Sygn. akt: I C 18/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
G., dnia 28 listopada 2022r
Sąd Rejonowy w Gdyni, I Wydział Cywilny
Przewodniczący: SSR Małgorzata Nowicka – Midziak
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Iwona Górska
po rozpoznaniu w G. na rozprawie w dniu 9 listopada 2022r
sprawy z powództwa
(...) Banku S.A. z siedzibą w W.
przeciwko
J. W.
o zapłatę
1.
oddala powództwo;
1.
kosztami procesu obciąża powoda w całości, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Sygn. akt I C 18/21
UZASADNIENIE
(wyroku z dnia 28 listopada 2022 roku)
Powód (...) Bank S.A. z siedzib
1 w W. domaga
3 siê od pozwanego J. W. zap
3aty kwoty 67.261,77 z
3 wraz z odsetkami umownymi w wysokoœci odsetek maksymalnych za opóŸnienie od dnia 28 paŸdziernika 2019 roku do dnia zap
3aty od kwoty 46.487,60 z
3, a tak¿e zas
1dzenia zwrotu kosztów s
1dowych oraz zastêpstwa procesowego.
P. powództwa stanowi
3a umowa kredytu gotówkowego nr (...) z dnia 23 sierpnia 2016 roku. Na dochodzon
1 kwotê sk
3ada
3y siê:
1) 46.487,60 z
3 tytu
3em niesp
3aconej nale¿noœci g
3ównej,
2) 1.715,65 z
3 tytu
3em odsetek umownych naliczonych do dnia rozwi
1zania umowy, tj. do dnia 16 stycznia 2017 roku,
3) 18.123,60 z
3 tytu
3em odsetek umownych za opóŸnienie w wysokoœci odsetek maksymalnych za opóŸnienie od kwoty 46.487,60 z
3 naliczonych do dnia 27 paŸdziernika 2019 roku,
4) 934,92 z
3 tytu
3em op
3at i kosztów.
P.¿sze nale¿noœci nie zosta
3y uregulowane w terminach okreœlonych w umowie. Po wype
3nieniu obowi
1zków informacyjnych wynikaj
1cych z art. 75c Prawa bankowego, powód wypowiedzia
3 umowê ze skutkiem na dzieñ 16 stycznia 2017 roku.
(pozew w (...) – k. 4-6)
Pozwany w sprzeciwu od nakazu zap
3aty wniós
3 o oddalenie powództwa w ca
3oœci i zas
1dzenie na jego rzecz kosztów procesu wed
3ug norm przepisanych.
(...), ¿e o kredycie dowiedzia
3 siê z pozwu powoda. (...), aby kiedykolwiek zaci
1ga
3 kredyt lub by
3 osobiœcie we wskazanej siedzibie banku. W czasie podpisania umowy kredytowej (...) osoba bezdomn
1 i uzale¿nion
1 od alkoholu. W zwi
1zku z tym najczêœciej przebywa
3 w noclegowni. Dwukrotnie zg
3asza
3 utratê dowodu osobistego. Nawet jeœli podpisa
3 umowê, to nie by
3 w stanie œwiadomie z
3o¿yæ oœwiadczenia woli o jej zawarciu, jako ¿e wówczas znajdowa
3 siê w ci
1gu alkoholowym, typowym dla przewlek
3ej choroby alkoholowej. J.¿eli pozwany samodzielnie pojawi
3 siê w banku celem podpisania umowy, czemu zaprzeczy
3, nie by
3 on œwiadomy swoich dzia
3añ, którymi musia
3a kierowaæ osoba trzecia. Z pewnoœci
1 pozostawa
3 w stanie wyraŸnie wskazuj
1cym na spo¿ywanie alkoholu. (...), aby kiedykolwiek pobra
3 i wykorzysta
3 pieni
1dze objête kwot
1 kredytu. J.œnie odwo
3a
3 swoje oœwiadczenie woli dotycz
1ce zawarcia umowy kredytowej, jako z
3o¿one w stanie wy
31czaj
1cym œwiadome wyra¿enie i podjêcie decyzji.
(sprzeciw – k. 109-110)
(...) stan faktyczny:
Dnia 5 lipca 2016 roku pozwany J. W. w U. Miasta G. zg
3osi
3 utratê dowodu osobistego o serii CCV numer 940 837.
(dowód: wniosek o wydanie dowodu osobistego – k. 162)
Najprawdopodobniej dnia 23 sierpnia 2016 roku pozwany J. W. siedzia
3 na
3awce przy ul. (...) w G.. (...) wówczas osob
1 bezdomn
1 i uzale¿nion
1 od alkoholu. (...) w noclegowaniach. (...) do niego wysoki mê¿czyzna i poczêstowa
3 pozwanego winem, które wspólnie wypili. N. dosiad
3 siê do nich drugi (ni¿szy mê¿czyzna) i poczêstowa
3 wódk
1, któr
1 równie¿ wypili. Pozwany poinformowa
3 ich, ¿e musi znaleŸæ nocleg, aby uchroniæ siê przed nadchodz
1cym deszczem. Nieznani mê¿czyŸni zaproponowali pozwanemu nocleg. Z.Ÿli go do hotelu (albo miejsca przypominaj
1cego hotel) w dzielnicy K. w G.. Tam pozwany mia
3 podpisaæ dokumenty zwi
1zane z pobytem hotelu. Po opuszczeniu tego miejsca pozwany, na swoj
1 proœbê, otrzyma
3 od jednego z mê¿czyzn kwotê 50 z
3. Dopiero w okolicach Miejskiej (...) w G. pozwany zorientowa
3 siê, ¿e nie posiada dowodu osobistego, portfela oraz prawa jazdy.
(dowód: wniosek o wydanie dowodu osobistego – k. 162, zeznania œwiadka K. D. – k. 183-184, p
3yta – k. 185, zeznania pozwanego – k. 184-185, p
3yta – k. 186)
Pozwany podpisa
3 z (...) Bankiem (...) S.A. z siedzib
1 w W. (aktualnie: (...) Bankiem S.A. w W.) reprezentowanym przez poœrednika kredytowego (...) S.A. z siedzib
1 przy ul. (...) w S. umowê nr (...) o udzielenie kredytu gotówkowego datowan
1 na dzieñ 23 sierpnia 2016 roku. Poza pozwanym umowa (...) podpisana przez pe
3nomocnika banku pracownika F. J. (...) oraz przez Agenta F. B., która oœwiadczy
3a, ¿e podpisy pozwanego oraz J. (...)¿one zosta
3y w jej obecnoœci w
3asnorêcznie przez osoby uprawnione do ich z
3o¿enia, co ustalono na podstawie przed
3o¿onych jej orygina
3ów dokumentów. W umowie wskazano adres pozwanego: ul. (...), (...)-(...) G. oraz seriê i numer jego dowodu osobistego, którego utratê pozwany wczeœniej zg
3osi
3 tj. CCV numer 940 837.
Zgodnie z umow
1 celem kredytu by
3y potrzeby konsumpcyjne pozwanego niezwi
1zane z dzia
3alnoœci
1 gospodarcz
1, sfinansowanie prowizji banku oraz op
3aty poœrednika kredytowego.
(...) kwota kredytu zosta
3a wskazana na 27.000,00 z
3 i mia
3a stanowiæ sumê wszystkich œrodków pieniê¿nych, które zostan
1 udostêpnione pozwanemu na podstawie umowy kredytu. Z kolei do umowy wprowadzono równie¿ pojêcie kwoty kredytu, która mia
3a wynosiæ 46.487,60 z
3 i sk
3adaæ siê z: kwoty udostêpnionej pozwanemu na cele konsumpcyjne (27.000,00 z
3), kwoty przeznaczonej na sfinansowanie prowizji za udzielenie kredytu (12.737,60 z
3) oraz kwoty przeznaczonej na sfinansowanie op
3aty uiszczanej przez pozwanego na rzecz poœrednika kredytowego (6.750,00 z
3).
Umowa (...) zostaæ zawarta na 120 miesiêcy.
Wedle umowy kwotê przyznan
1 na cele konsumpcyjne pozwanego bank postawi do dyspozycji pozwanego – zgodnie z wnioskiem o udzielenie kredytu i dyspozycj
1 wyp
3aty kredytu – w formie przelewu na rachunek wskazany w dyspozycji wyp
3aty kredytu, w terminie 5 dni roboczych od dnia zawarcia umowy kredytu oraz z
3o¿enia dyspozycji wyp
3aty kredytu; albo p
3atnoœci G., realizowanej w placówkach Poczty Polskiej S.A. lub Banku (...) S.A., na podstawie wydanego pozwanemu przez poœrednika kredytowego bezpoœrednio po zawarciu umowy kredytu, spersonalizowanego formularza wyp
3aty upowa¿niaj
1cego pozwanego do wyp
3aty kredytu, zgodnie ze z
3o¿on
1 dyspozycj
1 wyp
3aty kredytu – pod warunkiem, ¿e poœrednik kredytowy przy zawieraniu umowy kredytu udostêpnia w ramach œwiadczonych us
3ug tak
1 mo¿liwoœæ wyp
3aty kredytu, o czym pozwany zostanie poinformowany przed zawarciem umowy kredytu. (...) kredytu w trybie p
3atnoœci G. bêdzie udostêpniona pozwanemu nie póŸniej ni¿ w terminie do 5 dni roboczych od dnia zawarcia umowy kredytu oraz z
3o¿enia dyspozycji wyp
3aty kredytu.
Kredyt oprocentowany by
3 wed
3ug zmiennej stopy procentowej, która wynosi
3a 9,40 % w stosunku rocznym. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania kredytu wynosi
3a 27,07 %. (...) kwota do zap
3aty mia
3a wynieϾ 71.879,51 z
3 i mia
3a byæ sum
1 ca
3kowitego kosztu kredytu wynosz
1cego 44.879,51 z
3 oraz ca
3kowitej kwoty kredytu.
Pierwsza rata kredytu mia
3a byæ p
3atna dnia 23 wrzeœnia 2016 roku i tak jak pozosta
3e 120 rat (z wyj
1tkiem ostatniej raty wyrównawczej w kwocie 599,20 z
3) mia
3a wynosiæ 599,04 z
3, z czego czêœæ kapita
3owa wynosi
3a 228,92 z
3, a czêœæ odsetkowa 370,12 z
3. Odsetki by
3y wiêc naliczane od kwoty 46.487,60 z
3, a nie od ca
3kowitej kwoty kredytu wynosz
1cej 27.000,00 z
3.
W umowie sprecyzowano, ¿e umowa mo¿e zostaæ wypowiedziana w przypadku zw
3oki w sp
3acie, jednak dopiero po wezwaniu klienta do uregulowania zaleg
3ej p
3atnoœci i wyznaczeniu co najmniej 14- dni roboczych i poinformowaniu klienta o mo¿liwoœci z
3o¿enia wniosku o restrukturyzacjê zad
3u¿enia. Bank mia
3 prawo odrzuciæ wniosek o restrukturyzacje zad
3u¿enia, uznaj
1c j
1 za niezasadn
1 na podstawie dokonanej oceny z wyjaœnieniem przyczyn odrzucenia wniosku.
