Art. 252. k.k. Wzięcie zakładnika
§ 1. Kto bierze lub przetrzymuje zakładnika w celu zmuszenia organu państwowego lub samorządowego, instytucji, organizacji, osoby fizycznej lub prawnej albo grupy osób do określonego zachowania się, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
§ 2. Jeżeli czyn określony w § 1 łączył się ze szczególnym udręczeniem zakładnika, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 5 do 25.
§ 3. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1, kto odstąpił od zamiaru wymuszenia i zwolnił zakładnika.
§ 5. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary wobec sprawcy czynu określonego w § 2, który odstąpił od zamiaru wymuszenia i zwolnił zakładnika, a stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary, jeżeli odstąpienie od zamiaru wymuszenia i zwolnienie zakładnika nastąpiło dobrowolnie.
Orzecznictwo
Znaleziono 69 orzeczeń dotyczących art. 252 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok II AKa 305/22
- Stan sprawy
- Oskarżonemu pierwotnie przypisano współsprawstwo wzięcia i przetrzymywania zakładnika oraz wymuszenia rozbójniczego. Ustalenia przyjęte po kontroli odwoławczej wskazują, że działał on w zamiarze ułatwienia innym osobom wzięcia zakładnika i jego przetrzymywania w celu zmuszenia pokrzywdzonego do przekazania pieniędzy pochodzących z wcześniejszego oszustwa. W czasie zdarzenia wobec pokrzywdzonego stosowano przemoc i groźby zamachu na życie, co doprowadziło go do rozporządzenia mieniem w kwocie 70 000 zł. Rola oskarżonego polegała na udzieleniu pomocy przez obecność wyrażającą gotowość wsparcia sprawców. Z materiału nie wynika, by sam realizował znamiona czynności sprawczej.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd zmienił wyrok przez przyjęcie pomocnictwa zamiast współsprawstwa i zakwalifikował czyn jako pomocnictwo do wzięcia zakładnika i wymuszenia rozbójniczego w zbiegu. Wymierzył karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutu, że zakładnikiem nie może być osoba zmuszana do zachowania we własnej sprawie. Uznał, że także sam zakładnik może być adresatem przymusu. Za częściowo zasadny uznał natomiast zarzut dotyczący formy udziału. Przyjął, że samo zachowanie oskarżonego nie stanowiło istotnego wkładu uzasadniającego współsprawstwo, choć nie było prawnokarnie obojętne. Brak było podstaw do uznania, że traktował przestępstwo jako własne; jego zachowanie odpowiadało pomocy udzielonej sprawcom przez obecność i gotowość wsparcia.
Wyrok V K 305/21
- Stan sprawy
- Trzej oskarżeni działając wspólnie i w porozumieniu zabrali pokrzywdzonego do samochodu po uprzednich groźbach pobicia, a następnie przewieźli go do lokalu, gdzie przetrzymywali go do interwencji Policji. W czasie przetrzymywania stosowali wobec niego przemoc, grozili pozbawieniem życia i pobiciem oraz żądali pieniędzy w zamian za uwolnienie. Pokrzywdzony pod ich nadzorem telefonował do znajomego, aby zebrał i przelał pieniądze. Znajomy z obawy o bezpieczeństwo pokrzywdzonego przelał 900 zł na rachunek jednego z oskarżonych, choć żądana kwota była wyższa.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uznał wszystkich oskarżonych za winnych wzięcia i przetrzymywania zakładnika oraz wymuszenia rozbójniczego w zbiegu i wymierzył każdemu karę 3 lat pozbawienia wolności.
- Uzasadnienie
- Sąd oparł ustalenia przede wszystkim na wiarygodnych zeznaniach pokrzywdzonego i osoby, która przelała pieniądze, częściowo także na wyjaśnieniach oskarżonych i dokumentach. Uznał, że pokrzywdzony nie znalazł się w aucie dobrowolnie i nie mógł swobodnie opuścić ani samochodu, ani lokalu. Przyjął, że groźby wystarczyły do pozbawienia wolności i utrzymania stanu przetrzymywania. Wszyscy oskarżeni działali wspólnie, każdy wykonywał swoją rolę i obejmował zamiarem całość czynu. Sąd uznał również, że doszło do wymuszenia rozbójniczego, ponieważ wskutek obawy o bezpieczeństwo pokrzywdzonego osoba trzecia rozporządziła swoim mieniem.
Wyrok II AKa 193/20
- Stan sprawy
- Oskarżony uczestniczył w szerszym ciągu zdarzeń związanych najpierw z żądaniem zapłaty za zwrot skradzionych rzeczy, a następnie z porwaniem osoby, która miała dostarczyć pieniądze. W zakresie czynu dotyczącego art. 252 § 1 k.k. sąd odwoławczy przyjął, że oskarżony miał świadomość, iż pokrzywdzony został wzięty jako zakładnik, i następnie pomagał sprawcom jego przetrzymywania dla uzyskania okupu. Pomoc polegała na nawiązaniu kontaktu z żoną zakładnika i usiłowaniu zmuszenia jej do zapłaty 170 000 euro w zamian za uwolnienie męża. Zamierzony cel nie został osiągnięty z powodu zatrzymania przez Policję.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd zmienił wyrok i uznał oskarżonego za winnego pomocnictwa do wzięcia zakładnika w zbiegu z usiłowaniem wymuszenia rozbójniczego. Wymierzył za ten czyn karę 4 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę. Uchylił też rozstrzygnięcie o karach łącznych, następnie orzekł nową karę łączną za ten czyn i inny czyn. W innej części uchylił uniewinnienie od odrębnego zarzutu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy uznał, że materiał dowodowy pozwalał na stanowcze ustalenie aktywnej, świadomej roli oskarżonego jako pośrednika i koordynatora kontaktów między sprawcami a pokrzywdzonymi. W zakresie zakładnika istotne było to, że po uzyskaniu wiedzy o porwaniu oskarżony podjął działania wspierające przetrzymywanie i żądanie okupu, występując wobec żony zakładnika w imieniu sprawców. Sąd przyjął więc nie współsprawstwo, lecz pomocnictwo, ponieważ z ustaleń wynikało wsparcie realizacji celu sprawców przez kontakty i żądanie zapłaty, a nie osobiste dokonanie wzięcia zakładnika.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.