Art. 168a. kpk Dopuszczenie dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa karnego

Dowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego, chyba że dowód został uzyskany w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza publicznego obowiązków służbowych, w wyniku: zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności.

Komentarz do Art. 168a. kpk

Art. 168a Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) wprowadza istotne zasady dotyczące dopuszczalności dowodów w postępowaniu karnym, nawet jeśli zostały one uzyskane z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego. Przepis ten odzwierciedla pewne kompromisy między potrzebą skutecznego ścigania przestępstw a ochroną praw jednostki.

Analiza przepisu

Zasada ogólna:
- Przepis stanowi, że dowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego. Oznacza to, że naruszenie procedur lub popełnienie przestępstwa przy zdobywaniu dowodu nie automatycznie dyskwalifikuje takiego dowodu.
Wyjątki:
- Istnieją jednak istotne wyjątki od tej zasady. Dowód uzyskany w związku z pełnieniem obowiązków służbowych przez funkcjonariusza publicznego jest niedopuszczalny, jeśli został zdobyty w wyniku:
  - Zabójstwa,
  - Umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu,
  - Pozbawienia wolności.

Komentarz

1. Zasada legalności dowodów a skuteczność postępowania karnego:

Przepis ten odzwierciedla dążenie do równowagi między skutecznością postępowania karnego a ochroną praw jednostki. Z jednej strony, umożliwia on wykorzystanie dowodów, które mogą być kluczowe dla ustalenia prawdy materialnej, nawet jeśli zostały uzyskane z naruszeniem przepisów. Z drugiej strony, wprowadza istotne ograniczenia, aby zapobiec nadużyciom ze strony funkcjonariuszy publicznych.

2. Ochrona praw jednostki:

Wyjątki dotyczące zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu oraz pozbawienia wolności mają na celu ochronę fundamentalnych praw człowieka. Przepis ten jasno wskazuje, że dowody uzyskane w wyniku tak poważnych naruszeń praw człowieka nie mogą być wykorzystywane w postępowaniu karnym, co stanowi istotną gwarancję praworządności.

3. Rola funkcjonariuszy publicznych:

Przepis ten kładzie szczególny nacisk na odpowiedzialność funkcjonariuszy publicznych. Funkcjonariusze ci, ze względu na swoje obowiązki i uprawnienia, mają szczególną odpowiedzialność za przestrzeganie prawa. Naruszenia popełnione przez nich w związku z pełnieniem obowiązków służbowych są traktowane szczególnie surowo.

Wnioski

Art. 168a k.p.k. wprowadza istotne zasady dotyczące dopuszczalności dowodów w postępowaniu karnym, które mają na celu zrównoważenie skuteczności ścigania przestępstw z ochroną praw jednostki. Przepis ten podkreśla, że choć naruszenia proceduralne nie zawsze dyskwalifikują dowody, to jednak istnieją granice, których przekroczenie, zwłaszcza przez funkcjonariuszy publicznych, skutkuje niedopuszczalnością dowodów. W ten sposób przepis ten wspiera zarówno efektywność wymiaru sprawiedliwości, jak i ochronę praw człowieka.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2024 r. poz. 37.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

dowód niedopuszczalny

naruszenie przepisów

czyn zabroniony

pełnienie obowiązków

funkcjonariusz publiczny

obowiązki służbowe

uszczerbek na zdrowiu

pozbawienie wolności

zabójstwo

Kodeks karny

dowód uzyskany

przepis postępowania

Art. 168.Art. 168b.