(dowód: umowa kredytu – k. 136-145, harmonogram sp
3aty kredytu – k. 148-151, opinia (...) s
1dowego z zakresu badañ dokumentów J. B. – k. 216-229)
Pozwany podpisa
3 równie¿ dyspozycjê wyp
3aty kredytu w nastêpuj
1cy sposób:
1) 27.000 z
3 w formie zlecenia wyp
3aty G. na jego cele konsumpcyjne,
2) 12.737,6 z
3 w formie przelewu na rachunek banku z tytu
3u prowizji od udzielonego kredytu,
3) 6.750,0 z
3 w formie przelewu na rachunek poœrednika kredytowego (...) S.A. z tytu
3u op
3aty pobieranej przez tego poœrednika.
Pod dyspozycj
1 t
1 Agent F. M. B. poœwiadczy
3a, ¿e podpis pozwanego z
3o¿ony zosta
3 w jej obecnoœci w
3asnorêcznie, co ustalono na podstawie przed
3o¿onych jej orygina
3ów dokumentów.
(dowód: dyspozycja wyp
3aty kredytu – k. 146, opinia (...) s
1dowego z zakresu badañ dokumentów J. B. – k. 216-229)
Pozwany podpisa
3 równie¿ za
31cznik nr 2 do umowy kredytu – wzór oœwiadczenia o odst
1pieniu od umowy kredytu.
(dowód: wzór oœwiadczenia – k. 147, opinia (...) s
1dowego z zakresu badañ dokumentów J. B. – k. 216-229)
Dnia 24 sierpnia 2016 roku bank przela
3 na rachunek poœrednika finansowego (...) S.A. kwotê 6.750,00 z
3 tytu
3em op
3aty za poœrednictwo kredytowe oraz przela
3 na rachunek nale¿
1cy do Banku (...) S.A. w W. o numerze (...).000,00 z
3 celem wyp
3aty kredytobiorcy tej kwoty na podstawie czeku G..
(dowód: informacja – k. 43)
Pismem z dnia 28 listopada 2016 roku powód wypowiedzia
3 pozwanemu umowê kredytu w zwi
1zku z niedotrzymaniem terminów p
3atnoœci. J.œnie powód wezwa
3 pozwanego do zap
3aty kwoty 47.637,28 z
3 w terminie 30 dni. Wskazano, ¿e w przypadku uregulowania kwoty 2.405,69 z
3 w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma, nie bêdzie ono wywo
3ywa
3o ¿adnych skutków prawnych. Pismo skierowano na adres: ul. (...), (...)-(...) G..
(dowód: wypowiedzenie z dnia 28.11.2016r. – k. 82, potwierdzenie nadania – k. 83-92)
Skierowanym na ten sam adres, pismem z dnia 13 lutego 2017 roku powód wezwa
3 pozwanego do zap
3aty kwoty 49.537,93 z
3 w terminie do dnia 20 lutego 2017 roku.
(dow ód: wezwanie z dnia 13.02.2017r. – k. 93)
Dnia 23 sierpnia 2016 roku pozwany nie by
3 w stanie wy
31czaj
1cym œwiadome z
3o¿enie oœwiadczenia woli i œwiadome podjêcie decyzji o zawarciu umowy kredytu, mimo tego, ¿e w tej dacie cierpia
3 na zespó
3 zale¿noœci alkoholowej.
(dowód: pisemna opinia (...)-psychiatrycznej bieg
3ej s
1dowej D. M.œlickiej – k. 299-307 wraz z ustn
1 opini
1 uzupe
3niaj
1c
1 – k. 346-347, p
3yta – k. 348)
(...)¿y
3, co nastêpuje:
P.¿szy stan faktyczny zosta
3 przez (...) ustalony na podstawie dowodów z dokumentów prywatnych przed
3o¿onych przez stronê powodow
1, dowodu z zeznañ œwiadka, stron z ograniczeniem do pozwanego oraz opinii (...): z zakresu badañ pisma rêcznego oraz psychiatrii.
(...) nie dopatrzy
3 siê ¿adnych podstaw do kwestionowania wiarygodnoœci i mocy dowodowej powo
3anych powy¿ej dokumentów. Zgodnie z treœci
1 art. 245 k.p.c. wymienione powy¿ej dokumenty prywatne korzystaj
1 z domniemania autentycznoœci oraz domniemania pochodzenia oœwiadczeñ zawartych w tych dokumentach od ich wystawców, a domniemania te nie zosta
3y skutecznie obalone przez stronê pozwan
1, co potwierdza wydana w sprawie opinia z zakresu badañ pisma rêcznego. Kluczowe dokumenty dla rozstrzygniêcia sprawy z
3o¿one zosta
3y w oryginale, co stanowi
3o podstawê do sporz
1dzenia opinii przez powo
3anego w sprawie bieg
3ego.
W ocenie (...), brak by
3o podstaw do kwestionowania zeznañ œwiadka K. D. – pracownika (...) Pomocy (...), w którym pozwany aktualnie przebywa. Z jej zeznañ wy
3ania
3 siê obraz sytuacji maj
1tkowej i zdrowotnej pozwanego. Dodatkowo zeznania jej potwierdza
3y relacjonowan
1 przez pozwanego wersjê wydarzeñ opisanych w stanie faktycznym. Ma to takie znaczenie, ¿e œwiadczy o prawdomównoœci pozwanego, zw
3aszcza dlatego, ¿e jego zeznania zbie¿ne s
1 z relacjami uzyskanymi przez tego œwiadka po wytoczeniu powództwa. M. innymi z tego powodu za wartoœciowe, wiarygodne, niesprzeczne i tworz
1ce logiczn
1 sekwencjê wydarzeñ nale¿a
3o uznaæ zeznania pozwanego. (...) one spontaniczne, sk
3adane w tym samym rytmie, bez cech charakterystycznych dla uzupe
3niania fragmentów zeznañ relacjami nie przywo
3anymi wprost z pamiêci. N. zawiera
3y nieadekwatnych do sytuacji czynnoœci, których nie potrafi
3by wyt
3umaczyæ. Pozwany zaznacza
3, je¿eli danych okolicznoœci nie pamiêta
3. Podobnie cech konfabulacji nie dostrzeg
3a u pozwanego bieg
3a psychiatra podczas jego badania. Zeznania œwiadka oraz pozwanego uzupe
3niaj
1 fakty wynikaj
1ce z dowodów z dokumentów i ich szczegó
3owej oceny wyra¿onej w dalszej czêœci uzasadnienia.
W ocenie (...) brak by
3o podstaw do kwestionowania dowodu z opinii (...) s
1dowych z zakresu badañ pisma rêcznego oraz psychiatrii. Wnioski do jakich doszli biegli s
1 stanowcze i zosta
3y logicznie uzasadnione, nie budz
1 one tak¿e ¿adnych w
1tpliwoœci (...) w œwietle zasad doœwiadczenia ¿yciowego czy wiedzy powszechnej. Opinia (...) z zakresu pisma rêcznego nie by
3a kwestionowana. Z kolei bieg
3a psychiatra w ustnej uzupe
3niaj
1cej opinii na rozprawie rozwia
3a wszelkie w
1tpliwoœci, wyjaœniaj
1c podstawy do uznania stanu zdrowia pozwanego w dacie zawarcia umowy. Zarzuty do bieg
3ej nie dotyczy
3y przedmiotu jej opiniowania. (...) nie mog
3a bowiem stwierdziæ, czy pozwany za¿ywa
3 leki w braku dokumentacji lekarskiej czy innych dowodów na tê okolicznoœæ. (...) jedynie wypowiedzieæ siê co do tego, czy pozwany winien przyjmowaæ leki, ewentualnie, gdyby ustalono, ¿e pozwany je przyjmowa
3, jaki mia
3y wp
3yw na jego stan. Nawet pozwany na takie fakty nie wskazywa
3, a dosyæ dobrze relacjonowa
3 okolicznoœci zwi
1zane z zawarciem umowy. Dlatego opiniê bieg
3ej uznano za w pe
3ni wiarygodn
1 i przydatn
1 dla rozstrzygniêcia sprawy. N. by
3o wiêc koniecznoœci dopuszczania dowodu z opinii innego bieg
3ego, gdy¿ nie spe
3ni
3y siê przes
3anki, o których mowa w art. 286 k.p.c. Wobec tego na podstawie art. 2352 § 1 pkt 5 k.p.c. pominiêto dowód z opinii innego bieg
3ego, albowiem dowód ten zmierza
3by jedynie do przed
3u¿enia postêpowania.
P. prawn
1 powództwa stanowi
3y przepisy art. 69 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 roku prawo bankowe (Dz.U.140.939 ze zm.). Zgodnie z treœci
1 tego przepisu przez umowê kredytu bank zobowi
1zuje siê oddaæ do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotê œrodków pieniê¿nych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowi
1zuje siê do korzystania z niej na warunkach okreœlonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach sp
3aty oraz zap
3aty prowizji od udzielonego kredytu. (...) pozwanego nale¿a
3o zakwalifikowaæ jako konsumenta w rozumieniu art. 221 k.c., co oznacza
3o, ¿e w niniejszej sprawie zastosowanie maj
1 przepisy ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 roku (Dz.U.126.715 ze zm.), a to przez odes
3anie z art. 3 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1 tej ustawy.
W pierwszej kolejnoœci pozwany zarzuca
3, ¿e nie podpisa
3 umowy kredytu. Na tê okolicznoœæ wypowiedzia
3 siê bieg
3y do spraw technicznego badania pisma, który stwierdzi
3, ¿e umowa (...) podpisana przez pozwanego. Opinia nie by
3a kwestionowana.
Pozwany dalej zarzuca
3, ¿e z
3o¿one przez niego oœwiadczenie woli zawarcia umowy kredytu by
3o niewa¿ne, albowiem pozwany znajdowa
3 siê wówczas w ci
1gu alkoholowym, typowym dla przewlek
3ej choroby alkoholowej. Z tego powodu mia
3 znajdowaæ siê w stanie wy
31czaj
1cym œwiadome wyra¿enie woli i podjêcie decyzji. Dodatkowo pozwany zamierza
3 uchyliæ siê o skutków prawnych oœwiadczenia woli.
