Art. 284. k.k. Przywłaszczenie
§ 1. Kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 284 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok III K 250/22
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła wieloczynowego przywłaszczenia mienia powierzonych spółek przez pracownicę i prokurenta samoistnego. Z opisu zarzutów wynikało, że oskarżona zawierała na dane spółek umowy i aneksy telekomunikacyjne, nabywała telefony na rzecz spółek, a następnie rozporządzała nimi jak własnymi. Zarzucono jej też kierowanie płatności z faktur na rachunki prywatne, wypłaty środków z rachunków spółek i wpłaty na własne rachunki lub rachunki członków rodziny, opłacanie prywatnych świadczeń medycznych ze środków spółki oraz przywłaszczenie towarów należących do spółki. Materiał zawiera również zarzut wspólnego z inną osobą przywłaszczenia wielu telefonów nabytych na dane spółki i następnie odsprzedanych. Z udostępnionego fragmentu nie wynika dokładnie, które z zarzutów z art. 284 k.k. zostały ostatecznie przypisane.
- Rozstrzygnięcie
- Z udostępnionego tekstu wynika jedynie, że zapadł wyrok, ale brak sentencji rozstrzygającej co do winy, kwalifikacji prawnej po zmianach, kar i innych rozstrzygnięć odnoszących się do zarzutów z art. 284 k.k. Nie da się więc ustalić dokładnego wyniku sprawy.
- Uzasadnienie
- Z samego opisu aktu oskarżenia wynika mechanizm przywłaszczeń polegający na traktowaniu mienia spółek jak własnego mimo powierzenia go oskarżonej z racji zatrudnienia i umocowania do działania za spółki. Jednak bez części zawierającej ustalenia sądu i uzasadnienie nie można rzetelnie odtworzyć powodów rozstrzygnięcia, w szczególności oceny dowodów, zakresu przypisania i motywów prawnych.
Wyrok II K 31/23
- Stan sprawy
- Oskarżony znalazł portfel pozostawiony na skrzynce do wrzucania monet na terenie myjni. W portfelu znajdowały się dokument tożsamości, karta bankomatowa, karta debetowa, sam portfel oraz gotówka. Następnie używał przywłaszczonej karty do serii nieautoryzowanych płatności zbliżeniowych oraz prób dalszych transakcji. W zakresie art. 284 k.k. materiał dotyczy przywłaszczenia rzeczy znalezionej.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd nie przypisał oskarżonemu czynu z art. 284 § 3 k.k. w pierwotnie zarzucanej postaci. W ramach tego zdarzenia uznał go za winnego przywłaszczenia dokumentów i kart płatniczych, kwalifikując ten fragment z art. 275 § 1 k.k., a co do portfela i gotówki przyjął wykroczenie przywłaszczenia rzeczy znalezionej z art. 119 § 1 k.w. Za wykroczenie wymierzono karę 10 dni aresztu.
- Uzasadnienie
- Sąd ustalił, że oskarżony przywłaszczył rzeczy znalezione pozostawione na myjni. Jednocześnie rozdzielił odpowiedzialność za poszczególne przedmioty: dokumenty i karty potraktował jako odrębny czyn przeciwko dokumentom i instrumentom płatniczym, a sam portfel z gotówką, z uwagi na niewielką wartość, zakwalifikował jako wykroczenie. Z udostępnionego fragmentu wynika więc, że istotne dla rozstrzygnięcia były charakter poszczególnych przedmiotów oraz wartość portfela i pieniędzy.
Uzasadnienie III K 51/22
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła pracownicy placówki partnerskiej banku, której zarzucono wielokrotne zabory pieniędzy z rachunków klientów po uprzednim podrabianiu dokumentów wypłat i przelewów oraz poświadczaniu nieprawdy. Opis obejmuje liczne operacje na rachunkach różnych pokrzywdzonych i dodatkowo przyjmowanie od klientów środków rzekomo na lokaty, bez ich faktycznego wpłacenia. W materiale źródłowym czyny opisano jako zabór pieniędzy w celu przywłaszczenia, zasadniczo kwalifikowany jako kradzież i oszustwo, a nie jako przywłaszczenie z art. 284 k.k.
- Rozstrzygnięcie
- Na podstawie udostępnionego fragmentu nie wynika sentencja rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego przedstawiony opis czynów nie zawiera zarzutu z art. 284 k.k., lecz inne kwalifikacje, głównie z art. 278 k.k., art. 286 k.k., art. 270 k.k. i art. 271 k.k. Dlatego sprawa nie stanowi orzeczenia dotyczącego art. 284 k.k. w oparciu o przekazany tekst.
- Uzasadnienie
- Z przekazanego materiału wynika, że sąd rozpoznawał zachowania polegające na bezprawnym wyprowadzaniu środków z rachunków i wprowadzaniu klientów w błąd, ale opisane kwalifikacje prawne nie obejmują art. 284 k.k. Brak też sentencji i uzasadnienia pozwalających ustalić ewentualną zmianę kwalifikacji na przywłaszczenie. Nie można więc przypisać tej sprawie znaczenia jako orzeczenia dotyczącego art. 284 k.k. bez wychodzenia poza tekst źródłowy.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.