Sygn. akt VIII U 2258/25
UZASADNIENIE
postanowienia z dnia 5 stycznia 2026 roku
Decyzją z dnia (...) r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. na podstawie art. 81 ust. 2x ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146, z późn. zm.) w zw. z art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późń. zm.) zobowiązał J. (...)w Ł. do opłacenia należności w kwocie (...) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu zwrotu lub zaliczenia nadpłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne za rok (...).
Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie na dzień wydania decyzji wynosi(...) zł. Aktualna stawka odsetek ustawowych za opóźnienie, według której należy naliczyć dalsze odsetki do dnia wpłaty włącznie, wynosi 11,25% w stosunku rocznym.
W przypadku opłacenia należności wykazanych w decyzji w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, nie będą naliczane odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia przypadającego po dniu wydania decyzji do dnia opłacenia należności.
Jeżeli spółka nie opłaci należności wskazanej w decyzji łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, należności te będą podlegać potrąceniu z wypłacanych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Jeżeli w/w nie ma prawa do świadczeń, zostaną podjęte działania zmierzające do przymusowego ściągnięcia należności w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.
Pozostała do spłaty kwota na dzień wydania decyzji wynosi (...) zł, w tym odsetki (...) zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dokumentach rozliczeniowych za (...)r., które zostały przekazane (...) r. spółka wykazała nadpłatę składki na ubezpieczenie zdrowotne za B. J. w wysokości (...) zł. Powyższa nadpłata została zwrócona na wskazany we wniosku numer rachunku bankowego. (...) r. spółka złożyła korektę dokumentów rozliczeniowych za w/w z kodem ubezpieczenia (...) wskazując zerową nadpłatę składki na ubezpieczenie zdrowotne do zwrotu i zerowy podatek liniowy. (...) r. spółka złożyła korektę dokumentów rozliczeniowych z kodem tytułu ubezpieczenia (...) wskazując zerową składkę zdrowotną do zwrotu i zerowy podatek liniowy. B. J. została wyrejestrowana jako wspólnik spółki jawnej z dniem (...) r. W związku z powyższym spółka jest zobowiązana do opłacenia należności w kwocie (...)zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Jednocześnie organ wskazał, że stan konta spółki na dzień sporządzenia decyzji wykazuje nadpłatę w wysokości(...)zł, z której po złożeniu pisemnej dyspozycji Zakład może dokonać zaliczenia nadpłaty na należności wynikające z tej decyzji.
(decyzja z dnia (...) r. - k. 10-11 akt ZUS)
Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła Jocker F. J. Sp. j. w Ł. reprezentowana przez E. J., zaskarżając ją w całości i wskazując, że w dniu (...)r. płatnik składek złożył prawidłowe dokumenty rozliczeniowe za(...) r. z identyfikatorem (...)z rozliczeniem składki zdrowotnej B. J. za rok (...). W rozliczeniu wykazano do zwrotu kwotę(...)zł, która została zwrócona na konto płatnika. W dniu (...)r. płatnik wyrejestrował współwłaściciela spółki i w dniu(...) r. sporządził korekty dokumentów rozliczeniowych B. J. za rok(...) i od stycznia do (...) roku. Przyczyną sporządzenia korekt był brak możliwości rozliczenia rocznego składki zdrowotnej współwłaściciela spółki za rok(...). Rozliczenie powinno być sporządzone na indywidualnym koncie współwłaściciela z przypisanym jego NIP (...), a nie na koncie spółki (...). Dlatego też od (...) r. B. J. została zgłoszona na indywidualnym koncie rozliczeniowym NIP (...), z którym rozlicza się od (...) r.
Z uwagi na fakt, że B. J. rozliczała się na własnym koncie, w dokumencie(...) (...) Sp. j. skorygowała podstawę składki zdrowotnej za kwiecień 2023 i wpisano 0 zł. Jednocześnie wyzerowało się rozliczenie roczne za (...) r. W dniu (...) r. sporządzono korekty pokontrolne za (...)r. (...) z powielonym zerowym rozliczeniem rocznym u B. J.. B. J. rozliczała się w(...) r. wJ. (...) Sp. j. NIP (...) i składka zdrowotna za rok(...)była rozliczona prawidłowo z należnym zwrotem składki w wysokości(...)zł. Ponieważ nie istnieje możliwość ponownego skorygowania dokumentu (...) dla B. J. z wykazanym prawidłowym rozliczeniem rocznym składki zdrowotnej za rok (...) płatnik składek wniósł o przywrócenie stanu faktycznego z dokumentu (...)
(...) złożonego w dniu (...) r. Z powyższego zdaniem spółki wynika, że składka zdrowotna za rok (...) była rozliczona prawidłowo i zwrot rozliczenia rocznego był zasadny.