Zgodnie z treœci
1 art. 82 k.c. niewa¿ne jest oœwiadczenie woli z
3o¿one przez osobê, która z jakichkolwiek powodów znajdowa
3a siê w stanie wy
31czaj
1cym œwiadome albo swobodne powziêcie decyzji i wyra¿enie woli. Dotyczy to w szczególnoœci choroby psychicznej, niedorozwoju umys
3owego albo innego, chocia¿by nawet przemijaj
1cego, zaburzenia czynnoœci psychicznych. Zastosowanie lub niezastosowanie art. 82 k.c. zale¿y od okolicznoœci faktycznych, do których nale¿y ustalenie stanu œwiadomoœci i zdolnoœci do kierowania swoim postêpowaniem przez osobê sk
3adaj
1c
1 oœwiadczenie. N. maj
1 przy tym prawnego znaczenia powody, które doprowadzi
3y do powstania stanu wy
31czaj
1cego œwiadomoœæ albo swobodê u osoby sk
3adaj
1cej oœwiadczenie woli (P. Nazaruk, w: J. Ciszewski, Komentarz KC, 2014, s. 189; A. Jedliñski, w: A. Kidyba, Komentarz KC, t. 1, 2012, s. 548; S. Rudnicki, R. Trzaskowski, w: J. Gudowski, Komentarz KC, t. 1, 2014, s. 677; Z. Radwañski, w: SPP, t. 2, 2008, s. 384), nawet gdy osoba ta sama doprowadzi
3a siê do takiego stanu (M. Za
3ucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2023). Unormowana w art. 82 k.c. zasada dotyczy takiej sytuacji, w której osoba sk
3adaj
1ca oœwiadczenie woli b
1dŸ z powodu przemijaj
1cego zak
3ócenia czynnoœci psychicznych, np. wskutek nadu¿ycia alkoholu, narkozy, wysokiej gor
1czki, znajduje siê w stanie wy
31czaj
1cym jej œwiadomoœæ, b
1dŸ podejmuje decyzjê pozostaj
1c pod czyj
1œ presj
1 psychiczn
1. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy osoba sk
3adaj
1ca oœwiadczenie woli nie jest w stanie wskutek ciê¿kiej choroby oprzeæ siê wp
3ywom innej osoby, w takim stopniu, ¿e uzasadnia to niewa¿noœæ z
3o¿onego przez ni
1 oœwiadczenia (wyrok SN z 1.07.1974 r., III CRN 119/74, OSP 1976, nr 2, poz. 30).
Z kolei mo¿liwoœæ uchylenia siê od skutków prawnych z
3o¿onego oœwiadczenia woli mo¿liwa jest w przypadku b
3êdu. Zgodnie bowiem z treœci
1 art. 84 k.c. w razie b
3êdu co do treœci czynnoœci prawnej mo¿na uchyliæ siê od skutków prawnych swego oœwiadczenia woli. J.¿eli jednak oœwiadczenie woli by
3o z
3o¿one innej osobie, uchylenie siê od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy b
31d zosta
3 wywo
3any przez tê osobê, chocia¿by bez jej winy, albo gdy wiedzia
3a ona o b
3êdzie lub mog
3a z
3atwoœci
1 b
31d zauwa¿yæ; ograniczenie to nie dotyczy czynnoœci prawnej nieodp
3atnej (§ 1). Mo¿na powo
3ywaæ siê tylko na b
31d uzasadniaj
1cy przypuszczenie, ¿e gdyby sk
3adaj
1cy oœwiadczenie woli nie dzia
3a
3 pod wp
3ywem b
3êdu i ocenia
3 sprawê rozs
1dnie, nie z
3o¿y
3by oœwiadczenia tej treœci (b
31d istotny) (§ 2).
Co do formy i terminu oœwiadczenia ustawodawca odsy
3a do art. 88 k.c. precyzuj
1c, ¿e uchylenie siê od skutków prawnych oœwiadczenia woli, które zosta
3o z
3o¿one innej osobie pod wp
3ywem b
3êdu lub groŸby, nastêpuje przez oœwiadczenie z
3o¿one tej osobie na piœmie (§ 1). Uprawnienie do uchylenia siê wygasa: w razie b
3êdu – z up
3ywem roku od jego wykrycia, a w razie groŸby – z up
3ywem roku od chwili, kiedy stan obawy usta
3 (§ 2).
Ju¿ tylko takie zestawienie zarzutów przez powoda (...) daleko posuniêt
1 ostro¿noœæ w ocenie, bowiem z praktyki orzeczniczej i zwyk
3ych zasad doœwiadczenia ¿yciowego wynika, ¿e w rzeczywistoœci przes
3anki spe
3niaj
1ce wymogi zastosowania powy¿szych przepisów prawa materialnego nie mog
1 wystêpowaæ jednoczeœnie z tej przyczyny, ¿e co do zasady wzajemnie siê wykluczaj
1. (...) jest wszak dzia
3anie obarczone wadliwym stanem œwiadomoœci co do istoty dokonywanej czynnoœci prawnej, co ze wzglêdów oczywistych pozostaje w ca
3kowitej sprzecznoœci z dzia
3aniem w warunkach braku mo¿liwoœci œwiadomego podejmowania decyzji i wyra¿enia woli, spowodowanego – wed
3ug twierdzeñ powoda w sprawie – stanem nietrzeŸwoœci. (...) jeszcze, odrêbnie zdefiniowan
1 w kodeksie cywilnym wad
1 oœwiadczenia woli, jest tzw. b
31d kwalifikowany, to znaczy b
31d wywo
3any przez drug
1 stronê, wzglêdnie przez osobê trzeci
1, za pomoc
1 podstêpu. D. trzeba, ¿e instrument prawny w postaci z
3o¿enia drugiej stronie pisemnego oœwiadczenia o uchyleniu siê od skutków wadliwego oœwiadczenia woli odnosi siê jedynie do b
3êdu – zarówno zwyk
3ego, jak i kwalifikowanego (wyrok SA w G. z 22.07.2015 r., I ACa 236/15, LEX nr 2023670).
N. ulega
3o w
1tpliwoœci, ¿e w dacie zawarcia umowy pozwany od wielu lat pozostawa
3 obci
1¿ony chorob
1 alkoholow
1. Tolerancja alkoholu jako element adaptacji organizmu jest cech
1 osobnicz
1 zale¿n
1 od uwarunkowañ genetycznych i œrodowiskowych. Osoby uzale¿nione od alkoholu w
3aœnie przy zwiêkszonej tolerancji na alkohol mog
1 szybciej wpadaæ w ten na
3óg, wzglêdnie w toku uzale¿nienia ich tolerancja mo¿e zwiêkszaæ siê lub za
3amywaæ (np. na skutek uszkodzenia w
1troby) i ju¿ z tej przyczyny samo pozostawanie w stanie po spo¿yciu alkoholu lub nietrzeŸwoœci nie automatyzuje stosowania art. 82 k.c.
Podobne wnioski wynikaj
1 z opinii (...) psychiatry, która poda
3a, ¿e samo u¿ywanie alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych nie ma znaczenia dla oceny zdolnoœci do czynnoœci prawnych. Dopiero wyst
1pienie zwi
1zanych z nadu¿ywaniem alkoholu trwa
3ych zaburzeñ psychicznych, tj. g
3êbokiego otêpienia (w tym zespo
3u K.) lub przewlek
3ych psychoz urojeniowych powoduje stan, który nie pozwala na kierowanie swoim postêpowaniem ani na wa¿ne oœwiadczenie woli. Nawet przebycie krótkotrwa
3ych psychoz alkoholowych jak majaczenie czy halucynoza nie ma znaczenia dla sporz
1dzonych dokumentów w zwi
1zku z faktem ograniczenia w czasie i remisji objawów. Zaburzenia osobowoœci i zachowania bêd
1ce nastêpstwem przewlek
3ego u¿ywania alkoholu nie wy
31czaj
1 zdolnoœci do czynnoœci prawnych. W przypadku pozwanego bieg
3a nie dysponowa
3a danymi, które pozwala
3yby na wnioskowanie, ¿e wystêpowa
3y u pozwanego upojenie o charakterze patologicznym, które mo¿e byæ wywo
3ane nawet przez niewielk
1 iloœæ alkoholu. (...), ¿e pozwany doskonale relacjonowa
3 prawdopodobny dzieñ zawarcia umowy. N. mia
3 ¿adnych zaburzeñ pamiêci zwi
1zanych z tym dniem i nie wydarzy
3o siê nic nietypowego w jego zachowaniu. Brak by
3o równie¿ informacji, które mog
3y nasuwaæ podejrzenie, ¿e pozwany œwiadomie lub nieœwiadomie za¿ywa
3 leki lub substancje psychoaktywne, mog
1ce powodowaæ stan wy
31czenia jego œwiadomoœci. Dlatego nale¿a
3o uznaæ, ¿e pozwany w dacie zawarcia umowy nie by
3 w stanie wy
31czaj
1cym œwiadome z
3o¿enie oœwiadczenia woli i œwiadome podjêcie decyzji, mimo tego, ¿e cierpia
3 na zespó
3 zale¿noœci alkoholowej.
(...) tak¿e, ¿e o ile pozwany ewidentnie zosta
3 nak
3oniony przez osoby trzecie do zawarcia umowy, nie mniej nawet ocena jego zachowania jako b
3êdu wywo
3anego przez osoby trzecie nie mia
3a znaczenia dla wa¿noœci czynnoœci prawnej. J.¿eli bowiem pozwany po 5 latach od zawarcia umowy w sposób spójny, logiczny i niesprzeczny relacjonowa
3 przebieg wydarzeñ zwi
1zanych z zawarcie umowy, to niew
1tpliwie nie mo¿na by
3o uznaæ, ¿e po kilku dniach, miesi
1cach czy nawet latach nie pamiêta
3, ¿e takie zdarzenie mia
3o miejsce. (...)¿onego oœwiadczenia woli o uchyleniu siê od skutków prawnych, roczny termin, o którym mowa w art. 88 § 2 k.c. ju¿ up
3yn
13. N. mniej od b
3êdu odró¿niæ nale¿y niedbalstwo polegaj
1ce na nieprzeczytaniu treœci podpisywanych dokumentów, co zdarza siê w obrocie prawnym równie¿ osobom trzeŸwym. Innymi s
3owy, zasadniczo dla oceny prawnej nie ma znaczenia, czy pozwany przeczyta
3 treœæ dokumentów, które podpisuje, ale to czy móg
3 siê z nimi zapoznaæ.
W kolejnym zarzucie pozwany podniós
3, ¿e wbrew zapisom umownym nie otrzyma
3 kwoty 27.000 z
3, które przeznaczone by
3y na cele konsumpcyjne.
Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciê¿ar dowodu spoczywa na stronach (art. 232 k.p.c., art. 3 k.p.c., art. 6 k.c.). J. istota sprowadza siê do ryzyka poniesienia przez stronê ujemnych konsekwencji braku wywi
1zania siê z powinnoœci przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronê prawdziwoœci twierdzeñ o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, ¿e twierdzenia takie zasadniczo nie bêd
1 mog
3y le¿eæ u podstaw s
1dowego rozstrzygniêcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeñ, utraci korzyœci, jakie uzyska
3aby aktywnym dzia
3aniem. (...) k.c. okreœla regu
3y dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobê, na której spoczywa ciê¿ar udowodnienia faktów maj
1cych istotne znaczenie dla rozstrzygniêcia, przy czym s
1d nie ma obowi
1zku d
1¿enia do wszechstronnego zbadania wszystkich okolicznoœci sprawy oraz nie jest zobowi
1zany do zarz
1dzania dochodzenia w celu uzupe
3nienia lub wyjaœnienia twierdzeñ stron i wykrycia œrodków dowodowych pozwalaj
1cych na ich udowodnienie. N. ma te¿ obowi
1zku przeprowadzenia z urzêdu dowodów zmierzaj
1cych do wyjaœnienia okolicznoœci istotnych dla rozstrzygniêcia sprawy (art. 232 k.p.c.), szczególnie gdy obie strony s
1 reprezentowane przez fachowych pe
3nomocników, którym (...)œli
3 terminy na z
3o¿enie wszystkich twierdzeñ i dowodów pod rygorem utraty prawa powo
3ywania ich w toku dalszego postêpowania. (...) przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciê¿ar udowodnienia faktów maj
1cych dla rozstrzygniêcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na tej stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (wyrok SA w (...) z 28.11.2019 r., I AGa 50/19, LEX nr 2944289). (...) nie d
1¿y do ustalenia prawdy materialnej, (...) z urzêdu w zakresie wskazanym w przepisach, a podstaw
1 procesu cywilnego jest jego kontradyktoryjnoœæ. Kluczowe dla rozstrzygniêcia fakty nie mog
1 opieraæ siê wy
31cznie na go
3os
3ownych twierdzeniach strony i jej przekonaniu, które nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Istotne dla rozstrzygniêcia okolicznoœci musz
1 zostaæ udowodnione (wyrok SA w £odzi z 20.11.2019 r., III AUa 22/19, LEX nr 2764307).
Zaprzeczenie okolicznoœciom dokonane przez stronê procesow
1 wywo
3uje ten skutek, ¿e istotne dla rozstrzygniêcia sprawy fakty staj
1 siê sporne i musz
1 byæ udowodnione. W razie ich nieudowodnienia (...) oceni je na niekorzyœæ strony, na której spoczywa
3 ciê¿ar dowodu, chyba ¿e mia
3 mo¿noœæ przekonaæ siê o prawdziwoœci tych twierdzeñ na innej podstawie.
Strona powodowa nie zdo
3a
3a wykazaæ, aby pozwany otrzyma
3 kwotê 27.000 z
3 w zwi
1zku z zawart
1 umow
1 kredytu. Na marginesie dodaæ nale¿a
3o, ¿ (...) powoda do z
3o¿enia wszelkiej dokumentacji zwi
1zanej z zawart
1 umow
1. Z treœci umowy (...), ¿e powy¿sza kwota mog
3a zostaæ wyp
3acona czekiem G. w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. lub Banku (...) S.A. (...) te¿ dyspozycjê podpisa
3 pozwany. W zwi
1zku z tym pozwany – zgodnie z umow
1 – winien otrzymaæ od poœrednika finansowego spersonalizowany formularz wyp
3aty upowa¿niaj
1cy pozwanego do wyp
3aty kredytu, zgodnie ze z
3o¿on
1 dyspozycj
1 wyp
3aty kredytu – pod warunkiem, ¿e poœrednik kredytowy przy zawieraniu umowy kredytu udostêpnia w ramach œwiadczonych us
3ug tak
1 mo¿liwoœæ wyp
3aty kredytu, o czym pozwany mia
3 zostaæ poinformowany przed zawarciem umowy kredytu. (...) kredytu w trybie p
3atnoœci G. mia
3a zostaæ udostêpniona pozwanemu nie póŸniej ni¿ w terminie do 5 dni roboczych od dnia zawarcia umowy kredytu oraz z
3o¿enia dyspozycji wyp
3aty kredytu.
W tym miejscu nale¿a
3o wyjaœniæ, ¿e czek G. jest form
1 p
3atnoœci gotówkowej, nie wymagaj
1c
1 posiadania rachunku bankowego. W przypadku przyjêcia takiej formy wyp
3aty kredytu kredytodawca wrêcza kredytobiorcy czek G. i na jego podstawie oraz przy wylegitymowaniu siê dowodem osobistym, kredytobiorca mo¿e otrzymaæ kwotê kredytu w placówce Poczty Polskiej S.A. lub Banku (...) S.A.
Tymczasem dowodu przekazania czeku ani te¿ potwierdzenia realizacji tej p
3atnoœci na pró¿no szukaæ w aktach sprawy. O.Ÿæ mo¿na jedynie informacjê (nie dokument w rozumieniu art. 7 Prawa bankowego), ¿e kwota kredytu w wysokoœci 27.000 z
3 wyp
3acona zosta
3a na rachunek bankowy numer (...), z tym, ¿e ewidentnie jest to rachunek Banku (...) S.A. s
3u¿
1cy do realizacji czeku G.. Œwiadczy o tym przede wszystkim identyfikator tego banku „1320” oraz fakt, ¿e wyp
3ata kredytu – zgodnie z dyspozycj
1 – nie mia
3a nast
1piæ na rachunek bankowy. Z powy¿szych powodów, jak równie¿ wobec faktu, ¿e rachunek ten nie by
3 wskazany jako ten, na który nale¿y dokonaæ wyp
3aty œrodków, brak by
3o podstaw do uznania tego rachunku za nale¿
1cy dla pozwanego. J.¿eli by
3o inaczej fakty te winien udowodniæ powód.
P.¿sze potwierdza jedynie zeznania pozwanego, ¿e nigdy nie otrzyma
3 kwoty kredytu w kwocie 27.000 z
3. N. mo¿e byæ nawet mowy o tym, ¿e kwota ta wyp
3acona zosta
3a do r
1k pozwanego, a nastêpnie przekaza
3 je osobom trzecim, które nak
3oni
3y go do zawarcia umowy.
Skoro pozwany nie otrzyma
3 powy¿szej kwoty, nie mo¿e byæ mowy o obowi
1zku zwrotu tej kwoty powodowi. Ju¿ z tego powodu nie mo¿e byæ mowy o obowi
1zku zap
3aty przez pozwanego kosztów zwi
1zanych z udzieleniem kredytu, tj. prowizji oraz wynagrodzenia poœrednika kredytowego, skoro do wykonania umowy nie dosz
3o. Ju¿ z tej przyczyny powództwo zas
3ugiwa
3o na oddalenie.
N.¿nie od powy¿szego oceniæ nale¿a
3o skutecznoϾ z
3o¿onego oœwiadczenia o wypowiedzeniu umowy.
Zgodnie z art. 75c ust. 1, je¿eli kredytobiorca opóŸnia siê ze sp
3at
1 zobowi
1zania z tytu
3u udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania sp
3aty, wyznaczaj
1c termin nie krótszy ni¿ 14 dni roboczych. U. 2 powo
3anego przepisu stanowi, ¿e w wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, bank informuje kredytobiorcê o mo¿liwoœci z
3o¿enia w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzacjê zad
3u¿enia. Zgodnie z ust. 3 tego¿ przepisu, bank powinien, na wniosek kredytobiorcy, umo¿liwiæ restrukturyzacjê zad
3u¿enia poprzez zmianê okreœlonych w umowie warunków lub terminów sp
3aty kredytu, je¿eli jest uzasadniona dokonan
1 przez bank ocen
1 sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy. Restrukturyzacja, o której mowa w ust. 1, dokonywana jest na warunkach uzgodnionych przez bank i kredytobiorcê (ust. 4). W myœl ust. 5 bank, w przypadku odrzucenia wniosku kredytobiorcy o restrukturyzacjê zad
3u¿enia, przekazuje kredytobiorcy, bez zbêdnej zw
3oki, szczegó
3owe wyjaœnienia, w formie pisemnej, dotycz
1ce przyczyny odrzucenia wniosku o restrukturyzacjê. Analogiczne postanowienia umowne ujête zosta
3y w umowie kredytowej (pkt 5.6-5.9).
W okolicznoœciach niniejszej sprawy (...), ¿e tryb wynikaj
1cy z art. 75c ustawy Prawo bankowe nie zosta
3 zachowany przez powoda. Z przed
3o¿onych przez powoda dokumentów nie wynika
3o, aby powód przed wypowiedzeniem umowy kredytowej, wzywa
3 pozwanego do dokonania sp
3aty w terminie 14 dni roboczych, a tak¿e aby poinformowa
3 go o mo¿liwoœci z
3o¿enia wniosku o restrukturyzacjê zad
3u¿enia. Na marginesie warto zauwa¿yæ, ¿e brak by
3o nawet podstaw do ustalenia daty wymagalnoœci roszczenia, gdyby wypowiedzenie, kierowane de facto na nieprawid
3owy adres pozwanego, mog
3o byæ skuteczne – brak mo¿liwoœci ustalenia daty, w której pozwany móg
3 zapoznaæ siê z treœci
1 oœwiadczenia o wypowiedzeniu (art. 61 § 1 k.c.).
(...) na uwadze powy¿sze, z
3o¿one oœwiadczenie o wypowiedzeniu jako przedwczesne okaza
3o siê bezskuteczne. Jak wskaza
3 bowiem (...) N.¿szy w wyroku z dnia 18 czerwca 2021 roku w sprawie IV CSKP 92/21 (OSNC 2022/1/9) w odniesieniu do opisanej procedury: „Kategoryczne brzmienie tego przepisu nie pozostawia w
1tpliwoœci co do tego, ¿e nak
3ada on na banki obowi
1zki polegaj
1ce na wezwaniu kredytobiorcy, gdy ten opóŸnia siê ze sp
3at
1 zobowi
1zania, do zap
3aty i wyznaczeniu mu terminu nie krótszego ni¿ 14 dni roboczych wraz z pouczeniem o mo¿liwoœci z
3o¿enia w terminie 14 dni roboczych wniosku o restrukturyzacjê zad
3u¿enia. Innym natomiast zagadnieniem jest to, czy ostatecznie w ramach procedury restrukturyzacyjnej zostanie zawarte porozumienie pomiêdzy bankiem a kredytobiorc
1. Wspomniany ju¿ art. 12 noweli prawa bankowego na okreœlenie charakteru prawnego regulacji zawartej w art. 75c prawa bankowego pos
3uguje siê okreœleniem wymogu jego stosowania przez banki, a zatem jeœli bank nie zastosuje w swej dzia
3alnoœci art. 75c prawa bankowego, to bez znaczenia prawnego pozostaje kwestia wykazania przez kredytobiorcê w
3asnej woli i inicjatywy w restrukturyzacji zad
3u¿enia. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, ¿e inicjatywa w uruchomieniu tej procedury spoczywa na banku a nie kredytobiorcy. Celem i istot
1 tej regulacji jest zapewnienie kredytobiorcy uprawnienia do dalszego kontynuowania umowy kredytu, mimo problemów ze sp
3at
1 rat kredytowych, przez umo¿liwienie restrukturyzacji powsta
3ego zad
3u¿enia i modyfikacji stosunku prawnego na przysz
3oœæ.”
