zarządzania środkami publicznymi. Podział budżetu na części umożliwia lepszą kontrolę nad wydatkami i dochodami, a także pozwala na bardziej precyzyjne planowanie finansowe. Klasyfikacja budżetowa, ustalana przez Ministra Finansów, jest narzędziem, które ma na celu ułatwienie monitorowania i analizowania realizacji budżetu.

Wnioski

Przepis ten jest fundamentem organizacji budżetu państwa, zapewniającym jego przejrzystość i efektywność. Dzięki jasnemu podziałowi na części oraz odpowiedzialności dysponentów za zarządzanie środkami, możliwe jest skuteczne monitorowanie i kontrolowanie realizacji budżetu, co jest kluczowe dla stabilności finansów publicznych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 1483.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

budżet państwa

organ władzy

kontrola państwowa

sąd trybunał