Wydatki budżetowe

Wydatki budżetowe to środki pieniężne planowane i przeznaczane z budżetu publicznego na realizację zadań państwa albo jednostek samorządu terytorialnego. Stanowią jedną z podstawowych kategorii budżetu, obok dochodów i rozchodów. Obejmują w szczególności finansowanie usług publicznych, administracji, świadczeń, dotacji, inwestycji oraz innych zadań określonych w przepisach.

Wydatki budżetowe mają co do zasady charakter bezzwrotny. Są ujmowane w planie finansowym i mogą być ponoszone w granicach kwot oraz na cele określone w ustawie budżetowej albo w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego. Samo zaplanowanie wydatku nie oznacza jeszcze jego wykonania. Wykonanie polega na faktycznym rozdysponowaniu środków, zgodnie z zasadami gospodarowania finansami publicznymi.

Wydatki klasyfikuje się według działów, rozdziałów i paragrafów, a także według ich przeznaczenia i charakteru. W praktyce wyróżnia się między innymi wydatki bieżące, związane z codziennym wykonywaniem zadań, oraz wydatki majątkowe, przeznaczone przede wszystkim na inwestycje i nabywanie składników majątku. W budżecie wyodrębnia się również środki europejskie oraz wydatki finansowane z tych środków, jeżeli przepisy przewidują takie ujęcie.

Pojęcie występuje w prawie finansów publicznych, w regulacjach dotyczących budżetu państwa i budżetów samorządowych, a także w przepisach określających finansowanie poszczególnych dziedzin. Szczególne zasady mogą dotyczyć między innymi obronności, ochrony zdrowia lub reagowania na zagrożenia. W określonych sytuacjach przepisy dopuszczają zmianę przeznaczenia zaplanowanych wydatków albo przeniesienie ich między częściami i działami budżetu.

Znaczenie praktyczne wydatków budżetowych polega na tym, że wyznaczają zakres i sposób finansowania zadań publicznych. Ich planowanie, klasyfikacja, zmiana i wykonanie podlegają kontroli organów publicznych oraz zasadom legalności, celowości i gospodarności.