Korzyść osobista

Korzyść osobista to dobro lub uprzywilejowanie o charakterze niemajątkowym, uzyskane albo oczekiwane przez określoną osobę. Polskie prawo nie zawiera jednej, ogólnej definicji tego pojęcia. Jego znaczenie ustala się na podstawie rodzaju regulacji i okoliczności konkretnej sprawy. Korzyść może polegać między innymi na zapewnieniu przychylności, poprawie sytuacji życiowej lub zawodowej, uzyskaniu określonej relacji, przysłudze, ochronie przed niekorzystnym następstwem albo zaspokojeniu potrzeb osobistych lub seksualnych.

Podstawową cechą korzyści osobistej jest jej niemajątkowy charakter. Odróżnia ją to od korzyści majątkowej, która bezpośrednio zwiększa wartość majątku albo zmniejsza obciążenia finansowe. W praktyce granica między tymi pojęciami może wymagać oceny celu i rzeczywistego skutku świadczenia. Korzyść osobista może być przeznaczona dla sprawcy lub innej osoby, a także przybrać postać obietnicy, żądania, przyjęcia albo uzyskania. Nie musi mieć trwałego charakteru ani przedstawiać określonej wartości pieniężnej.

Pojęcie występuje przede wszystkim w prawie karnym. Może mieć znaczenie przy ocenie doprowadzenia innej osoby do określonych czynności przez wykorzystanie zależności lub trudnego położenia, przy organizowaniu adopcji z naruszeniem przepisów, a także przy przyjmowaniu świadczeń przez osoby pełniące funkcje publiczne. W tych sytuacjach korzyść osobista może być elementem czynu zabronionego albo wpływać na jego kwalifikację.

Termin pojawia się również w regulacjach dotyczących adopcji, leczenia niepłodności, publicznej służby krwi, przeciwdziałania narkomanii oraz wykorzystywania informacji uzyskanych w związku z pracą lub służbą. Przepisy mogą zakazywać uzyskiwania takiej korzyści, przewidywać odpowiedzialność za jej oferowanie lub przyjęcie albo wymagać oświadczenia, że nie została uzyskana. Znaczenie praktyczne pojęcia polega więc na ochronie dobrowolności decyzji, bezinteresowności określonych czynności, prawidłowości wykonywania funkcji oraz zaufania do instytucji publicznych.