Art. 354. kpk Umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy

W wypadku wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środków zabezpieczających stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego rozdziału z następującymi zmianami:

1) nie stosuje się przepisów o oskarżycielu posiłkowym;

2) wniosek kieruje się na rozprawę, chyba że w świetle materiałów postępowania przygotowawczego popełnienie czynu zabronionego przez podejrzanego i jego niepoczytalność w chwili czynu nie budzą wątpliwości, a prezes sądu uzna za celowe rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego; podejrzany nie bierze udziału w posiedzeniu, jeżeli z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba że sąd uzna jego udział za konieczny; pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w posiedzeniu;

3) w razie umorzenia postępowania stosuje się art. 322 § 2 i 3.

Komentarz do Art. 354. kpk

Art. 354 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje procedurę umorzenia postępowania karnego z powodu niepoczytalności sprawcy oraz zastosowania środków zabezpieczających. Przepis ten wprowadza pewne modyfikacje w stosunku do ogólnych zasad postępowania karnego, które mają na celu dostosowanie procedury do specyficznych okoliczności związanych z niepoczytalnością podejrzanego.

Kluczowe elementy art. 354 k.p.k.:

Wyłączenie oskarżyciela posiłkowego:
- Przepisy dotyczące oskarżyciela posiłkowego nie mają zastosowania. Oznacza to, że pokrzywdzony nie może występować w tej roli w postępowaniu dotyczącym umorzenia z powodu niepoczytalności sprawcy.
Kierowanie wniosku na rozprawę:
- Wniosek prokuratora o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających jest kierowany na rozprawę. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy materiały postępowania przygotowawczego jednoznacznie wskazują na popełnienie czynu zabronionego przez podejrzanego oraz jego niepoczytalność w chwili czynu. W takim przypadku prezes sądu może uznać za celowe rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego.
Udział podejrzanego w posiedzeniu:
- Podejrzany nie bierze udziału w posiedzeniu, jeżeli z opinii biegłych wynika, że jego obecność byłaby niewskazana. Sąd może jednak uznać udział podejrzanego za konieczny, co wskazuje na elastyczność w ocenie sytuacji przez sąd.
Udział pokrzywdzonego:
- Pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w posiedzeniu, co zapewnia mu możliwość uczestnictwa w postępowaniu i wyrażenia swojego stanowiska.
Stosowanie art. 322 § 2 i 3 k.p.k. w razie umorzenia postępowania:
- W razie umorzenia postępowania stosuje się przepisy art. 322 § 2 i 3 k.p.k., które dotyczą zawiadomienia pokrzywdzonego o umorzeniu postępowania oraz możliwości złożenia zażalenia na tę decyzję.

Komentarz:

Art. 354 k.p.k. wprowadza specjalne zasady postępowania w przypadkach, gdy podejrzany jest niepoczytalny. Wyłączenie oskarżyciela posiłkowego ma na celu uproszczenie procedury i skoncentrowanie się na kluczowych kwestiach związanych z niepoczytalnością sprawcy. Kierowanie wniosku na rozprawę lub posiedzenie z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego (jeśli to możliwe) zapewnia transparentność postępowania i umożliwia pełne zbadanie okoliczności sprawy.

Udział pokrzywdzonego w posiedzeniu jest istotnym elementem, który zapewnia mu prawo do uczestnictwa w postępowaniu i wyrażenia swojego stanowiska, co jest szczególnie ważne z punktu widzenia ochrony praw ofiar przestępstw.

Stosowanie art. 322 § 2 i 3 k.p.k. w razie umorzenia postępowania zapewnia pokrzywdzonemu możliwość złożenia zażalenia na decyzję o umorzeniu, co stanowi dodatkową gwarancję ochrony jego praw.

Podsumowując, art. 354 k.p.k. w sposób kompleksowy reguluje procedurę umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy, zapewniając jednocześnie ochronę praw wszystkich stron postępowania.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.