(odwołanie - k. 3-3 verte)
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie, wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie Zakład wyjaśnił, że w przypadku osób, które prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki (cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, jednoosobowej spółki z o.o.), każdy ze wspólników tych spółek jest płatnikiem składek na własne ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Spółka pełni funkcję płatnika składek wyłącznie za osoby świadczące pracę w tej spółce. Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne za rok 2022 powinno być zewidencjonowane jedynie na indywidualnym koncie osoby fizycznej (będącej wspólnikiem/prowadzącej działalność). Nie powinno być ewidencjonowane na koncie spółki. Pod osobistym numerem NIP (...) B. J. brak jest rozliczenia składki zdrowotnej za 2022 rok. Według stanu na dzień 1 sierpnia 2025 r. konto spółki wykazuje nadpłatę w łącznej kwocie 6 546,80 zł za okres od października 2023 r. do lutego 2024 r.
(odpowiedź na odwołanie - k. 7-8)
W piśmie procesowym z dnia 28 października 2025 r. (data wpływu) złożonym przez płatnika składek, wyjaśniono, że w dniu (...) r. dokonano poprawnego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego B. J. od (...)r. na indywidualnym koncie wspólnika z przypisanym jego NIP (...). Za rok (...) nie ma możliwości dokonania korekt. W spółce dokonano wyrejestrowania od dnia(...) r. Sporządzono dokumenty rozliczeniowe za okres od(...) do(...)na indywidualnym koncie B. J.. Dokonano również korekt dokumentów rozliczeniowych za okres(...) r. Sporządzono korektę dokumentów rozliczeniowych na indywidualnym koncie B. J. za (...)r. z rozliczeniem rocznym składki zdrowotnej za rok(...), w którym wykazana jest nadpłata w kwocie(...)zł. W dniu (...)r. poprzez (...) złożono wniosek o przeksięgowanie nadpłat z J. (...) Sp. j. na konto wspólnika B. J. z zachowaniem terminów wpłat. W konsekwencji wskazując na wykonanie decyzji z dnia (...) r. i charakter techniczny sprawy, płatnik składek wniósł o nieobciążanie go kosztami zastępstwa procesowego.
(pismo procesowe płatnika składek - k. 16-16 verte)
W piśmie procesowym z dnia 13 listopada 2025 r. (data wpływu) pełnomocnik organu rentowego wskazał, że twierdzenia podnoszone przez płatnika składek w w/w piśmie procesowym nie mają wpływu na stanowisko organu rentowego w niniejszej sprawie. Wobec powyższego podtrzymał zgłoszone w odpowiedzi na odwołanie wnioski, w tym wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
(pismo procesowe organu rentowego - k. 114)
W piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2025 r. (data wpływu) płatnik składek oświadczył, że cofa odwołanie i wnosi o umorzenie postepowania w sprawie, nieobciążanie kosztami postępowania sądowego, a także kosztami zastępstwa procesowego pełnomocnika organu rentowego z uwagi na techniczny aspekt sprawy (brak możliwości technicznego przeksięgowania zapisów oraz brak aspektu finansowanego sprawy (nadpłaty).
(pismo procesowe płatnika składek - k. 115)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 355 k.p.c. sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.
W myśl art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. § 2 powyższego artykułu stanowi natomiast, że pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego. Natomiast zgodnie z § 3 cytowanego przepisu w razie cofnięcia pozwu poza rozprawą przewodniczący odwołuje wyznaczoną rozprawę i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów. Gdy skuteczność cofnięcia pozwu zależy od zgody pozwanego, niezłożenie przez niego oświadczenia w tym przedmiocie w powyższym terminie uważa się za wyrażenie zgody.
Przy czym sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa (§ 4 cyt. przepisu).
Przy tym – zgodnie z art. 469 k.p.c. – sąd uzna zawarcie ugody, cofnięcie pozwu, sprzeciwu lub środka odwoławczego oraz zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia za niedopuszczalne także wówczas, gdyby czynność ta naruszała słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.
Przytoczone przepisy mają zastosowanie również do postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 13 § 2 k.p.c.
Cofnięcie pozwu (analogicznie odwołania) należy do uprawnień powoda (odwołującego się) i jest wyrazem jego prawa do dysponowania przedmiotem procesu oraz przejawem odwołalności czynności procesowych.
W ocenie tutejszego Sądu cofnięcie odwołania w niniejszej sprawie przez płatnika składek należało uznać za prawnie skuteczne. Płatnik składek wyjaśnił, że złożył korekty dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych na indywidualnym koncie wspólnika B. J. wraz z rozliczeniem składki zdrowotnej za rok (...)r. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż cofnięcie odwołania w niniejszej sprawie nie jest sprzeczne z prawem, z zasadami współżycia społecznego, nie zamierza do obejścia prawa, ani nie narusza słusznego interesu odwołującego.
Z tych też względów zgodnie z treścią art. 355 k.p.c. postępowanie w sprawie podlegało umorzeniu
(punkt 1. sentencji postanowienia).
