Choroba zakaźna

Choroba zakaźna to w polskim prawie choroba wywołana przez biologiczny czynnik chorobotwórczy. Czynnikiem takim może być między innymi wirus, bakteria, grzyb albo pasożyt. O zakwalifikowaniu danego schorzenia jako choroby zakaźnej decyduje jego przyczyna biologiczna, a nie wyłącznie sposób występowania lub nasilenie objawów.

Choroba zakaźna może przenosić się między ludźmi, ze zwierząt na ludzi albo za pośrednictwem środowiska, żywności, wody lub przedmiotów. Nie każda choroba zakaźna musi być jednak zaraźliwa w znaczeniu potocznym, czyli łatwo przenosić się bezpośrednio z jednej osoby na drugą. W przepisach rozróżnia się także zakażenie, będące wniknięciem i rozmnażaniem się czynnika chorobotwórczego w organizmie, oraz chorobę, która może być następstwem takiego zakażenia.

Pojęcie ma znaczenie przede wszystkim w prawie ochrony zdrowia. Jest związane z obowiązkami dotyczącymi zgłaszania zachorowań i podejrzeń zachorowań, badań, kontroli sanitarnych, izolacji, leczenia oraz zapobiegania przenoszeniu zakażeń. Wystąpienie choroby zakaźnej lub ryzyka jej rozprzestrzeniania może uzasadniać działania organów państwa, w tym ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, a także uruchomienie środków finansowych na działania ochronne.

Termin występuje również w innych dziedzinach prawa. W prawie karnym znaczenie ma narażenie innej osoby na zakażenie wirusem lub chorobą zaraźliwą. Przepisy wykroczeniowe obejmują między innymi naruszenia obowiązków sanitarnych, zatrudnianie osoby niezdolnej do pracy z uwagi na ryzyko przeniesienia zakażenia oraz odmowę udzielenia wyjaśnień dotyczących chorób zakaźnych. W prawie pracy choroba zakaźna może wpływać na zasady rozwiązania stosunku pracy i usprawiedliwiania nieobecności. Pojęcie pojawia się także w regulacjach dotyczących zakładów karnych, gospodarki wodnej, łowiectwa oraz służby wojskowej.