Przejdź do treści

Art. 301. k.k. Pokrzywdzenie wierzyciela

§ 1. Kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli udaremnia lub ogranicza zaspokojenie ich należności przez to, że tworzy w oparciu o przepisy prawa nową jednostkę gospodarczą i przenosi na nią składniki swojego majątku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności.
§ 3. Kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli w sposób lekkomyślny doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Orzecznictwo

Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 301 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.

  1. Wyrok IV K 121/12

    Stan sprawy
    Czterech oskarżonych działało wspólnie przy utworzeniu nowej spółki i przeniesieniu na nią za cenę 1 000 000 zł wierzytelności przysługującej zadłużonej spółce wobec innego podmiotu, o wartości 12 500 000 zł. Dwaj oskarżeni jako członkowie zarządu byli zobowiązani do prowadzenia spraw majątkowych tej spółki. Sąd ustalił, że działanie nastąpiło w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz udaremnienia orzeczenia o ogłoszeniu upadłości i wykonania orzeczeń zasądzających zapłatę na rzecz wierzycieli. Przeniesienie wierzytelności uszczupliło w znacznej części zaspokojenie 85 wierzycieli i wyrządziło spółce szkodę majątkową w wielkich rozmiarach.
    Rozstrzygnięcie
    Sąd uznał wszystkich czterech oskarżonych za winnych czynu wyczerpującego m.in. znamiona art. 301 § 1 k.k. w zbiegu z innymi przepisami. Dwóm członkom zarządu wymierzono po 2 lata pozbawienia wolności, grzywny po 500 stawek dziennych i zakazy pełnienia funkcji w spółkach kapitałowych na 5 lat. Dwóm pozostałym wymierzono po 1 rok i 2 miesiące pozbawienia wolności, grzywny po 200 stawek dziennych i roczne zakazy pełnienia funkcji w spółkach kapitałowych; wykonanie kar pozbawienia wolności warunkowo zawieszono. Orzeczono także solidarny obowiązek naprawienia szkody wobec wskazanych pokrzywdzonych.
    Uzasadnienie
    Sąd przyjął, że sprzedaż wierzytelności o znacznie wyższej wartości za rażąco niższą cenę była nadużyciem uprawnień przez osoby prowadzące sprawy spółki i świadomym wyprowadzeniem istotnego składnika majątku. W realiach zagrożenia niewypłacalnością i przy istnieniu licznych wierzycieli doprowadziło to do znacznego uszczuplenia możliwości ich zaspokojenia. Pozostali dwaj oskarżeni uczestniczyli w tym ze świadomością roli członków zarządu i skutków dla wierzycieli. Z opisu i sentencji wynika, że sąd ograniczył przypisanie do jednego, konkretnie ustalonego zdarzenia, a nie całego pierwotnie zarzucanego ciągu działań.

    Pełna treść orzeczenia i uzasadnienia

  2. Wyrok II KK 216/15

    Stan sprawy
    Sprawa dotyczyła prezesa zarządu spółki, któremu zarzucono działania podejmowane w stanie grożącej niewypłacalności, polegające na zaspokajaniu tylko niektórych wierzycieli i usuwaniu lub wyzbywaniu się składników majątku spółki. Sąd pierwszej instancji przypisał mu jedynie czyn z art. 302 § 1 k.k., a sąd odwoławczy uniewinnił oskarżonego. W kasacji podniesiono m.in. wadliwe rozumienie granic apelacji oraz błędną wykładnię przepisów o ochronie wierzycieli.
    Rozstrzygnięcie
    Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu odwoławczego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Nie rozstrzygnął o winie oskarżonego ani nie przypisał czynu z art. 301 § 1 k.k.; materiał dotyczy przede wszystkim wykładni przepisów z art. 300 i 302 k.k. oraz zasad kontroli odwoławczej.
    Uzasadnienie
    Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy błędnie zawęził zakres apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego i niesłusznie przyjął brak możliwości ingerencji w opis czynu oraz kwalifikację prawną. Wskazał, że apelacja co do winy obejmuje całość wyroku w tej części i zobowiązywała do pełnej kontroli także opisu czynu i kwalifikacji. Ponadto zakwestionował lakoniczną i nieprzekonującą wykładnię art. 302 § 1 k.k. dotyczącą liczby pokrzywdzonych wierzycieli, akcentując, że sama forma liczby mnogiej nie przesądza automatycznie o konieczności działania na szkodę „wielu” wierzycieli. W dostarczonym tekście brak końcowej części uzasadnienia odnoszącej się do art. 301 § 1 k.k.

    Pełna treść orzeczenia i uzasadnienia

  3. Wyrok III K 233/11

    Stan sprawy
    W sprawie zarzucono, że troje oskarżonych, działając wspólnie i w porozumieniu w sytuacji grożącej niewypłacalności spółki, dokonało pozornej sprzedaży wszystkich udziałów na rzecz cudzoziemca i przeniesienia całej działalności spółki, w tym majątku, na inny podmiot. Działanie to miało wyrządzić szkodę wielu wierzycielom spółki. Równolegle jeden z oskarżonych odpowiadał też za odrębny ciąg oszustw związanych z wyłudzaniem towarów, usług i kredytów.
    Rozstrzygnięcie
    Sąd uznał dwoje oskarżonych za winnych czynu z art. 300 § 3 k.k. w zw. z art. 301 § 1 k.k. i art. 308 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Jednemu wymierzył 1 rok pozbawienia wolności, drugiej 8 miesięcy pozbawienia wolności; wykonanie obu kar warunkowo zawiesił. Trzeciego oskarżonego od tego czynu uniewinniono. Wobec jednego z oskarżonych orzeczono też odrębną karę i obowiązki związane z przypisanym mu oszustwem.
    Uzasadnienie
    Sąd przyjął, że doszło do pozornej czynności prawnej służącej przeniesieniu działalności i majątku spółki w warunkach grożącej niewypłacalności, co godziło w interes wielu wierzycieli i wypełniało znamiona przestępstw przeciwko wierzycielom. Przypisanie odpowiedzialności objęło tylko tych oskarżonych, wobec których sąd uznał udział w uzgodnionym działaniu za udowodniony. Uniewinnienie trzeciego oskarżonego oznacza, że sąd nie znalazł wystarczających podstaw do przypisania mu współsprawstwa, lecz dostarczony fragment nie zawiera pełnego wywodu motywacyjnego w tym zakresie.

    Pełna treść orzeczenia i uzasadnienia

Zobacz wszystkie wyniki

Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.