Grupa osób

„Grupa osób” to określenie używane w polskim prawie na oznaczenie zbioru co najmniej kilku osób, które łączy wskazana cecha, sytuacja, cel albo sposób działania. Nie jest to co do zasady jednolita, ogólna instytucja prawna z jedną definicją obowiązującą we wszystkich ustawach. Znaczenie tego terminu ustala się na podstawie przepisu, w którym został użyty, oraz jego kontekstu.

Grupa może być określona imiennie, przez wspólne cechy jej członków albo przez okoliczności faktyczne. Przykładem są osoby objęte określonym obowiązkiem lub uprawnieniem, osoby należące do danej kategorii społecznej, a także osoby przemieszczające się razem lub współdziałające w określonym celu. Do grupy nie zawsze wymagane jest formalne zorganizowanie, trwałość jej istnienia ani wyraźna więź między członkami.

Termin występuje w różnych dziedzinach prawa, między innymi w:

• prawie karnym, gdzie może wskazywać grupę chronioną przed przemocą lub dyskryminacją ze względu na przynależność, a także zbiorowość osób objętych działaniem sprawcy, na przykład zakładników;
• prawie wojskowym, gdzie przepisy posługują się nim przy określaniu kategorii żołnierzy, stanowisk, specjalności lub wymagań służbowych;
• ochronie zdrowia, gdzie grupy osób wyznacza się według wieku, stanu zdrowia albo innych kryteriów, na przykład dla celów szczepień;
• przepisach dotyczących bezpieczeństwa i porządku publicznego, w których grupa osób może być przedmiotem kontroli przemieszczania się albo innych czynności służbowych;
• prawie gospodarczym i finansowym, gdzie określenie to może służyć do wskazania osób objętych szczególnymi regulacjami.

W praktyce ustalenie, kto należy do grupy, ma znaczenie dla zakresu praw, obowiązków, odpowiedzialności lub zastosowania określonych środków. Nie należy utożsamiać ogólnego określenia „grupa osób” z terminami szczegółowymi, takimi jak „grupa osobowa” w przepisach wojskowych albo „grupa kapitałowa”, które mogą mieć własne, ściśle określone znaczenie.