Art. 13. k.p.c. Tryby i rodzaje postępowania

§ 1. Sąd rozpoznaje sprawy w procesie, chyba że ustawa stanowi inaczej. W wypadkach przewidzianych w ustawie sąd rozpoznaje sprawy według przepisów o postępowaniach odrębnych.

§ 2. Przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Komentarz do Art. 13. kpc

Przepis określa podstawową relację między procesem cywilnym a innymi rodzajami postępowań uregulowanymi w Kodeksie postępowania cywilnego. Zasadą jest, że sąd rozpoznaje sprawy w procesie. Odstępstwo od tej zasady jest możliwe wtedy, gdy ustawa stanowi inaczej. Oznacza to, że sam przepis wskazuje proces jako podstawowy sposób rozpoznawania spraw, ale jednocześnie uwzględnia istnienie odmiennych trybów przewidzianych w ustawie.

§ 1 wskazuje także na postępowania odrębne. Jeżeli ustawa przewiduje rozpoznanie sprawy w takim postępowaniu, sąd stosuje przepisy właściwe dla tego postępowania, a nie wyłącznie ogólne przepisy o procesie. Wybór tego trybu wynika więc z regulacji ustawowej.

§ 2 reguluje sytuację innych rodzajów postępowań unormowanych w Kodeksie. Do takich postępowań przepisy o procesie stosuje się odpowiednio, czyli z uwzględnieniem ich własnej specyfiki i w zakresie, w jakim mogą mieć zastosowanie. Nie jest to jednak zasada bezwzględna. Jeżeli przepisy szczególne dotyczące danego postępowania stanowią inaczej, to właśnie one mają znaczenie dla tej kwestii.

Praktyczne znaczenie przepisu polega na wskazaniu kolejności ustalania podstaw proceduralnych: najpierw należy uwzględnić przepisy szczególne dotyczące danego rodzaju postępowania, a w zakresie przez nie nieuregulowanym sięgnąć odpowiednio do przepisów o procesie. Przepis wyznacza tym samym ogólną zasadę oraz sposób uzupełniania regulacji szczególnych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 12. kpc Art. 15. kpc