Naruszenie przepisów

„Naruszenie przepisów” oznacza zachowanie sprzeczne z obowiązującą normą prawną, polegające na działaniu albo zaniechaniu wymaganego działania. Termin ten ma charakter ogólny i nie stanowi jednej, wyczerpująco zdefiniowanej instytucji prawnej. Jego dokładne znaczenie zależy od przepisu, w którym został użyty, oraz od rodzaju obowiązku, zakazu lub wymogu określonego w ustawie.

Naruszenie może dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, które określają prawa i obowiązki osób oraz podmiotów, jak i przepisów proceduralnych, regulujących sposób prowadzenia postępowań. Przykładem naruszenia proceduralnego może być niezachowanie warunków formalnych pisma, uchybienie terminowi albo nieuiszczenie wymaganej opłaty. W innych sytuacjach naruszenie odnosi się do sposobu wykonywania robót budowlanych, zasad ruchu drogowego, obowiązków pracodawcy, czynności spółki, ochrony symboli państwowych albo zakazu określonych zachowań.

Skutki naruszenia są zróżnicowane i wynikają z właściwego przepisu. Mogą obejmować między innymi:

• bezskuteczność czynności lub jej nieważność,
• odrzucenie, zwrot albo pozostawienie pisma bez rozpoznania,
• uchylenie rozstrzygnięcia lub nałożonej kary,
• obowiązek usunięcia uchybienia,
• odpowiedzialność cywilną, administracyjną, dyscyplinarną, wykroczeniową albo karną,
• karę grzywny, a w niektórych przypadkach także karę pozbawienia wolności.

Nie każde naruszenie prowadzi automatycznie do nieważności czynności lub ukarania. Przepisy mogą przewidywać możliwość poprawienia albo uzupełnienia braków, przywrócenia skutku po spełnieniu dodatkowych warunków lub zastosowania sankcji dopiero po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu. W postępowaniu cywilnym pojęcie naruszenia może obejmować także stan zagrożenia takim naruszeniem, jeżeli ustawa wiąże ochronę prawną nie tylko z dokonanym uchybieniem, lecz również z ryzykiem jego wystąpienia.