Art. 623. k.p.c. Podział w naturze

Jeżeli brak podstaw do wydania postanowienia w myśl artykułu poprzedzającego, a zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze, sąd dokonuje tego podziału na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym. Różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne.

Komentarz do Art. 623. kpc

Art. 623 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje sposób postępowania sądu w przypadku, gdy nie ma podstaw do wydania postanowienia zgodnie z artykułem poprzedzającym (art. 622 k.p.c.), a jednocześnie istnieją warunki do dokonania podziału nieruchomości w naturze. Przepis ten jest istotny w kontekście spraw dotyczących zniesienia współwłasności nieruchomości.

Komentarz do Art. 623 k.p.c.

1. Brak podstaw do wydania postanowienia zgodnie z art. 622 k.p.c.

Art. 622 k.p.c. przewiduje możliwość zniesienia współwłasności przez sprzedaż nieruchomości, gdy podział w naturze jest niemożliwy lub niecelowy. Art. 623 k.p.c. wchodzi w grę, gdy sąd stwierdzi, że nie ma podstaw do zastosowania art. 622 k.p.c., czyli gdy podział w naturze jest możliwy i celowy.

2. Podział w naturze

Podział w naturze oznacza fizyczne rozdzielenie nieruchomości na części, które mogą być samodzielnie wykorzystywane przez współwłaścicieli. Sąd dokonuje podziału na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli. W praktyce oznacza to, że każda z wydzielonych części powinna mieć wartość proporcjonalną do udziału danego współwłaściciela w całej nieruchomości.

3. Uwzględnienie wszelkich okoliczności

Sąd, dokonując podziału, musi uwzględnić wszelkie okoliczności, co oznacza, że bierze pod uwagę nie tylko wartość ekonomiczną poszczególnych części nieruchomości, ale także inne aspekty, takie jak:

możliwość samodzielnego wykorzystania wydzielonych części,
dostęp do drogi publicznej,
istniejące zabudowania i ich funkcjonalność,
interes społeczno-gospodarczy, który może obejmować np. ochronę środowiska, planowanie przestrzenne, czy potrzeby lokalnej społeczności.

4. Interes społeczno-gospodarczy

Interes społeczno-gospodarczy jest pojęciem szerokim i elastycznym, które pozwala sądowi na uwzględnienie różnorodnych czynników wpływających na sposób podziału nieruchomości. Może to obejmować zarówno interesy indywidualnych współwłaścicieli, jak i szersze interesy społeczne.

5. Wyrównanie różnic wartości przez dopłaty pieniężne

W praktyce rzadko zdarza się, aby podział w naturze mógł być dokonany w sposób idealnie odpowiadający wartościom udziałów współwłaścicieli. Dlatego art. 623 k.p.c. przewiduje możliwość wyrównania różnic wartości przez dopłaty pieniężne. Oznacza to, że jeśli jedna z wydzielonych części ma większą wartość niż udział danego współwłaściciela, to współwłaściciel ten będzie zobowiązany do dokonania dopłaty na rzecz pozostałych współwłaścicieli.

Podsumowanie

Art. 623 k.p.c. jest kluczowym przepisem w kontekście zniesienia współwłasności nieruchomości przez podział w naturze. Sąd, dokonując podziału, musi uwzględnić wartość udziałów współwłaścicieli, wszelkie okoliczności oraz interes społeczno-gospodarczy. W przypadku różnic w wartościach wydzielonych części, przewidziane są dopłaty pieniężne, co ma na celu sprawiedliwe rozdzielenie majątku między współwłaścicieli. Przepis ten zapewnia elastyczność i możliwość dostosowania rozstrzygnięcia do specyficznych okoliczności każdej sprawy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

podział majątku współwłaścicielwartość udziału

dopłata pieniężna

interes społeczno-gospodarczy

sąd

warunek

postanowienie okoliczność

Art. 622. kpc Art. 624. kpc