Art. 228. k.k. Sprzedajność pełniącego funkcję publiczną
§ 1. Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 3. Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Karze określonej w § 3 podlega także ten, kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, uzależnia wykonanie czynności służbowej od otrzymania korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy lub takiej korzyści żąda.
§ 5. Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową znacznej wartości albo jej obietnicę, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 15.
§ 5a. Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową wielkiej wartości albo jej obietnicę, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
§ 6. Karom określonym w § 1–5a podlega odpowiednio także ten, kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej w państwie obcym lub w organizacji międzynarodowej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę lub takiej korzyści żąda, albo uzależnia wykonanie czynności służbowej od jej otrzymania.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 228 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok II K 295/25
- Stan sprawy
- Sprawa nie dotyczy art. 228 k.k., lecz art. 229 § 1 k.k. Oskarżony podczas kontroli drogowej po ujawnieniu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości obiecał dwóm funkcjonariuszom policji korzyść majątkową w kwocie 3.000 zł w zamian za odstąpienie od czynności służbowych. Ustalenia oparto na notatce urzędowej, protokołach badania trzeźwości, protokole zatrzymania oraz wyjaśnieniach oskarżonego, który przyznał się także do złożenia obietnicy.
- Rozstrzygnięcie
- Oskarżonego uznano za winnego czynu z art. 229 § 1 k.k. i wymierzono mu grzywnę 250 stawek dziennych po 10 zł; następnie orzeczono karę łączną grzywny za oba przypisane czyny. Nie zapadło rozstrzygnięcie z art. 228 k.k.
- Uzasadnienie
- Sąd przyjął, że obietnica korzyści majątkowej skierowana do funkcjonariuszy publicznych w związku z wykonywanymi przez nich czynnościami służbowymi wyczerpuje znamiona art. 229 § 1 k.k. Podkreślono formalny charakter tego przestępstwa i to, że do dokonania wystarcza dojście obietnicy do adresata, niezależnie od jej przyjęcia. Materiał dowodowy był bezsporny, a oskarżony przyznał się do winy.
Uzasadnienie II K 271/18
- Stan sprawy
- Oskarżona jako dyrektor szkoły, pełniąc funkcję publiczną, uzależniła przyznanie dwóm podległym wicedyrektorkom nagród w podwyższonej wysokości od przekazania jej części tych środków. Po przyznaniu nagród poleciła przelewy na ich rachunki, a następnie przyjęła od nich łącznie 1.184,90 zł. W tej samej sprawie przypisano jej też dwa odrębne czyny nadużycia uprawnień, ale tylko pierwszy dotyczył art. 228 k.k.
- Rozstrzygnięcie
- Oskarżoną uznano za winną czynu z art. 228 § 4 k.k. w zw. z art. 228 § 1 k.k. w zb. z art. 11 § 2 k.k. Wymierzono jej za ten czyn karę 1 roku pozbawienia wolności oraz przepadek korzyści majątkowej 1.184,90 zł. Po połączeniu z karami za pozostałe czyny orzeczono karę łączną 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres próby, grzywnę, zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych w placówkach oświatowych oraz obowiązek naprawienia szkody za inne czyny.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że dyrektor szkoły jest funkcjonariuszem publicznym i osobą pełniącą funkcję publiczną. Zachowanie oskarżonej polegało najpierw na żądaniu korzyści w zamian za wykonanie czynności służbowej, a następnie na jej przyjęciu, co wypełnia znamiona sprzedajności kwalifikowanej. Za wiarygodne uznano spójne i logiczne zeznania świadków oraz dokumenty, natomiast odrzucono linię obrony o rzekomych pomówieniach przez skonfliktowanych pracowników, ponieważ nie znajdowała potwierdzenia w materiale dowodowym.
Wyrok II K 420/16
- Stan sprawy
- Oskarżonemu zarzucono, że jako zastępca ordynatora w szpitalu, w związku z zakupem przez szpital określonych wyrobów medycznych, dwukrotnie zażądał i przyjął korzyści majątkowe przekazane przelewami na podstawie fikcyjnych umów zlecenia. Oskarżony nie przyznał się i twierdził, że przeprowadził rzeczywiste szkolenia dotyczące metody leczenia, za które otrzymał wynagrodzenie. Z ustaleń sądu wynikało, że wykonywał głównie zadania medyczne i nadzorcze w ramach pododdziału, sygnalizował jedynie zapotrzebowanie na sprzęt, nie decydował samodzielnie o zakupach ani o wydatkowaniu środków publicznych.
- Rozstrzygnięcie
- Oskarżonego uniewinniono od obu zarzutów z art. 228 § 1 k.k. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że nie wykazano podstawowego elementu odpowiedzialności z art. 228 k.k., ponieważ oskarżony na zajmowanym stanowisku nie pełnił funkcji publicznej w rozumieniu tego przepisu w zakresie związanym z dysponowaniem środkami publicznymi. Nie miał samodzielnych kompetencji do podejmowania decyzji zakupowych ani wpływu na wydatkowanie środków szpitala. Dodatkowo sąd nie dał wiary twierdzeniu, że umowy zlecenia były fikcyjne i stanowiły ukrytą łapówkę, gdyż liczne zeznania i dokumenty potwierdzały przeprowadzenie rzeczywistych szkoleń. Nie wykazano też, by jako członek komisji przetargowej forsował określoną ofertę lub by istniał wymagany związek czasowy i funkcjonalny między postępowaniem zakupowym a wypłaconym wynagrodzeniem.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.