Postępowanie cywilne

Postępowanie cywilne to prawnie uregulowany tryb rozpoznawania i rozstrzygania spraw cywilnych przez sądy oraz wykonywania wydanych w nich orzeczeń. Służy ochronie praw i interesów wynikających przede wszystkim ze stosunków majątkowych i niemajątkowych między osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz innymi podmiotami.

Postępowanie cywilne obejmuje w szczególności:

• postępowanie rozpoznawcze, w którym sąd ustala stan faktyczny i prawny sprawy oraz wydaje wyrok albo postanowienie,
• proces, stosowany zwłaszcza w sprawach, w których powód dochodzi określonego roszczenia od pozwanego,
• postępowanie nieprocesowe, właściwe dla spraw, w których nie występuje klasyczny układ powód i pozwany,
• postępowanie zabezpieczające, służące tymczasowej ochronie roszczeń,
• postępowanie egzekucyjne, którego celem jest przymusowa realizacja obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego.

Zasady tego postępowania określa przede wszystkim Kodeks postępowania cywilnego, a w niektórych sprawach także przepisy szczególne. Postępowanie może dotyczyć między innymi zapłaty, odszkodowania, ochrony własności, zniesienia współwłasności, spraw rodzinnych, pracowniczych, gospodarczych oraz z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Uczestnicy postępowania przedstawiają swoje żądania, twierdzenia i dowody, a sąd ocenia je zgodnie z regułami postępowania. Sprawa może zakończyć się między innymi wyrokiem, ugodą albo postanowieniem. Prawomocne orzeczenie wiąże strony, sądy i określone organy, a po uzyskaniu wykonalności może stanowić podstawę egzekucji.

Postępowanie cywilne pozostaje odrębne od postępowania karnego i administracyjnego, jednak przepisy cywilne mogą być stosowane odpowiednio w innych rodzajach postępowań, jeżeli przewidują to ustawy. Roszczenia majątkowe związane z przestępstwem mogą być dochodzone także w postępowaniu cywilnym. Postępowanie może zostać zawieszone, umorzone albo połączone z inną sprawą w przypadkach określonych w przepisach.