Równie¿ z tego powodu powództwo nie zas
3ugiwa
3o na uwzglêdnienie.
W dalszej kolejnoœci nale¿a
3o zwróciæ uwagê na niedozwolone zapisy umowne zawarte w spornej umowie. (...)¿y
3 bowiem, ¿e ocena zasadnoœci powództwa w œwietle przepisów prawa materialnego jest uprawnieniem i jednoczeœnie obowi
1zkiem s
1du niezale¿nie od postawy procesowej strony pozwanej (nie zg
3oszenie twierdzeñ i zarzutów, wzglêdnie spóŸnione z
3o¿enie ich – jak w niniejszym przypadku z naruszeniem maj
1cego zastosowanie w sprawie art. 503 § 1 in fine k.p.c.,). N. mo¿na przy tym zapominaæ, ¿e przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych zosta
3y wprowadzone do kodeksu cywilnego w ramach implementacji dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Kompetencja s
1du do zbadania z urzêdu tego, czy klauzula w umowie jest postanowieniem nieuczciwym, stanowi w tej sytuacji zarówno œrodek do realizacji celu okreœlonego w art. 6 dyrektywy 93/13/EWG, to znaczy uniemo¿liwienia zwi
1zania konsumenta nieuczciwym postanowieniem, jak i do przyczynienia siê do osi
1gniêcia celu art. 7 tej dyrektywy, poniewa¿ przeprowadzenie przez s
1d z urzêdu takiej oceny mo¿e dzia
3aæ jako czynnik odstraszaj
1cy oraz przyczyniæ siê do zapobiegania nieuczciwym warunkom w umowach zawieranych pomiêdzy konsumentami a sprzedawcami lub dostawcami (por. m.in. wyrok Trybuna
3u S.œci z dnia 21 listopada 2002 roku, C-473/00; wyrok Trybuna
3u S.œci z dnia 27 czerwca 2000 r, C-240/98).
Zgodnie z treœci
1 art. 3851 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi
1¿
1 go, je¿eli kszta
3tuj
1 jego prawa i obowi
1zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra¿
1co naruszaj
1c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). N. dotyczy to postanowieñ okreœlaj
1cych g
3ówne œwiadczenia stron, w tym cenê lub wynagrodzenie, je¿eli zosta
3y sformu
3owane w sposób jednoznaczny. W myœl art. 3851 § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie s
1 te postanowienia umowy, na których treœæ konsument nie mia
3 rzeczywistego wp
3ywu. W szczególnoœci odnosi siê to do postanowieñ umowy przejêtych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei wedle art. 3852 k.c. oceny zgodnoœci postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje siê wed
3ug stanu z chwili zawarcia umowy, bior
1c pod uwagê jej treœæ, okolicznoœci zawarcia oraz uwzglêdniaj
1c umowy (...) w zwi
1zku z umow
1 obejmuj
1c
1 postanowienie bêd
1ce przedmiotem oceny. W myœl art. 3851 § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie s
1 te postanowienia umowy, na których treœæ konsument nie mia
3 rzeczywistego wp
3ywu. W szczególnoœci odnosi siê to do postanowieñ umowy przejêtych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. P.œliæ przy tym nale¿a
3o, ¿e zgodnie z treœci
1 art. 3851 § 4 k.c. ciê¿ar dowodu, ¿e postanowienie zosta
3o uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto siê na to powo
3uje, a wiêc w niniejszej sprawie na stronie pozwanej.
O.œnie wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 12.737,60 z
3, powód nie wskaza
3, z czego wynika tak znaczny koszt prowizji. Podobnie zupe
3ne oderwane od obrotu rynkowego by
3o wynagrodzenie poœrednika finansowego ustalone na kwotê 6.750,00 z
3, a wiêc niemal 1/3 kwoty wyp
3aconej. Na podstawie zaoferowanych dowodów nie mo¿na by
3o w ¿aden sposób ustaliæ, za jakie szczególne czynnoœci powód zastrzeg
3 dla siebie oraz poœrednika tak znaczne wynagrodzenie (
31cznie ponad po
3owy wyp
3aconej kwoty – 27.000,00 z
3). Z.¿enie tak wysokiego wynagrodzenia (zarówno banku jak i poœrednika) bez odniesienia do konkretnych, faktycznie poniesionych kosztów nie mo¿e zostaæ uznane za postêpowanie uczciwe i zgodne z dobrymi obyczajami. Wysokoœæ tych kosztów nie mo¿e byæ kszta
3towana dowolnie i w oderwaniu od kosztów faktycznie ponoszonych w zwi
1zku z realizacj
1 konkretnej umowy. Jak wskaza
3 (...) w wyroku z dnia 16 lipca 2020 roku w sprawach po
31czonych C-224/19 i C-259/19 (Dz.UE 2020/C 297/19) artyku
3 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 nale¿y interpretowaæ w ten sposób, ¿e warunek zawartej miêdzy konsumentem a instytucj
1 finansow
1 umowy kredytu nak
3adaj
1cy na konsumenta obowi
1zek zap
3aty prowizji za udzielenie kredytu mo¿e stwarzaæ na niekorzyœæ konsumenta, w sprzecznoœci z wymogiem dobrej wiary, znacz
1c
1 nierównowagê wynikaj
1cych z umowy praw i obowi
1zków jej stron w sytuacji, gdy instytucja finansowa nie wyka¿e, ¿e wspomniana prowizja odpowiada rzeczywiœcie wykonanym przez ni
1 us
3ugom i poniesionym kosztom, czego ustalenie nale¿y do s
1du odsy
3aj
1cego.
W toku niniejszego postêpowania powód (bank) nie wyjaœni
3 (mimo, ¿e jest stron
1 wielu podobnych procesów), jakie konkretne czynnoœci zwi
1zane z obs
3ug
1 przedmiotowej umowy (...) siê z tak znacznymi kosztami. W tym stanie rzeczy nale¿a
3o uznaæ, ¿e skoro powód nie udowodni
3, ¿e tak znaczne koszty faktycznie zosta
3y przez niego poniesione (wzglêdnie poœrednika) w zwi
1zku z wykonaniem umowy czy za konkretne œwiadczenia dodatkowe spe
3nione na rzecz konsumenta, to brak podstaw do uwzglêdnienia pozaodsetkowych kosztów kredytu w ra¿
1co wygórowanej wysokoœci.
Z.¿enie przez ustawodawcê pozaodsetkowych kosztów kredytu nie oznacza, ¿e powodowi przys
3ugiwa
3o w ka¿dym przypadku uprawnienie do naliczania zawy¿onych kosztów a¿ do wysokoœci kosztów maksymalnych i stosowania przy umowach wzorców umownych kszta
3tuj
1cych wzajemne prawa i obowi
1zki stron w sposób niezgodny z zasadami wspó
3¿ycia spo
3ecznego. Zamieszczony w ustawie matematyczny wzór nie mo¿e stanowiæ podstawy i sposobu obejœcia przepisów o odsetkach maksymalnych przez dodawanie do kwot nieuzasadnionych kosztów i nie mo¿e korzystaæ z ochrony prawnej. Nawet je¿eli koszty te
31cznie nie przekraczaj
1 progu ustawowego (przewidzianego w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim), to w danym przypadku s
1
31cznie ra¿
1co zbyt wysokie, a nie ma ¿adnych dowodów, aby problematyka decydowania o przyznaniu pozwanemu tego konkretnego kredytu by
3a z
3o¿ona, skomplikowana, pracoch
3onna, uzasadniaj
1c tak znaczn
1 korzyϾ maj
1tkow
1 po stronie kredytodawcy. Tak naprawdê by
3o wrêcz przeciwnie, gdy¿ ocena zdolnoœci kredytowej nie zosta
3a w ogóle dokonana.
Nadto powód nie posiada
3 uprawnienia do pobierania odsetek od skredytowanych kosztów po¿yczki, a wiêc od kwoty 46.487,60 z
3, a jedynie od kwoty ca
3kowitej kwoty kredytu, tj. kwoty, która mia
3a zostaæ wyp
3acona pozwanego (27.000,00 z
3).
W.œniaj
1c problematykê konieczne by
3o odwo
3anie siê do definicji podstawowych pojêæ zwi
1zanych z kredytem konsumenckim zawartych w ustawie o kredycie konsumenckim. Zgodnie z art. 5 pkt 7 tej ustawy o kredycie konsumenckim (obowi
1zuj
1c
1 w dniu zawarcia umowy) ca
3kowita kwota kredytu stanowi sumê wszystkich œrodków pieniê¿nych, które kredytodawca udostêpnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. Dopiero ustaw
1 o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad poœrednikami kredytu hipotecznego i agentami z dnia 23 marca 2017 roku (Dz.U. z 2017 r. poz. 819 zm.) – obowi
1zuj
1c
1 od dnia 22 lipca 2017 roku – doprecyzowan
1 powy¿sz
1 definicjê wskazuj
1c, ¿e ca
3kowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich œrodków pieniê¿nych nieobejmuj
1cych kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostêpnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich œrodków pieniê¿nych nieobejmuj
1cych kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostêpnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.
Natomiast art. 85 ust. 2 ustawy wprowadzaj
1cej nakazywa
3, aby do umów o kredyt hipoteczny oraz umów o kredyt konsumencki, zawartych przed dniem wejœcia w ¿ycie ustawy, stosowaæ przepisy dotychczasowe.
