Prezes rady ministrów

Prezes Rady Ministrów, określany także jako premier, jest organem kierującym pracami Rady Ministrów i administracją rządową. Reprezentuje Radę Ministrów, koordynuje oraz kontroluje działania członków rządu, zapewnia wykonywanie jego polityki i może wydawać akty wykonawcze w granicach określonych przez prawo. Nie jest tożsamy z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, który wykonuje odrębne kompetencje państwowe, w tym w zakresie bezpieczeństwa i obronności.

Prezes Rady Ministrów organizuje pracę rządu, ustala zakres zadań ministrów oraz sprawuje nadzór nad organami i jednostkami administracji rządowej w przypadkach przewidzianych w przepisach. Do jego kompetencji może należeć powoływanie i odwoływanie określonych kierowników urzędów centralnych, a także nadzór nad wykonywaniem zadań przez organy administracji. Przykładem jest udział w procedurach dotyczących Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz nadzór nad kwalifikacją wojskową.

Szczegółowe uprawnienia Prezesa Rady Ministrów wynikają z wielu dziedzin prawa. W zakresie finansów publicznych może, w określonych sytuacjach, przenosić planowane dochody i wydatki między częściami budżetu państwa oraz ustalać środki związane z organizacją ministerstw i podległych jednostek. W postępowaniu administracyjnym sprawuje zwierzchni nadzór nad przyjmowaniem i załatwianiem skarg i wniosków przez organy inne niż te, dla których nadzór powierzono innym podmiotom.

Stanowisko to występuje również w przepisach dotyczących readaptacji skazanych, bezpieczeństwa ruchu drogowego, administracji geodezyjnej i kartograficznej oraz obronności państwa. Zakres kompetencji Prezesa Rady Ministrów może być zatem zarówno ogólny, związany z kierowaniem rządem, jak i szczegółowy, wynikający z konkretnej ustawy. W praktyce premier jest centralną postacią władzy wykonawczej odpowiedzialną za spójność działania Rady Ministrów i administracji rządowej.