Zniesienie współwłasności

Zniesienie współwłasności to prawne zakończenie stanu, w którym jedna rzecz należy jednocześnie do kilku osób, a każdej z nich przysługuje określony udział. Współwłasność może zostać zniesiona w drodze umowy między współwłaścicielami albo na podstawie orzeczenia sądu. Co do zasady każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności, chyba że uprawnienie to zostało czasowo wyłączone.

Najczęstsze sposoby zniesienia współwłasności to:

• podział rzeczy wspólnej, na przykład wydzielenie odrębnych części nieruchomości dla poszczególnych współwłaścicieli,
• przyznanie rzeczy jednemu współwłaścicielowi z obowiązkiem spłaty pozostałych,
• sprzedaż rzeczy i podział uzyskanej kwoty odpowiednio do udziałów.

Podział fizyczny jest możliwy tylko wtedy, gdy nie sprzeciwiają się temu przepisy, przeznaczenie rzeczy ani jej właściwości. Niedopuszczalny może być także podział, który powodowałby istotną zmianę rzeczy albo znaczne zmniejszenie jej wartości. Przyznając rzecz jednemu ze współwłaścicieli, sąd może ustalić wysokość i terminy spłat lub dopłat, sposób ich uiszczenia oraz ich zabezpieczenie. Może również ustanowić odpowiednie służebności gruntowe.

W sprawach sądowych zniesienie współwłasności następuje w postępowaniu nieprocesowym. Wniosek powinien wskazywać rzecz, której dotyczy postępowanie, oraz zawierać dowody prawa własności. Postępowanie może dotyczyć zarówno rzeczy ruchomych, jak i nieruchomości. W odniesieniu do nieruchomości podział może służyć między innymi wydzieleniu działek albo wyodrębnieniu własności lokali. Zastosowanie znajdują wtedy również przepisy dotyczące podziału nieruchomości i ustanowienia odrębnej własności lokali. Zniesienie współwłasności ma praktyczne znaczenie, ponieważ usuwa konieczność wspólnego podejmowania decyzji dotyczących jednej rzeczy i ostatecznie określa prawa poszczególnych osób.