Punktem wyjœcia dla wyk
3adni pojêcia „ca
3kowitej kwoty kredytu” – tak w stanie na dzieñ zawarcia umowy jak i obecnie jest odwo
3anie siê do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylaj
1cej dyrektywê Rady 87/102/EWG. W orzeczeniu T. S.œci Unii Europejskiej z dnia 26 kwietnia 2016 roku przypomniano, ¿e „w art. 3 lit. h) dyrektywy pojêcie „ca
3kowitej kwoty do zap
3aty przez konsumenta” zdefiniowane zosta
3o jako „suma ca
3kowitej kwoty kredytu i ca
3kowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”. (...) kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy (...) nie obejmuje ¿adnych kwot, których przeznaczeniem jest wywi
1zanie siê ze zobowi
1zañ podjêtych w ramach odnoœnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, op
3ata za udzielenie kredytu czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieœæ konsument.” W wyniku szerszych rozwa¿ (...) na stanowisku, ¿e „art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy (...), a tak¿e pkt I za
31cznika I do rzeczonej dyrektywy nale¿y interpretowaæ w ten sposób, ¿e ca
3kowita kwota kredytu i kwota wyp
3at okreœlaj
1 ca
3oœæ kwot udostêpnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powi
1zane przez kredytodawcê z pokryciem kosztów zwi
1zanych przez kredytodawcê z udzieleniem odnoœnego kredytu, które to kwoty nie s
1 w rzeczywistoœci wyp
3acane konsumentowi”. Na pogl
1d ten powo
3a
3 siê równie¿ (...) N.¿szy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2019 roku w sprawie o sygn. akt I NSK 9/18 (LEX nr 2643248) i nie mia
3 w
1tpliwoœci, ¿e „w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. op
3aty przygotowawczej, prowizji, itp.) zarówno w ramach ca
3kowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. I to nawet wówczas, gdy sk
3adniki kosztów kredytu s
1 kredytowane przez kredytodawcê. Za tak
1 tez
1 przemawia wyraŸna treœæ art. 5 pkt 7 u.k.k. („ca
3kowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich œrodków pieniê¿nych nieobejmuj
1cych kredytowanych kosztów kredytu...”)”. Szczególnie wa¿kie jest stwierdzenie (...) N.¿szego: „Mimo braku wyraŸnego wy
31czenia w poprzedniej treœci art. 5 pkt 7 u.k.k. „kredytowanych kosztów kredytu” nie oznacza
3o to, ¿e w poprzednim stanie prawnym praktyka powoda by
3a dopuszczalna. Innymi s
3owy, równie¿ na tle poprzedniego brzmienia art. 5 pkt 7 u.k.k. koszty zwi
1zane z udzieleniem kredytu nie mog
3y stanowiæ czêœci „ca
3kowitej kwoty kredytu”, nawet wówczas, gdy kredytodawca udzieli
3 kredytu przeznaczonego na poniesienie tych kosztów. W konsekwencji, „ca
3kowita kwota kredytu” obejmuje jedynie tê kwotê, która zosta
3a faktycznie oddana do swobodnej dyspozycji konsumenta”. Na tle powy¿szych rozwa¿añ zmianê definicji ca
3kowitej kwoty kredytu na gruncie niniejszej sprawy nale¿y traktowaæ jako doprecyzowanie pojêcia. (...) dokonana przez (...) N.¿szy nie pozostawia w tym zakresie w
1tpliwoœci.
Jak rozwin
13 S. O. w G. w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2019 roku w sprawie III Ca 1426/18 (LEX nr 2670119): „Dodatkowo zaznaczyæ nale¿y, ¿e argumentacja powódki dotycz
1ca naruszenia art. 5 ust. 7 ustawy o kredycie konsumenckim nie zas
3uguje na aprobatê, bowiem mimo, i¿ w brzmieniu ustawy obowi
1zuj
1cym w dniu zawarcia umowy definicja ca
3kowitej kwoty kredytu nie zawiera
3a wyraŸnego stwierdzenia, ¿e ca
3kowita kwota kredytu nie obejmuje kredytowanych kosztów kredytu, to wniosek taki wynika
3 z analizy treœci ca
3ego tego przepisu; ustêp 8) bowiem stanowi
3, ¿e ca
3kowita kwota do zap
3aty przez konsumenta to suma ca
3kowitego kosztu kredytu i ca
3kowitej kwoty kredytu, a zgodnie z ust. 6 lit. a) ca
3kowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowi
1zany ponieϾ w zwi
1zku z umow
1 o kredyt, w szczególnoœci odsetki, op
3aty, prowizje, podatki i mar¿e je¿eli s
1 znane kredytodawcy. Skoro wiêc prowizja by
3a kosztem kredytu, to nie mo¿na jej uznaæ na gruncie obowi
1zuj
1cych wówczas przepisów jednoczeœnie za kwotê kredytu. Z.œæ takiego wniosku znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniaj
1cej ustawê o kredycie konsumenckim, która wesz
3a w ¿ycie 22 lipca 2017 r. (Dz. U. 2017.819 z dnia 21 kwietnia 2017 r.). Jak wynika z niego, celem nowelizacji treœci art. 5 ust. 7 by
3o w
3aœnie wyraŸne doprecyzowanie, ¿e mowa jest w nim o œrodkach "nieobejmuj
1cych kredytowanych kosztów kredytu", w celu przeciwdzia
3ania interpretacjom przepisu umo¿liwiaj
1cym podawanie ca
3kowitej kwoty kredytu powiêkszonej o kwotê kredytowanych kosztów, co prowadzi
3oby do przekazywania konsumentowi wprowadzaj
1cych w b
31d informacji o rzeczywistych kosztach kredytu (...) To interpretacja tego przepisu zaproponowana przez powódkê jest sprzeczna z treœci
1 art. 5 ust. 6-8 wspomnianej ustawy.”
(...) wy¿ej orzeczenie (...) w sprawie C-377/14 stanowi
3o punkt wyjœcia równie¿ dla rozwa¿añ poczynionych w uzasadnieniu wyroku S
1du Apelacyjnego w W. z dnia 15 lutego 2017 roku w sprawie VI ACa 560/16 (LEX nr 2279527), w którym uznano, ¿e „na tle art. 5 pkt 7 u.k.k. „ca
3kowita kwota kredytu” oznacza œrodki faktycznie udostêpnione konsumentowi”, a to oznacza, ¿e w konsekwencji „konsument jest zobowi
1zany do uiszczenia odsetek naliczanych tylko od œrodków faktycznie udostêpnionych konsumentowi, a wiêc od „ca
3kowitej kwoty kredytu”. Brak wiêc podstaw do obci
1¿ania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu, nawet w wypadku udzielenia kredytu w celu sfinansowania tych kosztów”.
Równie¿ w orzecznictwie Prezesa UOKiK przyjmowano pogl
1d, ¿e ca
3kowita kwota kredytu (w rozumieniu art. 5 pkt 7 u.k.k.) nie obejmuje kosztów, które maj
1 byæ pokryte z kapita
3u kredytu. Wniosek taki wynika z porównania art. 5 pkt 6 u.k.k. oraz art. 5 pkt 7 u.k.k. Pozwala to na unikniêcie dwukrotnego uwzglêdniania kosztów w ca
3kowitej kwocie do zap
3aty przez konsumenta zdefiniowanej w art. 5 pkt 8 u.k.k.– (por. m.in. decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 12.03.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 10.05.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr R£O (...) z 21.06.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 9.10.2013 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 30.12.2015 r.; decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 8.08.2016 r., decyzja Prezesa UOKiK nr (...) z 28.12.2016 r., publ. www.uokik.gov.pl, a tak¿e pismo Prezesa UOKiK z 20.02.2012 r., (...)076-118/11/BK, (...) 2012, nr 9.) Omawiane stanowisko znajdowa
3o poparcie w orzecznictwie (...) (por. np. wyrok (...) z 6.05.2015 r., XVII AmA 5/14, LEX nr 2155798; wyrok (...) z 3.12.2015 r., XVII AmA 124/14, LEX nr 2155537; wyrok (...) z 11.12.2015 r., XVII AmA 125/14, LEX nr 1973757; wyrok (...) z 26.01.2016 r., XVII AmA 165/13, LEX nr 1997815; wyrok (...) z 20.12.2016 r., XVII AmA 53/16, LEX nr 2206139, a tak¿e wyrok SA w Warszawie z 12.12.2016 r., VI ACa 1213/15, LEX nr 2974033) - (zob. T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, art. 5.).
W niniejszej sprawie wskazano w umowie, ¿e ca
3kowita kwota kredytu wynosi
3a 27.000,00 z
3 i tak ustalona nie obejmowa
3a kredytowanych kosztów kredytu. Natomiast tzw. kwota udzielonego kredytu wynosi
3a 46.487,60 z
3 – z uwzglêdnieniem kredytowanych kosztów kredytu. Ten powszechnie stosowany zabieg wprowadza w b
31d konsumenta co do rzeczywistej kwoty udzielonego mu kredytu. Jest równie¿ niepoprawny z jêzykowego punktu widzenia, albowiem ca
3kowita kwota kredytu obejmuje ca
3oœæ kwot udostêpnionych konsumentowi, co oznacza, ¿e „kwota kredytu” nie mo¿e stanowiæ kwoty wy¿szej ni¿ kwota „ca
3kowita”. (...) kwota kredytu, o czym by
3a ju¿ mowa, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem oznacza wy
31cznie te œrodki, które zosta
3y wyp
3acone konsumentowi (tzw. kwota na rêkê) i pozostawione do jego swobodnej dyspozycji. W ¿adnym razie kwota wy¿sza ni¿ wskazana jako ca
3kowita kwota kredytu nie zosta
3a pozostawiona do swobodnej dyspozycji konsumenta. Wynika to wprost z powy¿szych rozwa¿añ dotycz
1cych ca
3kowitej kwoty kredytu. Dla przeciêtnego konsumenta porównanie oznaczeñ „kwota kredytu” i „ca
3kowita kwota kredytu” jednoznacznie sugeruje, ¿e to drugie pojêcie jest szersze i powinno obejmowaæ wiêcej, ni¿ „kwota kredytu”, tymczasem jest dok
3adnie odwrotnie. Co wiêcej, je¿eli przeciêtny konsument dokonywa
3by porównania parametrów kredytu z ofert
1 innego banku (zak
3adaj
1c nieabuzywnoœæ ofert porównawczych) i spogl
1da
3by na rubryki oznaczone formu
31 „ca
3kowita kwota kredytu” doszed
3by do nieprawdziwych wniosków, bo oferta innego banku uwzglêdniaj
1cego kredytowane koszty kredytu w pozycji „ca
3kowita kwota kredytu” by
3aby (przy za
3o¿eniu konkurencyjnoœci rynku, czyli wzglêdnego podobieñstwa warunków i kosztów przy danej kwocie zapotrzebowania) mniej korzystna. N.¿y te¿ zauwa¿yæ, ¿e pominiêcie skredytowanych kosztów kredytu w „ca
3kowitej kwocie kredytu” wp
3ywa na zmianê ekonomicznych parametrów umowy z punktu widzenia konsumenta porównuj
1cego oferty rynkowe w stopniu istotnym. N.¿y przyznaæ, ¿e profesjonalista móg
3by bez trudu powy¿sze uwarunkowania prawid
3owo zrozumieæ, bior
1c pod uwagê tak¿e inne parametry kredytu (np. (...)), ale przeciêtny konsument powinien byæ zaznajomiony z nimi w sposób ca
3kowicie zgodny z obowi
1zuj
1cym prawem, maksymalnie przejrzysty i niewprowadzaj
1cy w b
31d, gdy¿ i tak problematyka kredytów konsumenckich sama w sobie jest dostatecznie skomplikowana dla przeciêtnego obywatela. Innymi s
3owy, po pierwsze, wymagane prawem parametry musz
1 byæ zgodne z obowi
1zuj
1cym prawem, po drugie – ich rozszerzanie o nieprzewidziane prawem pojêcia (jak w niniejszym wypadku: „kwota kredytu”, która w rzeczywistoœci powinna byæ nazwana „ca
3kowit
1 kwot
1 kredytu”, bo kredytowanie kosztu uzyskania prowizji i wynagrodzenia poœrednika finansowego podwy¿sza w rzeczywistoœci podstawê naliczania odsetek) jest wadliwe i narusza ra¿
1co interesy konsumenta: utrudnia porównywanie ofert rynkowych dla osoby nie bêd
1cej fachowcem w tej dziedzinie. Z punktu widzenia ekonomicznego b
31d informacyjny w zakresie „ca
3kowitej kwoty kredytu” nie uwzglêdniaj
1cej kredytowania jego kosztów dla konsumenta ma ra¿
1co negatywny wp
3yw tak¿e w sferze ekonomicznej, gdy¿ naliczanie zgodnie z umow
1 odsetek umownych przez ca
3y czas trwania umowy od kwoty dodatkowo 19.487,60 z
3 jest de facto zbli¿one do zawarcia odrêbnej umowy kredytowej na tê kwotê na okres 120 miesiêcy, a nie jest to coœ marginalnego lub pomijalnego dla przeciêtnego konsumenta. N. chodzi tu wy
31cznie o realn
1 proporcjê odsetek do kapita
3u, bo zawsze odsetki od sumy g
3ównej s
1 w u
3amkowej proporcji do kapita
3u. (por. uzasadnienie wyroku S
1du Rejonowego w Gdyni z dnia 10 maja 2022 roku, w sprawie I C 26/22, niepubl.). Aktualnie rozmycie pojêcia „ca
3kowitej kwoty kredytu” przez prowadzenie pozaustawowej „kwoty kredytu” ma na celu stworzeniu prawnego pozoru uprawnienia takiego podmiotu do pobierania odsetek równie¿ od skredytowanych kosztów kredytu, co nie mo¿e okazaæ siê skuteczne.
