Art. 84. k.c. Błąd

§ 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

Komentarz do Art. 84. kc

Art. 84 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane z uchyleniem się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Przepis ten ma na celu ochronę osób, które złożyły oświadczenie woli w wyniku błędnego przekonania co do treści czynności prawnej. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do tego artykułu.

1. Błąd co do treści czynności prawnej

Błąd, o którym mowa w art. 84, musi dotyczyć treści czynności prawnej. Oznacza to, że osoba składająca oświadczenie woli miała mylne wyobrażenie o istotnych elementach tej czynności, takich jak przedmiot umowy, jej warunki czy tożsamość drugiej strony.

2. Uchylenie się od skutków prawnych

Osoba, która złożyła oświadczenie woli pod wpływem błędu, może uchylić się od jego skutków prawnych. Uchylenie się od skutków prawnych oznacza, że czynność prawna staje się nieważna ex tunc (od początku), co ma na celu przywrócenie stanu sprzed jej dokonania.

3. Błąd wywołany przez inną osobę

Jeżeli oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych jest dopuszczalne tylko w określonych przypadkach:

Błąd został wywołany przez tę osobę, nawet jeśli nie było jej winy.
Osoba ta wiedziała o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć.

4. Czynności prawne nieodpłatne

Ograniczenia dotyczące uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego innej osobie nie mają zastosowania do czynności prawnych nieodpłatnych. Oznacza to, że w przypadku czynności nieodpłatnych (np. darowizny) osoba składająca oświadczenie woli może uchylić się od jego skutków prawnych bez względu na to, czy błąd został wywołany przez drugą stronę, czy też nie.

5. Błąd istotny

Aby można było powoływać się na błąd, musi on być istotny. Błąd jest uznawany za istotny, jeżeli uzasadnia przypuszczenie, że gdyby osoba składająca oświadczenie woli nie działała pod wpływem błędu i oceniałaby sprawę rozsądnie, nie złożyłaby oświadczenia tej treści. Innymi słowy, błąd musi mieć taki charakter, że wpływałby na decyzję osoby składającej oświadczenie woli.

Podsumowanie

Art. 84 Kodeksu cywilnego wprowadza mechanizm ochrony osób, które złożyły oświadczenie woli pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej. Przepis ten pozwala na uchylenie się od skutków prawnych takiego oświadczenia, jednakże w przypadku oświadczeń składanych innej osobie, możliwość ta jest ograniczona do sytuacji, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, lub gdy osoba ta wiedziała o błędzie lub mogła go z łatwością zauważyć. Wyjątek stanowią czynności prawne nieodpłatne, gdzie takie ograniczenia nie mają zastosowania. Kluczowym elementem jest również istotność błędu, który musi być na tyle poważny, że wpływałby na decyzję osoby składającej oświadczenie woli.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1610.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

błąd treści

czynność prawna

oświadczenie woli

skutki prawne

inna osoba

wywołanie błędu

wiedza o błędzie

łatwość zauważenia

czynność nieodpłatna

błąd istotny

błąd uzasadniający

rozsądna ocena

działanie pod wpływem.

Art. 83.Art. 85.