Podział majątku

Podział majątku to czynność prawna albo postępowanie prowadzące do zniesienia wspólności lub współwłasności przez określenie, jakie składniki majątkowe przypadają poszczególnym uprawnionym. Może obejmować rzeczy, prawa majątkowe, środki pieniężne oraz rozliczenia związane z ich nabyciem, utrzymaniem lub wykorzystaniem.

Najczęściej pojęcie to odnosi się do podziału majątku wspólnego małżonków. Jest on możliwy po ustaniu wspólności majątkowej, na przykład wskutek rozwodu, separacji, ustanowienia rozdzielności majątkowej albo śmierci jednego z małżonków. W czasie trwania wspólności ustawowej małżonek co do zasady nie może żądać podziału majątku wspólnego ani rozporządzać udziałem w tym majątku.

Podział może nastąpić w drodze umowy albo na podstawie orzeczenia sądu. Stosuje się w szczególności:

• podział w naturze, czyli przyznanie poszczególnych składników różnym osobom,
• przyznanie składników jednemu uprawnionemu z obowiązkiem spłaty pozostałych,
• sprzedaż majątku i podział uzyskanej kwoty.

Przy podziale majątku małżeńskiego uwzględnia się także rozliczenia wydatków i nakładów między majątkiem wspólnym a majątkami osobistymi małżonków. Zastosowanie mają również przepisy dotyczące działu spadku i wspólności majątku spadkowego. W sprawach z elementem zagranicznym podział majątku wspólnego może podlegać jurysdykcji polskich sądów, jeżeli istnieją odpowiednie związki sprawy z Polską.

Podział majątku występuje także przy zniesieniu współwłasności oraz po ustaniu spółki cywilnej. W czasie trwania spółki wspólnik nie może żądać podziału wspólnego majątku wspólników. W spółkach kapitałowych i innych osobach prawnych podział majątku może nastąpić w związku z likwidacją, po zaspokojeniu albo zabezpieczeniu wierzycieli, zgodnie z przepisami oraz umową lub statutem. Szczególne zasady dotyczą również majątku fundacji rodzinnej w likwidacji. W prawie podatkowym podział, wydzielenie lub wyodrębnienie zorganizowanej części przedsiębiorstwa może powodować przejście związanych z nią praw i obowiązków podatkowych.