Ściganie

Ściganie to podejmowanie przez uprawnione organy czynności zmierzających do wykrycia sprawcy czynu zabronionego, ustalenia jego odpowiedzialności oraz doprowadzenia do rozstrzygnięcia sprawy karnej. Termin odnosi się zarówno do działań prowadzonych w kraju, jak i do współpracy organów różnych państw w celu ustalenia miejsca pobytu, zatrzymania lub przekazania osoby podejrzanej albo skazanej.

W polskim prawie ściganie ma przede wszystkim znaczenie procesowe. Obejmuje między innymi wszczęcie i prowadzenie postępowania, gromadzenie dowodów, ustalenie osoby podejrzanej, wniesienie aktu oskarżenia oraz wykonywanie czynności związanych z poszukiwaniem osoby. Osoba ścigana może być poszukiwana w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, wykonaniem orzeczonej kary albo koniecznością zastosowania tymczasowego aresztowania. Informacje o poszukiwaniu mogą być przekazywane za pośrednictwem krajowych i międzynarodowych baz danych.

Wyróżnia się kilka podstawowych trybów ścigania:

• ściganie z urzędu, podejmowane przez organy państwa bez konieczności uzyskania wniosku pokrzywdzonego, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu;
• ściganie na wniosek pokrzywdzonego, w którym wniosek uprawnionej osoby jest warunkiem rozpoczęcia lub prowadzenia postępowania. Dotyczy to tylko czynów wskazanych w ustawie;
• ściganie z oskarżenia prywatnego, gdy pokrzywdzony sam wnosi i popiera oskarżenie w sprawach należących do tej kategorii.

Ściganie może być także przekazane innemu państwu albo przejęte od państwa obcego. W takim przypadku organy uwzględniają informacje i dowody zebrane za granicą oraz informują właściwe organy o zakończeniu postępowania. W przepisach prawa karnego i wykroczeniowego słowo ściganie może również oznaczać fizyczne podążanie za człowiekiem lub zwierzęciem, jeżeli taki sposób działania został opisany jako element czynu zabronionego. W każdym ujęciu znaczenie terminu wynika z kontekstu konkretnego przepisu.