Przesłuchanie świadka

Przesłuchanie świadka to czynność dowodowa polegająca na uzyskaniu od osoby niebędącej stroną informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Świadek przedstawia własne spostrzeżenia i wiedzę, a jego wypowiedzi są utrwalane w protokole albo w inny przewidziany prawem sposób. Przesłuchanie może prowadzić sąd, prokurator, organ prowadzący postępowanie przygotowawcze lub inny uprawniony organ.

Przed rozpoczęciem czynności świadek jest co do zasady wzywany w oznaczonym miejscu i czasie, a następnie ustala się jego tożsamość oraz poucza o prawach, obowiązkach i odpowiedzialności za fałszywe zeznania. W postępowaniu cywilnym świadek może być także uprzedzony o obowiązku zachowania prawdy i składać przyrzeczenie, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach. Organ zadaje pytania dotyczące okoliczności sprawy, a strony lub uczestnicy mogą brać udział w czynności i zadawać pytania w zakresie określonym przez przepisy.

Istotne znaczenie mają ograniczenia obowiązku zeznawania. Świadek może być uprawniony do odmowy zeznań, w szczególności ze względu na bliską relację z oskarżonym, albo do odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub osobę bliską na odpowiedzialność. Odrębne zasady dotyczą informacji objętych tajemnicą zawodową lub niejawną, od której zwolnienie może wymagać decyzji właściwego organu.

Przesłuchanie świadka występuje przede wszystkim w postępowaniu karnym, cywilnym i w sprawach o wykroczenia, a także w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniach dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów. Może odbywać się na rozprawie, w postępowaniu przygotowawczym, przed sędzią wykonującym określoną czynność dowodową, a w niektórych postępowaniach również na odległość. Świadkowie, którzy nie zostali jeszcze przesłuchani, co do zasady nie powinni być obecni przy przesłuchaniu innych świadków. Jeżeli bezpośrednie przesłuchanie jest niemożliwe albo świadek odmawia zeznań lub zmienia ich treść, przepisy mogą dopuścić odczytanie wcześniejszego protokołu. Czynność służy ocenie materiału dowodowego i ustaleniu faktów, lecz sama treść zeznań podlega ocenie organu rozstrzygającego sprawę.