Sytuacji tej nie zmienia mechanizm potr
1cenia z kwoty kredytu kwotê skredytowanych kosztów kredytu. W istocie bowiem nie dochodzi do potr
1cenia w cywilistycznym rozumieniu tego pojêcia.
Analogiczny mechanizm (...) Apelacyjny w W. w wyroku z dnia 30 paŸdziernika 2017 roku w sprawie o sygn. akt VII ACa 879/17 (LEX nr 2471048), gdzie w uzasadnieniu stwierdzono za stron
1, ¿e „dopóki konsument nie uiœci kwot nale¿nych kontrahentowi z tytu
3u op
3at i prowizji lub te¿ nie zostan
1 one potr
1cone, nie mo¿e dojœæ do udostêpnienia konsumentowi œrodków pieniê¿nych”. W tej¿e sprawie (...), ¿e s
3usznoœci tego twierdzenia nie sprzeciwia siê treœæ umowy kredytu, gdzie ustalono, ¿e „po¿yczka jest wyp
3acana w dniu podpisania umowy, w sposób okreœlony przez po¿yczkobiorcê”. W sprawie tej konsument sk
3ada
3 dyspozycjê potr
1cenia kwot stanowi
1cych koszty po¿yczki. Wówczas (...), ¿e „nie wynika
3o z tych dokumentów, ¿e chocia¿ konsument sk
3ada
3 dyspozycjê przelania œrodków w dniu udzielenia kredytu (wyp
3aty kredytu), to oznacza
3o to, i¿ czyni
3 to w momencie dysponowania ju¿ œrodkami przyznanej kwoty kredytu.” Za „co najmniej nieuprawnione” uznano twierdzenie strony, ¿e „nietrudno wyobraziæ sobie, ¿e konsument sk
3ada dyspozycjê w dniu udzielenia kredytu, a wiêc w dniu, w którym zyskuje pozytywn
1 decyzjê o przyznaniu kredytu oraz ¿e dyspozycja ta mo¿e zostaæ z
3o¿ona tak¿e po zawarciu umowy, to jednak musi poprzedziæ wyp
3atê œrodków, czyli de facto udostêpnienie ich konsumentowi.” Dalej powo
3ano siê na przyk
3ad sytuacji podawanej przez K. E. w odniesieniu do jej Wytycznych w sprawie stosowania przepisów dyrektywy o kredycie konsumenckim dotycz
1cych rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, wydanych w celu ujednolicenia interpretacji przepisów dyrektywy we wszystkich pañstwach cz
3onkowskich: „Jako przyk
3ad Komisja podaje sytuacjê, w której udzielono konsumentowi po¿yczki w kwocie 5.000 euro, przy czym koszt udzielenia konsumentowi kredytu w wysokoœci 100 euro jest wliczony w pulê udostêpnion
1 konsumentowi i nastêpnie potr
1cany jest w momencie wyp
3aty œrodków. Faktycznie wiêc konsument mo¿e rozporz
1dzaæ jedynie kwot
1 4.900 euro i to w
3aœnie ta kwota powinna stanowiæ ca
3kowit
1 kwotê kredytu.”
N. jest wiêc mo¿liwe uznanie, ¿e kredytobiorcy przys
3ugiwa
3a kwota 46.487,60 z
3 (tzw. kwoty udzielonego kredytu) i nastêpnie potr
1cono z niej skredytowane koszty kredytu.
W sposób oczywisty z umowy (...), ¿e powód pobiera
3 odsetki równie¿ od skredytowanych kosztów kredytu w kwocie wynosz
1cej a¿ 46.487,60 z
3.
(...) na uwadze powy¿sze rozwa¿ania (...) do przekonania, ¿e oprocentowanie kredytu zosta
3o wyliczone w sposób nieprawid
3owy i niezgodny z definicj
1 stopy oprocentowania wskazan
1 w art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, który stanowi, ¿e stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyra¿ona jako sta
3e lub zmienne oprocentowanie stosowane do wyp
3aconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Natomiast kwota wyp
3acona uto¿samiana jest z kwot
1 udostêpnion
1 do swobodnej dyspozycji konsumenta, do czego odwo
3uje zreszt
1 definicja ca
3kowitej kwoty kredytu. Zapis umowny dotycz
1cy oprocentowania umowy stanowi wiêc niedozwolone postanowienie umowne art. 3851 k.c. i nie wi
1¿e konsumenta nie tylko w zakresie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, ale tak¿e od kwoty wyp
3aconej, albowiem w treœci umowy nie wskazano, od jakiej kwoty naliczane bêd
1 odsetki, czy od ca
3kowitej kwoty kredytu (jak powinno mieæ to miejsce, czy od tzw. kwoty kredytu, stanowi
1cej pozaustawow
1 i wprowadzaj
1c
1 w b
31d konsumenta definicjê).
Odmienna wyk
3adnia nie ujmuje w sposób kompleksowy perspektywy konsumenta, któremu winna zostaæ zapewniona efektywna i realna ochrona wynikaj
1ca z przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.
Zgodnie z treœci
1 art. 70 Prawa bankowego obowi
1zuj
1cego równie¿ w dacie zawarcia przedmiotowej umowy bank uzale¿nia przyznanie kredytu od zdolnoœci kredytowej kredytobiorcy. Przez zdolnoœæ kredytow
1 rozumie siê zdolnoœæ do sp
3aty zaci
1gniêtego kredytu wraz z odsetkami w terminach okreœlonych w umowie. Kredytobiorca jest obowi
1zany przed
3o¿yæ na ¿
1danie banku dokumenty i informacje niezbêdne do dokonania oceny tej zdolnoœci (ust. 1). Osobie fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej niemaj
1cej osobowoœci prawnej, o ile posiada zdolnoœæ prawn
1, które nie maj
1 zdolnoœci kredytowej, bank mo¿e udzieliæ kredytu m.in. pod warunkiem ustanowienia szczególnego sposobu zabezpieczenia sp
3aty kredytu (ust. 2 pkt 1). Do regulacji tej odsy
3a równie¿ art. 9 ustawy o kredycie konsumencki. Przepisy te wype
3niaj
1 art. 8 Dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylaj
1cej dyrektywê Rady 87/102/EWG, wedle którego „P. cz
3onkowskie zapewniaj
1 przeprowadzanie przez kredytodawcê przed zawarciem umowy o kredyt oceny zdolnoœci kredytowej konsumenta na podstawie wystarczaj
1cych informacji przekazanych mu, w stosownych przypadkach, przez konsumenta oraz, w razie koniecznoœci, na postawie informacji uzyskanych z odpowiedniej bazy danych. P. cz
3onkowskie, których ustawodawstwo wymaga od kredytodawców dokonania oceny zdolnoœci kredytowej konsumenta na podstawie informacji z danej bazy danych, mog
1 zachowaæ ten wymóg”. Warto zaznaczyæ, ¿e obowi
1zki banku nie sprowadzaj
1 siê równie¿ wy
31cznie do badania sytuacji finansowej i gospodarczej na etapie wniosku o kredyt, ale tak¿e po zawarciu umowy. Bank ma prawo badaæ, czy kredytobiorca po otrzymaniu kredytu nie utraci
3 zdolnoœci kredytowej lub czy jego zdolnoœæ do sp
3aty kredytu nie jest zagro¿ona (wyrok SA w Warszawie z 10.01.2019 r., VII AGa (...), LEX nr 2682859).
Z kolei w art. 28 mowa jest o sankcjach w razie naruszenia tego obowi
1zku: „P. cz
3onkowskie ustanawiaj
1 przepisy dotycz
1ce sankcji maj
1cych zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjêtych zgodnie z niniejsz
1 dyrektyw
1 i podejmuj
1 wszelkie niezbêdne dzia
3ania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje musz
1 byæ skuteczne, proporcjonalne i odstraszaj
1ce”.
W dacie zawarcia umowy, jak i obecnie, ustawodawca nie przewidywa
3 sankcji wobec instytucji finansowej w przypadku udzielenia kredytu z pominiêciem zbadania zdolnoœci kredytowej kredytobiorcy. (...) tego obowi
1zku mo¿e skutkowaæ ewentualnie zastosowaniem w ramach nadzoru bankowego wobec banku sankcji, o których mowa w art. 138 ustawy Prawo bankowe (zob. stanowisko Generalnego Inspektora Nadzoru Bankowego z dnia 26 listopada 2007 r., (...) 078-1 3.09.93/07, wyrok SO w Kielcach z 11.06.2014 r., II Ca 452/14, LEX nr 1511361).
