Art. 515. k.p.c. Postępowanie dowodowe

Sąd może, stosownie do okoliczności, przesłuchać świadków i biegłych bez przyrzeczenia oraz w nieobecności uczestników, może również zażądać od osób, które nie są uczestnikami, złożenia wyjaśnień na piśmie.

Komentarz do Art. 515. kpc

Art. 515 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) stanowi istotny przepis proceduralny, który daje sądowi pewną elastyczność w prowadzeniu postępowania dowodowego. Przepis ten przewiduje trzy kluczowe uprawnienia sądu:

Przesłuchanie świadków i biegłych bez przyrzeczenia:
- Zgodnie z art. 515 k.p.c., sąd może zdecydować o przesłuchaniu świadków i biegłych bez konieczności składania przez nich przyrzeczenia. Przyrzeczenie jest formalnym aktem, który ma na celu zobowiązanie świadka lub biegłego do mówienia prawdy i rzetelnego przedstawienia faktów. Rezygnacja z przyrzeczenia może być uzasadniona specyficznymi okolicznościami sprawy, np. gdy świadek jest osobą małoletnią lub gdy istnieją inne powody, dla których sąd uzna, że przyrzeczenie nie jest konieczne.
Przesłuchanie świadków i biegłych w nieobecności uczestników:
- Sąd może również przesłuchać świadków i biegłych bez obecności stron postępowania. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy obecność uczestników mogłaby wpłynąć na swobodę wypowiedzi świadka lub biegłego, np. w przypadkach, gdy istnieje ryzyko zastraszenia świadka. Przesłuchanie w nieobecności uczestników może również przyspieszyć postępowanie, zwłaszcza gdy strony nie mogą stawić się na rozprawę w tym samym czasie.
Żądanie wyjaśnień na piśmie od osób niebędących uczestnikami postępowania:
- Sąd ma prawo zażądać pisemnych wyjaśnień od osób, które nie są formalnymi uczestnikami postępowania. Może to być przydatne w sytuacjach, gdy konieczne jest uzyskanie informacji od osób trzecich, które posiadają istotne dla sprawy wiadomości. Takie wyjaśnienia mogą być dowodem w sprawie i pomóc sądowi w ustaleniu stanu faktycznego.

Komentarz do art. 515 k.p.c. wskazuje na elastyczność sądu w prowadzeniu postępowania dowodowego, co może przyczynić się do sprawniejszego i bardziej efektywnego rozpatrywania spraw. Przepis ten pozwala sądowi na dostosowanie procedury do specyficznych okoliczności każdej sprawy, co jest szczególnie ważne w kontekście zasady szybkości i ekonomii procesowej.

Jednocześnie, stosowanie art. 515 k.p.c. wymaga od sądu zachowania ostrożności i dbałości o prawa stron postępowania. Decyzje o przesłuchaniu bez przyrzeczenia, w nieobecności uczestników lub żądaniu wyjaśnień na piśmie powinny być dobrze uzasadnione i proporcjonalne do potrzeb konkretnej sprawy, aby nie naruszać zasad rzetelnego procesu i prawa do obrony.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

przesłuchanie świadkaprzesłuchanie biegłego

nieobecność uczestnika

wyjaśnienia na piśmie

przyrzeczenie

Art. 514. kpc Art. 516. kpc