Art. 168. kpk Fakty notoryjne, fakty znane urzędowo

Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo dotyczy faktów znanych z urzędu, należy jednak zwrócić na nie uwagę stron. Nie wyłącza to dowodu przeciwnego.

Komentarz do Art. 168. kpk

Art. 168 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) stanowi, że fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. Przepis ten ma na celu uproszczenie i przyspieszenie postępowania karnego poprzez wyłączenie konieczności dowodzenia faktów, które są oczywiste i znane szerokiemu gronu osób. Przykładem takich faktów mogą być wydarzenia historyczne, powszechnie znane zjawiska przyrodnicze czy też informacje, które są ogólnie dostępne i nie budzą wątpliwości co do swojej prawdziwości.

Druga część przepisu odnosi się do faktów znanych z urzędu, czyli takich, które są znane sądowi z jego działalności zawodowej. W takim przypadku sąd ma obowiązek zwrócić na te fakty uwagę stron postępowania. Jest to istotne z punktu widzenia zasady równości stron i prawa do obrony, ponieważ strony muszą mieć możliwość odniesienia się do tych faktów i ewentualnie przedstawienia dowodów przeciwnych.

Ostatnie zdanie art. 168 k.p.k. stanowi, że nie wyłącza to dowodu przeciwnego. Oznacza to, że nawet jeśli sąd uzna pewne fakty za powszechnie znane lub znane z urzędu, strony mają prawo przedstawić dowody, które mogą podważyć te fakty. Jest to istotne z punktu widzenia zasady prawdy materialnej, która wymaga, aby sąd dążył do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

W praktyce stosowanie art. 168 k.p.k. wymaga od sądu dużej ostrożności i rozwagi. Sąd musi bowiem dokładnie ocenić, czy dany fakt rzeczywiście jest powszechnie znany lub znany z urzędu, a także czy strony miały możliwość odniesienia się do tych faktów. Niewłaściwe zastosowanie tego przepisu może prowadzić do naruszenia prawa stron do rzetelnego procesu i skutkować uchyleniem wyroku przez sąd wyższej instancji.

Podsumowując, art. 168 k.p.k. jest przepisem, który ma na celu uproszczenie postępowania karnego poprzez wyłączenie konieczności dowodzenia faktów oczywistych. Jednocześnie przepis ten zapewnia stronom możliwość przedstawienia dowodów przeciwnych, co jest zgodne z zasadą prawdy materialnej i równości stron w postępowaniu karnym.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Fakt powszechny

dowód przeciwny

fakt urzędowy

strona postępowania

uwaga stron

dowód

Art. 167. kpk Art. 168a. kpk