W tej sytuacji (...)¿y
3, ¿e co do zasady przepis art. 5 k.c. nie mo¿e wp
3ywaæ na wyk
3adniê normy prawa materialnego okreœlaj
1cej treϾ prawa podmiotowego (por. uzasadnienie wyroku S
1du Najwy¿szego z dnia 31 marca 2000 r., II CKN 749/98, OSNC 2000/7-8/135). Warto przy tym podkreœliæ, ¿e art. 5 k.c. nie kszta
3tuje praw podmiotowych, nie zmienia i nie modyfikuje uprawnieñ, jakie wynikaj
1 z innych przepisów prawa. Przepis ten upowa¿nia s
1d do oceny, w jakim zakresie, w konkretnym stanie faktycznym, dzia
3anie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uwa¿ane za wykonywanie jego prawa i nie korzysta z ochrony prawnej. Stosowanie art. 5 k.c. pozostaje zatem w nieroz
31cznym zwi
1zku z ca
3okszta
3tem okolicznoœci konkretnej sprawy. Regulacja art. 5 k.c. powinna byæ stosowana z du¿
1 ostro¿noœci
1, gdy¿ zawsze prowadzi do os
3abienia zasady pewnoœci prawa. Dlatego te¿ pos
3u¿enie siê w konkretnym przypadku konstrukcj
1 nadu¿ycia prawa jest z za
3o¿enia dopuszczalne tylko wyj
1tkowo i musi mieæ szczególne, wyraŸne uzasadnienie merytoryczne, z powo
3aniem siê na normy etyczne lub obyczajowe.
Wymóg zgodnoœci podejmowanych czynnoœci prawnych z zasadami wspó
3¿ycia spo
3ecznego odnosi siê do wszystkich podmiotów prawa. W odniesieniu do obrotu profesjonalnego zasady wspó
3¿ycia spo
3ecznego nale¿y rozumieæ jako zasady uczciwoœci i rzetelnoœci kupieckiej, sprowadzaj
1cej siê do przestrzegania dobrych obyczajów, zasad uczciwego obrotu, rzetelnego postêpowania czy lojalnoœci i zaufania w stosunku do partnera umowy. (...) w zgodzie z tymi zasadami, przedsiêbiorca powinien powstrzymaæ siê od wszelkich zachowañ, które œwiadcz
1 o braku respektu dla interesów partnera lub wywo
3uj
1 uszczerbek w tych interesach.
W literaturze coraz czêœciej podkreœla siê i akcentuje bardziej intensywny model ochrony kredytobiorcy nawi
1zuj
1cy do idei „odpowiedzialnego udzielania kredytu", istotnie wykraczaj
1cej poza obowi
1zki informacyjne kredytodawcy. Istota idei „odpowiedzialnego udzielania kredytu" polega na na
3o¿eniu na kredytodawcê obowi
1zku weryfikacji sytuacji maj
1tkowej (zdolnoœci kredytowej) klienta, przy czym skutkiem negatywnej oceny zdolnoœci kredytowej klienta powinien byæ obowi
1zek odmowy udzielenia kredytu. Figura „odpowiedzialnego udzielania kredytu" stanowi postulat politycznoprawny, zgodnie z którym porz
1dek prawny winien na
3o¿yæ na kredytodawcê rygorystyczny obowi
1zek weryfikacji ryzyka niewyp
3acalnoœci kredytobiorcy (P. T. „ (...) informacyjne w umowach o us
3ugi finansowe”, LEX 2015, monografia). Odpowiedzialni za nadmierne zad
3u¿anie siê s
1 bowiem nie tylko sami konsumenci, którzy zaci
1gaj
1 kredyty, nierzadko nieœwiadomi zwi
1zanego z tym ryzyka i ponoszonych kosztów. C.¿ar odpowiedzialnoœci powinien spoczywaæ tak¿e na kredytodawcach zobowi
1zanych do oceny zdolnoœci kredytowej konsumenta, czyli zdolnoœci do terminowej sp
3aty kredytu. (...) bowiem wp
3yw na wystêpuj
1ce na rynku kredytów konsumenckich zjawisko zad
3u¿ania siê konsumentów maj
1 praktyki rynkowe kredytodawców, którzy podsycaj
1 „apetyt na kredyt” poprzez jego „rozdawnictwo” i dostêpnoœæ „od rêki”.
K.œæ wdra¿ania idei odpowiedzialnego kredytowania do praktyki rynkowej i jej egzekwowania wynika zatem z nadmiernego zad
3u¿ania siê konsumentów przez anga¿owanie siê w zobowi
1zania kredytowe, których nie s
1 w stanie terminowo sp
3aciæ. Koncepcja odpowiedzialnego udzielania kredytu ma przeciwdzia
3aæ temu zjawisku. Jest ona równie¿ przejawem realizacji zyskuj
1cej coraz bardziej na aktualnoœci, koncepcji spo
3ecznej odpowiedzialnoœci biznesu. (...) niej przedsiêbiorcy dzia
3aj
1cy w zgodzie z zasadami spo
3ecznej odpowiedzialnoœci biznesu koncentruj
1 siê nie tylko na zyskach, ale powinni równie¿ uwzglêdniaæ spo
3eczne i moralne konsekwencje swojej dzia
3alnoœci, w tym tak¿e interesy konsumenta. N. oznacza to rezygnacji z osi
1gania zysku, co jest celem dzia
3alnoœci gospodarczej, w tym równie¿ na rynku kredytów konsumenckich, jednak sens swojego istnienia kredytodawcy powinni postrzegaæ szerzej, z uwzglêdnieniem
3adu korporacyjnego, etyki i moralnoœci oraz relacji z konsumentami – kredytobiorcami (dr hab. E. T. (...): 10. (...).18.041). Idea odpowiedzialnego kredytowania rozumiana jako odpowiedzialne udzielanie kredytów przez kredytodawców wobec zjawiska nadmiernego zad
3u¿ania siê konsumentów, przesta
3a byæ jedynie postulatem i sta
3a siê przedmiotem zainteresowania ustawodawcy, tak unijnego, jak i w konsekwencji krajowego (dr hab. E. T. (...): 10. (...).18.041), czego ucieleœnieniem s
1 wskazane wy¿ej regulacje prawne (por. wyrok SR w Brzesku z 9.04.2019 r., I C 673/18, LEX nr 2972987).
Z.Ͼ kredytow
1 jak (...) N.¿szy w wyroku z dnia 18.06.1997r. (sygn. akt II CKN 207/97) „ma ka¿dy podmiot, którego stan maj
1tkowy oraz bie¿
1ca i przewidywana w przysz
3oœci efektywnoœæ gospodarowania zapewnia wyp
3acalnoϾ, gwarantuj
1c
1 zwrot kredytu wraz z nale¿nymi odsetkami w ustalonym w umowie terminie".
Jak wyjaœnia siê w literaturze badanie zdolnoœci kredytowej polega na ustaleniu, ile dany podmiot jest w stanie przeznaczyæ na sp
3atê comiesiêcznej raty kredytu odliczaj
1c od dochodu netto kredytobiorcy koszty utrzymania jego i rodziny oraz inne sta
3e obci
1¿enia bud¿etu tj. wysokoœæ innych sp
3acanych kredytów, po¿yczek, alimenty, sk
3adki ubezpieczeniowe, op
3aty mieszkaniowe itp. (Autor: B. A., „Informacja gospodarcza. Informacja kredytowa”, LEX 2014, monografia, dr hab. E. T. (...): 10. (...).18.041).
(...) na uwadze powy¿sze, trudno przyj
1æ w przedmiotowej sprawie, ¿e kredytodawca sprosta
3 obowi
1zkowi badania zdolnoœci kredytowej pozwanej, który przez osoby trzecie nak
3oniony zosta
3 do zawarcia umowy po¿yczki, której rzeczywiœcie nie zamierza
3 zawrzeæ, której nie potrzebowa
3 i z której nie by
3 w stanie siê wywi
1zaæ. Niebagatelny udzia
3 w zawarciu umowy po¿yczki mia
3y osoby poœrednicz
1ce zawarciu umowy, a dzia
3aj
1ce z umocowania banku. Przecie¿ M. B. poœwiadczy
3a, ¿e podpisy pozwanego oraz pe
3nomocnika banku (...)¿one zosta
3y w jej obecnoœci. Zasady uczciwego obrotu oraz rzetelnoœci kupieckiej sprzeciwia
3y siê nak
3anianiu osoby uzale¿nionej od alkoholu i niezdolnej do wywi
1zania siê z umowy do zawarcia umowy. Przede wszystkim powodowy bank winien zadbaæ, aby umowy po¿yczki udzielane by
3y wy
31cznie osobom, które rzeczywiœcie potrzebuj
1 takich produktów (zjawisko misselingu) i takim, które s
1 w stanie wywi
1zaæ siê z takiego zobowi
1zania. W analizowanym przypadku oczywiste by
3o, ¿e pozwany nie by
3 w stanie zaspokoiæ swoich potrzeb mieszkaniowych (by
3 osob
1 bezdomn
1), a tym bardziej sp
3acaæ kredytu na niebagateln
1 kwotê 27.000 z
3. Ewidentnie wykorzystano jego
3atwowiernoϾ, aby podpisa
3 umowê kredytu. Pozwany nie odniós
3 zreszt
1 jakiejkolwiek korzyœci w zwi
1zku z rzeczon
1 umow
1. Beneficjentem tej czynnoœci by
3 przynajmniej poœrednik kredytowy, któremu wyp
3acono kwotê 6.750,00 z
3 w zwi
1zku z poœrednictwem, przy czym nie jest jasne czy osoba ta bra
3a bezpoœredni udzia
3 w opisanych przez pozwanego czynnoœciach, ale z pewnoœci
1 takie czynnoœci umo¿liwi
3a. Celem umowy kredytu jest spe
3nienie potrzeb konsumenta, nie zaœ innych osób, czerpi
1cych zyski z zawartej umowy. Oczywistym jest, ¿e dzia
3anie marketingowe maj
1 szerokie spektrum, jednak nie maj
1 charakteru nieograniczonego. Przede wszystkim taki zakres przekracza namawianie przypadkowo napotkanych osób na zawarcie umowy kredytowej. Celem dzia
3añ instytucji bankowej w tym zakresie powinno byæ poinformowanie konsumenta o oferowanym produkcie, nie zaœ d
1¿enie do zawarcia umowy w sposób natarczywy, a wiêc taki narzuca siê innym w sposób
3ami
1cy akceptowalne normy spo
3eczne i nie daj
1cy im spokoju, a w szczególnoœci pod pozorem udzielenia pomocy.
W tych konkretnych okolicznoœciach faktycznych uznaæ nale¿a
3o, ¿e dzia
3anie powoda nie stanowi wykonywania prawa, ale jego nadu¿ycie i z tego powodu nie mo¿e korzystaæ z ochrony. Dlatego dodatkow
1 podstawê oddalenia powództwa stanowi
3 art. 5 k.c. wyra¿aj
1cy ideê sprawiedliwoœci spo
3ecznej.
(...) na uwadze powy¿ (...) w punkcie 1. wyroku na podstawie art. art. 69 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 roku prawa bankowego oraz art. 5 k.c. oddali
3 powództwo.
O kosztach procesu orzeczono w punkcie 2. na podstawie art. 98 k.p.c., obci
1¿aj
1c przegrywaj
1cego powoda ca
3oœci
1 kosztów procesu przy pozostawieniu szczegó
3owego wyliczenia referendarzowi s
1dowemu stosownie do art. 108 § 1 k.p.c.