Art. 249. k.k. Zakłócenie przebiegu wyborów
Kto przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem przeszkadza:
1) odbyciu zgromadzenia poprzedzającego głosowanie,
2) swobodnemu wykonywaniu prawa do kandydowania lub głosowania,
3) głosowaniu lub obliczaniu głosów,
4) sporządzaniu protokołów lub innych dokumentów wyborczych albo referendalnych, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 249 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Postanowienie XXIV Ns 101/18
- Stan sprawy
- W proteście wyborczym zarzucono m.in. uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 249 pkt 2 k.k., polegającego na niszczeniu materiałów wyborczych komitetu, co miało naruszyć swobodę kandydowania kandydata na wójta. Z materiału wynika też, że na kartach do głosowania do rady gminy pominięto jednego prawidłowo zarejestrowanego kandydata, ale zarzut z art. 249 k.k. odnosił się wyłącznie do niszczenia materiałów wyborczych. Tekst nie pozwala ustalić konkretnie, kiedy, w jakiej skali i przez kogo miało dochodzić do niszczenia materiałów.
- Rozstrzygnięcie
- Protest oddalono. Sąd nie stwierdził popełnienia przestępstwa z art. 249 pkt 2 k.k. mającego wpływ na przebieg głosowania lub wynik wyborów.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że zarzut dotyczący art. 249 pkt 2 k.k. nie został udowodniony. Samo ogólne powołanie się na akta postępowań karnych nie spełniało obowiązku wskazania dowodów. Nie wykazano, na czym dokładnie polegało niszczenie materiałów, jaka była jego skala ani w jaki sposób miało ono wpłynąć na swobodne wykonywanie prawa do kandydowania. W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że doszło do przestępstwa przeciwko wyborom wpływającego na wybory.
Postanowienie III SW 4/16
- Stan sprawy
- W proteście przeciwko ważności wyborów uzupełniających do Senatu wskazano m.in. akcję zastraszania osób zabierających głos przeciwko jednej z kandydatek lub rozdających ulotki profrekwencyjne. Miała ona polegać na bezpodstawnym legitymowaniu i przepytywaniu przez funkcjonariuszy policji i straży miejskiej. Zarzuty te były przedstawiane jako naruszenie wolności i równości wyborów. Tekst nie wskazuje, aby protest zawierał opis czynów odpowiadających ustawowym znamionom konkretnego przestępstwa z rozdziału XXXI k.k., w tym art. 249 k.k., wraz z wykazaniem wpływu na przebieg głosowania lub wynik wyborów.
- Rozstrzygnięcie
- Protest pozostawiono bez dalszego biegu.
- Uzasadnienie
- Sąd Najwyższy uznał, że opisane zachowania nie wyczerpują znamion przestępstw przeciwko wyborom z art. 248-251 k.k., do których należy także art. 249 k.k. Wskazał, że podstawą protestu mogą być tylko przestępstwa wyborcze z rozdziału XXXI k.k. mające wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wynik wyborów, albo naruszenia przepisów kodeksu wyborczego dotyczących tych etapów. Zarzuty odnoszące się do kampanii i rzekomego zastraszania nie mieściły się w tych ustawowych podstawach w przedstawionej postaci.
Postanowienie I ACz 163/15
- Stan sprawy
- Protest przeciwko ważności wyborów do rady powiatu oparto na zarzutach dotyczących spotu informacyjnego, przemieszania ulotek różnych komitetów oraz dużej liczby głosów nieważnych. W sprawie wskazano, że skarżący nie posiadał wiedzy o konkretnych zdarzeniach stanowiących przestępstwo przeciwko wyborom, a jedynie przypuszczał, że mogło dojść do nieprawidłowości. Tekst nie zawiera ustaleń o czynie kwalifikowanym z art. 249 k.k.; przeciwnie, wynika z niego brak wskazania konkretnych faktów mogących świadczyć o przestępstwie wyborczym.
- Rozstrzygnięcie
- Zażalenie oddalono, utrzymując pozostawienie protestu bez rozpoznania.
- Uzasadnienie
- Sąd podkreślił, że protest musi zawierać konkretne zarzuty i dowody, a nie jedynie oczekiwanie, że sąd sam będzie poszukiwał ewentualnych przestępstw przeciwko wyborom. Skoro skarżący nie wskazał konkretnych zdarzeń ani dowodów potwierdzających popełnienie przestępstwa wyborczego, nie było podstaw do badania sprawy także pod kątem czynów z rozdziału XXXI k.k., w tym art. 249 k.k. Sama liczba głosów nieważnych i ogólne wątpliwości nie wystarczają do uruchomienia merytorycznej kontroli protestu.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.