Art. 140. u.f.p. Rezerwa ogólna i rezerwy celowe

Brzmienie obowiązuje od 14 kwietnia 2026 r. Zmieniono: pkt 3. Podstawa: Ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. 2026 poz. 426.

Zmiana uchwalona, wejdzie w życie po ogłoszeniu ustawy zmieniającej. Zmiana obejmie: pkt 3. Podstawa: Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw.

Zobacz zapowiedziane brzmienie

Ten tekst jeszcze nie obowiązuje. Zacznie obowiązywać po ogłoszeniu ustawy zmieniającej.

3) na wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, oraz na rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej;

1. W projekcie ustawy budżetowej planuje się rezerwę ogólną nie wyższą niż 0,2 % wydatków budżetu.

2. W projekcie ustawy budżetowej mogą zostać zaplanowane rezerwy celowe:

1) na wydatki, których określenie wysokości lub szczegółowy podział na pozycje klasyfikacji budżetowej nie jest możliwy do dokonania w okresie opracowywania projektu ustawy budżetowej;

2) na wydatki, których realizacja jest uwarunkowana zaciągnięciem kredytu w międzynarodowej instytucji finansowej lub pozyskaniem środków z innych źródeł;

3) na wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, oraz na rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej;

3a) na wydatki związane z przeciwdziałaniem chorobie zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) lub na rzecz pomocy Ukrainie w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego kraju;

4) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

3. Suma rezerw celowych, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, nie może przekroczyć 5 % wydatków budżetu.

4. W częściach budżetu państwa, których dysponentami są poszczególni wojewodowie, może być tworzona rezerwa w wysokości do 2 % planowanych wydatków. Przy ustalaniu wysokości rezerwy nie uwzględnia się dotacji planowanych dla jednostek samorządu terytorialnego.

5. W rezerwie, o której mowa w ust. 4, mogą być planowane wydatki na wynagrodzenia z tytułu odpraw emerytalnych i odpraw w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy.

6. Środki na wydatki, o których mowa w ust. 5, planuje się w ramach ogólnej kwoty wynagrodzeń dla części budżetu państwa, których dysponentami są poszczególni wojewodowie, ustalanej w ustawie budżetowej zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1356).

Komentarz do Art. 140. ufp

Art. 140 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie dotyczące planowania rezerw budżetowych w projekcie ustawy budżetowej. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia elastyczności budżetu państwa, umożliwiając reagowanie na nieprzewidziane wydatki oraz realizację specyficznych celów, które mogą pojawić się w trakcie roku budżetowego.

Rezerwa ogólna

Zgodnie z ust. 1, w projekcie ustawy budżetowej planuje się rezerwę ogólną, której wysokość nie może przekroczyć 0,2% wydatków budżetu. Rezerwa ogólna stanowi zabezpieczenie finansowe na nieprzewidziane wydatki, które mogą pojawić się w trakcie realizacji budżetu. Ograniczenie jej wysokości do 0,2% wydatków budżetu ma na celu zapewnienie, że rezerwa ta nie będzie nadmiernie obciążać budżetu, a jednocześnie będzie wystarczająca do pokrycia nieprzewidzianych wydatków.

Rezerwy celowe

Ust. 2 przewiduje możliwość planowania rezerw celowych na określone wydatki, które mogą być trudne do precyzyjnego określenia na etapie opracowywania projektu ustawy budżetowej. Rezerwy celowe mogą być tworzone na:

Wydatki, których wysokość lub szczegółowy podział na pozycje klasyfikacji budżetowej nie jest możliwy do określenia w okresie opracowywania projektu ustawy budżetowej.
Wydatki, których realizacja jest uzależniona od zaciągnięcia kredytu w międzynarodowej instytucji finansowej lub pozyskania środków z innych źródeł.
Wydatki związane z realizacją programów współfinansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2.
Wydatki związane z przeciwdziałaniem chorobie zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) lub na rzecz pomocy Ukrainie w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego kraju.
Wydatki przewidziane w odrębnych ustawach.

Suma rezerw celowych, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, nie może przekroczyć 5% wydatków budżetu, co ma na celu ograniczenie ryzyka nadmiernego obciążenia budżetu przez rezerwy celowe.

Rezerwy w częściach budżetu państwa

Ust. 4 przewiduje możliwość tworzenia rezerw w częściach budżetu państwa, których dysponentami są poszczególni wojewodowie. Rezerwy te mogą wynosić do 2% planowanych wydatków, z wyłączeniem dotacji planowanych dla jednostek samorządu terytorialnego.

Wydatki na wynagrodzenia z tytułu odpraw

Ust. 5 i 6 precyzują, że w rezerwie, o której mowa w ust. 4, mogą być planowane wydatki na wynagrodzenia z tytułu odpraw emerytalnych i odpraw w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Środki na te wydatki planuje się w ramach ogólnej kwoty wynagrodzeń dla części budżetu państwa, których dysponentami są poszczególni wojewodowie, zgodnie z ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej.

Podsumowanie

Art. 140 ustawy o finansach publicznych wprowadza mechanizmy umożliwiające elastyczne zarządzanie budżetem państwa poprzez tworzenie rezerw ogólnych i celowych. Przepisy te mają na celu zapewnienie, że budżet państwa będzie w stanie reagować na nieprzewidziane wydatki oraz realizować specyficzne cele, które mogą pojawić się w trakcie roku budżetowego, jednocześnie ograniczając ryzyko nadmiernego obciążenia budżetu przez te rezerwy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 1483.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.