Rezerwa celowa

Rezerwa celowa to wyodrębniona pula środków przeznaczona na z góry określony cel, zadanie albo rodzaj wydatków. Termin występuje przede wszystkim w prawie finansów publicznych, ale może mieć także odrębne znaczenie w przepisach dotyczących rachunkowości banków.

W budżecie państwa rezerwa celowa służy finansowaniu wydatków, których przeznaczenie zostało określone, lecz których szczegółowy podział lub wysokość mogą być ustalane w toku wykonywania budżetu. Może dotyczyć między innymi realizacji określonych programów, zadań publicznych, usuwania skutków zdarzeń nadzwyczajnych albo dofinansowania wskazanych przedsięwzięć. Środki z takiej rezerwy nie są przeznaczone do dowolnego wykorzystania. Ich rozdysponowanie i zmiana przeznaczenia wymagają działania organu uprawnionego na podstawie przepisów o finansach publicznych.

Rezerwy celowe występują również w budżetach jednostek samorządu terytorialnego. Budżet samorządowy obejmuje rezerwę ogólną i rezerwy celowe, przy czym przepisy określają ograniczenia dotyczące ich łącznej wysokości. O podziale rezerw decyduje właściwy organ wykonawczy jednostki. W praktyce rezerwa celowa pozwala zachować środki na konkretne zadanie, mimo że w chwili uchwalania budżetu nie ustalono jeszcze wszystkich szczegółów jego wykonania.

Szczególne rezerwy celowe mogą być tworzone lub wykorzystywane w związku z zadaniami gospodarki wodnej, ochrony środowiska, obronności albo programami mieszkaniowymi. Ich funkcja polega na zapewnieniu finansowania określonego celu oraz na ograniczeniu możliwości przeznaczenia środków na inne wydatki.

W rachunkowości banków określenie to może oznaczać także rezerwę tworzoną w związku z ryzykiem dotyczącym aktywów finansowych. Jest to wówczas pozycja księgowa służąca uwzględnieniu prawdopodobnych strat lub zmniejszenia wartości aktywów, a nie część budżetu publicznego. Znaczenie terminu zależy więc od dziedziny prawa i rodzaju podmiotu, którego dotyczą przepisy.