Sąd orzeka o kosztach procesu według zasad przewidzianych w art. 98-107 k.p.c., zależnie od wyniku sprawy oraz okoliczności związanych z jej rozpoznaniem. Okoliczności te powodują, że od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i obciążenia strony przegrywającej jego kosztami przewidziane są wyjątki, stosowane wówczas, gdy w konkretnej sprawie zasada ta koliduje z poczuciem sprawiedliwości. W ramach tych wyjątków, zgodnie
z art. 102 k.p.c., sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej sprawę obowiązkiem zwrotu wygrywającemu przeciwnikowi kosztów procesu w całości lub części, jak stanowi ustawa, w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
Zasadą jest, że przy cofnięciu pozwu obowiązek zwrotu kosztów procesu obciąża powoda. Wyjątkowo tylko obowiązek zwrotu kosztów może nie obciążać strony cofającej pozew. Odstępstwo od zasady wynikającej z art. 203 § 2 i 3 k.p.c., że to powód cofający pozew ponosi koszty procesu, może przybrać formę rozstrzygnięcia właściwego dla art. 102 k.p.c.
(por. postanowienie SN z 24.08.2011 r. IV CZ 34/11, LEX nr 1147783).
W przedmiotowej sprawie o kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Zgodnie z § 1 powyższego artykułu strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw
i celowej obrony (koszty procesu). W postępowaniu procesowym o zwrocie kosztów sąd orzeka bowiem w każdym orzeczeniu kończącym sprawę według jednej z następujących zasad: odpowiedzialności za wynik procesu, stosunkowego rozdzielenia kosztów, wzajemnego zniesienia kosztów, słuszności i zawinienia. Z kolei § 3 w/w artykułu przewiduje, że do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca nie przewidział w zakresie postępowania odrębnego, jakim jest postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, żadnych przepisów szczególnych dotyczących zwrotu kosztów zastępstwa procesowego strony przeciwnej, gdy stroną przegrywającą jest ubezpieczony. Pozwany organ rentowy ma pełne prawo do reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, a ten z kolei do stosowanego wynagrodzenia z tego tytułu. Brak bowiem normatywnej podstawy szczególnego uprzywilejowania od ubezpieczonego w przypadku, gdy jest on stroną przegrywającą proces
(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 września 2019 r. III AUa 80/19, LEX
nr 2781400).
Warto przy tym podkreślić, że przepis art. 102 k.p.c. daje sądom swobodę przy rozstrzyganiu o zwrocie kosztów procesu w tym kosztach sądowych, gdy stosowanie zasady wyrażonej w art. 98 k.p.c. (odpowiedzialności za wynik procesu) nie można by pogodzić
z zasadą słuszności. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż zastosowanie art. 102 k.p.c. powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu
w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego
(zob. post. Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73, LEX nr 7379).
W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł jednak podstaw do nieobciążania płatnika kosztami postępowania, mając na względzie uzasadnione koszty reprezentacji, jakie w związku z procesem musiał ponieść organ rentowy. Zauważenia bowiem wymaga, że pomimo umorzenia postępowania, w niniejszej sprawie pełnomocnik organu rentowego nie pozostawał bierny i w toku procesu złożył kilka pism procesowych. Nadto płatnik składek nie powołał żadnych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej spółki, które przemawiałyby za nieobciążaniem tymi kosztami z uwagi na brak możliwości ich poniesienia. Nie ma przy tym znaczenia, czy sprawa miała charakter problemu technicznego, według wnioskodawcy. Odwołujący jest przedsiębiorcą, który winien liczyć się z ryzykiem ponoszenia kosztów procesu toczącego się w sprawie związanej z prowadzoną przez niego działalnością. Podkreślenia przy tym wymaga, że spór w niniejszej sprawie został zapoczątkowany aktywnością płatnika, który wniósł odwołanie do tutejszego Sądu. W tym stanie rzeczy płatnik winien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów procesu.
Raz jeszcze podkreślenia bowiem wymaga, iż w razie cofnięcia pozwu (odwołania), pozwany, co do zasady jest traktowany jak wygrywający proces, dlatego należy mu się zwrot kosztów procesu, o ile złoży taki wniosek.
Nadto odstąpienie od obciążenia strony kosztami postępowania uzależnione jest od dyskrecjonalnej oceny sądu. Podważenie tej oceny możliwe jest w zasadzie jedynie w wypadku, gdy nie zawiera uzasadnienia, albo gdy ocena ta jest rażąco niesprawiedliwa. (I ACa 571/13 - wyrok SA Poznań z dnia 04-07-2013 Teza redakcyjna Legalis).
W konsekwencji powyższego wysokość wynagrodzenia pełnomocnika organu rentowego Sąd Okręgowy ustalił na kwotę wynikającą § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) - mając na względzie wartość przedmiotu sporu. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonych kwot tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1
1 k.p.c.
(punkt drugi sentencji postanowienia).