Art. 250. k.k. Bezprawne naruszenie swobody głosowania
Kto, przemocą, groźbą bezprawną lub przez nadużycie stosunku zależności, wywiera wpływ na sposób głosowania osoby uprawnionej albo zmusza ją do głosowania lub powstrzymuje od głosowania, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 250 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Uzasadnienie IV Ka 192/20
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła zarzutów związanych z wyniesieniem kart do głosowania z lokalu wyborczego oraz podejrzeniem wyborczego łapownictwa i bezprawnego pozyskania kart. Ustalono, że jeden z oskarżonych wyniósł karty do głosowania i wsunął je do samochodu drugiego oskarżonego. Drugi oskarżony, widząc nadbiegającego członka komisji, spanikował, mógł zgnieść kartę trzymaną w ręce i próbował odjechać. Sąd odwoławczy ustalił też, że przedmiot widoczny między udami oskarżonego nie był zgniecioną kartą, lecz chustą. Z materiału nie wynikało pewnie, aby oskarżeni działali w celu kupna lub sprzedaży głosu albo w celu wykorzystania karty przez osobę nieuprawnioną.
- Rozstrzygnięcie
- Utrzymano w mocy wyrok uniewinniający.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał apelację prokuratora za bezzasadną. Ocena dowodów przez sąd pierwszej instancji została uznana za pełną i zgodną z logiką. Nie stwierdzono przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów ani błędu w ustaleniach faktycznych. Podkreślono, że przestępstwa wyborcze rozważane w sprawie wymagają działania umyślnego i celowego. Samo wyniesienie kart oraz nerwowe zachowanie nie pozwalało przypisać oskarżonym zamiaru bezprawnego wpływania na głosowanie, kupna głosu ani bezprawnego pozyskania karty w celu jej użycia w wyborach przez inną osobę.
Postanowienie III SW 4/16
- Stan sprawy
- Wniesiono protest przeciwko ważności wyborów uzupełniających do Senatu oraz wyborowi konkretnej osoby. Zarzucono prowadzenie kampanii na dużą skalę przez instytucje państwowe na rzecz kandydatki, finansowanie kampanii ze środków spoza komitetu i ponad limit oraz działania zastraszające wobec osób krytykujących kandydatkę lub rozdających ulotki. Protest odwoływał się do zasad równości i wolności wyborów oraz do Konstytucji i Konwencji. Z opisu sprawy nie wynikało jednak wskazanie przestępstwa przeciwko wyborom z rozdziału XXXI k.k., w tym czynu z art. 250 k.k., ani naruszenia przepisów kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalania wyników głosowania lub wyników wyborów w ustawowym znaczeniu.
- Rozstrzygnięcie
- Protest pozostawiono bez dalszego biegu.
- Uzasadnienie
- Sąd Najwyższy wskazał, że protest wyborczy może opierać się tylko na ustawowych podstawach: przestępstwach przeciwko wyborom z rozdziału XXXI k.k. mających wpływ na przebieg głosowania lub wyniki albo na naruszeniu przepisów kodeksu wyborczego dotyczących głosowania i wyników, mającym wpływ na wynik wyborów. Zarzuty dotyczące kampanii, jej finansowania i działań wobec aktywistów nie wypełniały znamion przestępstw wyborczych wskazanych w ustawie, w tym bezprawnego wpływu na głosowanie, oraz nie stanowiły właściwej podstawy protestu w tej sprawie. Sąd zaakceptował szerokie rozumienie przepisów dotyczących głosowania, ale podkreślił, że nie obejmuje ono wszelkich naruszeń procesu wyborczego, zwłaszcza jeśli brak wykazania bezpośredniego wpływu na wynik wyborów.
Postanowienie I KZP 2/14
- Stan sprawy
- Sprawa nie dotyczyła bezpośrednio art. 250 k.k., lecz wykładni pojęcia groźby bezprawnej na tle innego przestępstwa. Sąd odwoławczy zwrócił się z pytaniem, czy dla odpowiedzialności za użycie groźby bezprawnej w postaci groźby karalnej konieczne jest ustalenie, że wzbudziła ona uzasadnioną obawę spełnienia. W uzasadnieniu omówiono także znaczenie groźby bezprawnej jako znamienia różnych przestępstw, co ma znaczenie również dla rozumienia bezprawnego wpływu na głosowanie z art. 250 k.k., jeżeli czyn polega na użyciu groźby.
- Rozstrzygnięcie
- Odmówiono podjęcia uchwały.
- Uzasadnienie
- Sąd Najwyższy uznał, że nie zostały spełnione warunki do wydania uchwały w trybie pytania prawnego, ponieważ sąd pytający sam opowiedział się już za jednym kierunkiem wykładni i szeroko go uzasadnił. W motywach wskazano jednak istniejące rozbieżności co do tego, czy przy groźbie bezprawnej odwołanie do groźby karalnej obejmuje także skutek w postaci uzasadnionej obawy spełnienia. Ma to znaczenie pośrednie dla art. 250 k.k., bo przepis ten penalizuje wpływanie na głosowanie między innymi groźbą bezprawną, lecz w tej sprawie nie rozstrzygnięto wprost wykładni art. 250 k.k.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.