Prawo cywilne

Prawo cywilne to dział prawa regulujący stosunki prawne między podmiotami występującymi co do zasady na równorzędnej pozycji. Obejmuje relacje między osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz niektórymi jednostkami organizacyjnymi mającymi zdolność prawną. Dotyczy zarówno interesów majątkowych, takich jak własność, zapłata lub naprawienie szkody, jak i niemajątkowych, w szczególności ochrony dóbr osobistych.

Najważniejsze cechy prawa cywilnego to autonomia stron, możliwość kształtowania stosunków prawnych w drodze umów oraz oparcie odpowiedzialności na naruszeniu obowiązku albo wyrządzeniu szkody. Wiele przepisów ma charakter względnie obowiązujący, co oznacza, że strony mogą uregulować daną kwestię odmiennie. Istnieją jednak także przepisy bezwzględnie obowiązujące, których nie można wyłączyć lub zmienić czynnością prawną, na przykład dotyczące niektórych terminów przedawnienia.

Do podstawowych dziedzin prawa cywilnego należą:

• część ogólna, obejmująca między innymi osoby, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, przedstawicielstwo oraz czynności prawne,
• prawo rzeczowe, dotyczące własności i innych praw do rzeczy,
• prawo zobowiązań, regulujące umowy, świadczenia, odpowiedzialność odszkodowawczą i bezpodstawne wzbogacenie,
• prawo spadkowe, określające przejście praw i obowiązków majątkowych po śmierci,
• przepisy o ochronie dóbr osobistych i innych praw niemajątkowych.

Podstawowym aktem tej dziedziny jest Kodeks cywilny, jednak regulacje cywilnoprawne znajdują się także w innych ustawach. Pojęcia i zasady prawa cywilnego są wykorzystywane również w prawie pracy, podatkowym, geodezyjnym i karnym, między innymi przy ocenie zdolności prawnej, naprawieniu szkody lub wykonaniu ugody. Prawo cywilne materialne określa prawa i obowiązki stron, natomiast postępowanie cywilne reguluje dochodzenie tych praw przed sądem. W praktyce służy ono między innymi ustalaniu własności, dochodzeniu zapłaty, uzyskiwaniu odszkodowania lub zadośćuczynienia oraz ochronie dóbr osobistych.