Dysponent budżetowy

Dysponent budżetowy to podmiot uprawniony do planowania, rozdysponowania i wykorzystywania środków publicznych ujętych w budżecie, a także do nadzorowania ich wydatkowania. Nie jest właścicielem tych środków, lecz wykonuje kompetencje określone w przepisach i planie finansowym, ponosząc odpowiedzialność za zgodność gospodarowania z prawem, przeznaczeniem oraz zasadami gospodarki finansowej.

W prawie finansów publicznych termin ten odnosi się przede wszystkim do organizacji budżetu państwa. Występuje tu dysponent części budżetowej, któremu przyporządkowana jest określona część budżetu, oraz dysponent środków budżetowych, który wykonuje zadania związane z konkretnymi środkami. W ramach podległości służbowej i organizacyjnej mogą działać dysponenci kolejnych stopni. Dysponent wyższego stopnia może przekazywać środki jednostkom podległym, ustalać ich plany finansowe i kontrolować sposób wykonania zadań, natomiast dysponent niższego stopnia dokonuje wydatków i rozlicza ich wykorzystanie w zakresie przyznanych uprawnień.

Do najważniejszych kompetencji dysponenta należy ustalanie lub wykonywanie planu wydatków, zaciąganie zobowiązań w granicach dostępnych środków, dokonywanie zmian w planie w zakresie przewidzianym prawem oraz przekazywanie środków innym jednostkom. Dysponent może także określać dodatkowe ograniczenia dotyczące zaciągania zobowiązań. Przy udzielaniu dotacji celowej zawiera umowę określającą między innymi zadanie, kwotę dotacji, terminy wykorzystania i rozliczenia oraz zasady kontroli.

Pojęcie ma znaczenie także w regulacjach dotyczących administracji rządowej, obronności i innych dziedzin, w których środki publiczne są przydzielane na określone zadania. Zakres uprawnień dysponenta zależy od jego pozycji w strukturze finansów publicznych. Dysponent budżetowy pełni więc funkcję organizatora i kontrolera przepływu środków, zapewniając ich wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem.